Dramat

Dramat

Definicja

[z gr. drȃma – ‘ruch, akcja’] to jeden z trzech rodzajów literackich (obok epiki i liryki), a zarazem jedyny na pograniczu teatru i literatury. Dopóki utwór rozpatrywany jest na płaszczyźnie literatury, można porównywać go z utworami epickimi i lirycznymi. Realizacja sceniczna tego tekstu należy już do sztuki teatru.

Cechy:

-JAko jedyny rdzaj nie posiada odpowiednika narratora (ani pod. lir) -wypowiadają się jedynie postaci: za pomocą monologów lub dialogów -przeznaczony do wykonywania na scenie (są jednak dramaty do tego nie przeznaczone, np. Dziady [aczkolwiek ludzie i tak je wystawiają, wbrew intencjom autora]) -posiada diaskalia (np. na początku aktu lub scen opis wnętrz, a także przy wypowiedziać postaci sugestie co do sposobu mówienia) -posiada wyłącznie akcję -podział na akty i sceny (sceny obecnie wychodzą z użycia)

Dramat antyczny:

1. Źródeł upatruje się właśnie w obchodach święta ku czci boga Dionizosa. Z dramatu antycznego wykształciły się dwa podstawowe gatunki dramatyczne: komedia i tragedia, a połączenia ich cech narodziła się tragikomedia.
2. Cechy:

-tragedia nigdy nie miesza się z komedią - nad bohaterem ciąży fatum (jeśli coś ma się stać to się stanie, niezależnie od woli bohatera np. Edyp i tak zabije ojca) -bardzo ścisły układ, przrywany pieśniami chóru (wprowadzają nastrój, zapowiadają wydarzenia) -teatr ma uczyć i bawić (chociaż bawić to komedie)

aktorzy na scenie nosili maski oddające charakter ich postaci.

- zasada mimesis: czyli naśladowanie rzeczywistości -zasada decorum: jedność czasu miejsca i akcji (akcja w ciągu doby, w jednym miejscu)

Wygląd

• dekoracje nie były raczej stosowane

• orchestra: miejsce na chór
• parodos: trybuny
• skene: coś jak przebieralnia
• proscenium: scena

Inne odmiany dramatu

- dramat szekspirowski zrodzony w epoce elżbietańskiej, przełamujący konwencję klasycystyczną, łączący w sobie cechy różnych gatunków i stanowiący inspirację dla późniejszego dramatu romantycznego. Charakterystyczne są postaci szalone. Zasady decorum i mimesis nie funkcjonują - dramat romantyczny będący przeciwieństwem dramatu klasycystycznego, czyli wyzwoleniem się spod zasad klasyki. Zaliczamy do niego utwory o swobodnej konstrukcji, łączące różne kategorie estetyczne np. groteskę z fantastyką lub realizmem. np. dziady, kordian Nie są to dramaty pisane z przeznaczeniem wystawienia, raczej "do czytania"