Potop szwedzki

Potop szwedzki

Wojny ze Szwecją - przyczyny

Szwedzi w XVII wieku nie zrezygnowali z planu zagarnięcia Bałtyku dla siebie, a pretekstem do kolejnego ataku był fakt, że nowy władca Polski, król Jan Kazimierz, podobnie jak jego ojciec Zygmunt III Waza używał tytułu króla Szwecji

Zygmunt III Waza

Jan Kazimierz Waza

Szwecja wykorzystała słabość Polski, ponieważ wojska polskie były zaangażowane na kilku frontach - wciąż trwało tłumienie powstania Chmielnickiego na Ukrainie, oraz wojna z Rosją, do której Kozacy zwrócili się o pomoc.

Przebieg walk

Wykorzystując trudną sytuację Polski, świetnie uzbrojona i zdyscyplinowana armia szwedzka zaatakowaa Rzeczpospolitą z dwóch stron. Szwedzi uderzyli jednocześnie na Welkopolskę i Litwę. Miał to miejsce latem 1655 r.

Szwedzi szybko zajęli duży obszar Rzeczpospolitej. Postępy Szwedów były związane nie tylko z ich przewagą militarną, ale też ogólną niechęcią Polaków do króla Jana Kazimierza, co zaowocowało brakiem zapału do walki, zwłaszcza w pierwszym okresie wojny. Szlachta i magnateria poddała się bez walki (Ujście). Natomiast król Jan Kazimierz z całym dworem schronił się na Śląsku. Rozmiar zajętych terenów przez Szwedów i ogromna skala zniszczeń jakich dokonali, sprawiła, że najazd ten przeszedł do historii pod nazwą Potopu.

Polacy szybko otrząsnęli się z marazmu, a pomogło w tym zwycięskie odparcie wielokrotnie większej armii szwedzkiej podczas obrony klasztoru na Jasnej Górze w Częstochowie w 1655 roku. Zwycięstwo dodało Polakom otuchy i sił do walki.

Dzięki tym sukcesom król wrócił do kraju. W katedrze we Lwowie złożył uroczystą przysięgę zwaną ślubami lwowskimi.

Wodzem naczelnym w czasie najazdu był Stefan Czarniecki. Przyjęta przez niego taktyka walki - wojna podjazdowa, okazała się bardzo skuteczna.

W 1660 rolu zawarty został pokój w Oliwie, kończący walki polsko - szwedzkie.