Zmiany społeczno gospodarcze na ziemiach polskich

Zmiany społeczno-gospodarcze na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku

Uwłaszczenie chłopów

Dlaczego uwłaszczenie chłopów było kluczowe dla rozwoju polskiego społeczeństwa?

Uwłaszczenie chłopów - nadanie chłopom na własność ziemi, którą wcześniej tylko dzierżawili od szlachcica.

• chłopom, którzy otrzymali ziemię na własność bardziej zależało na zwiększeniu zysków zatem bardziej dbali o swoją ziemię
• chłopi mogli sami wybrać swoją drogę życiową, mogli wyjechać do miast, gdzie potrzebowano siły roboczej w rodzącym się przemyśle
• uwłaszczeni chłopi stali się częścią nowoczesnego narodu polskiego i zyskali świadomość narodową

Zabór pruski - od 1808

Zabór austriacki - 1848

Zabór rosyjski - 1864

VS

Chłop pańszczyźniany

Chłop po uwłaszczeniu

• miał ziemię na własność i mógł nią dowolnie dysponować
• Nie miał żadnych zobowiązań wobec pana
• Mógł decydować w pełni o swoim życiu, np. sprzedać ziemię i wyjechać do miasta
• Chłop nie miał już żadnej ochrony ze strony pana i w razie problemów (np. popadnięcia w długi) był zdany na samego siebie.

• nie miał swojej ziemi. Użytkował jedynie grunty należące do pana
• Musiał odrabiać pańszczyznę, ewentualnie płacić czynsz za możliwość użytkowania ziemi
• Możliwość wyrwania się ze wsi było mocno ograniczona
• Właściciel ziemi miał obowiązek chronić chłopa i pomagać w razie np. zniszczenia domu po klęsce żywiołowej

Rozwój przemysłu na ziemiach polskich

W czasach zaborów Polacy zaczęli zakładać organizacje gospodarcze, które pomagały w rozwoju. Powstawały spółdzielnie, banki, kółka rolnicze. Wszystko po to, aby wspólnymi siłami walczyć z zaborcami na polu ekonomicznym,

W 2 połowie XIX wieku na ziemiach polskich zaczął rozwijać się przemysł. Powstawały fabryki, kopalnie, huty. Pojawili się również polscy przedsiębiorcy, którzy zakładali własne zakłady przemysłowe i konkurowali tym samym z zaborcą.

Hipolit Cegielski

Ignacy Łukasiewicz

Franciszek Stewczyk

Przemiany społeczne na ziemiach polskich

Uwłaszczenie chłopów oraz powstanie przemysłu raz na zawsze zmieniło społeczeństwo polskie. Szlachta utraciła dotychczasową pozycję w społeczeństwie. Jej uboższa część musiała przenieść się do miast, natomiast bogatsi uformowali ziemiaństwo - właścicieli majątków ziemskich. Pojawiły się nowe grupy społeczne: burżuazja, robotnicy i inteligencja.

Grupy społeczne na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku

ziemiaństwo

burżuazja

inteligencja

robotnicy

chłopi

Liczną społeczność w zaborze rosyjskim tworzyli Żydzi, którzy często byli członkami burżuazji, inteligencji i klasy robotniczej. Mieszkali głównie w miastach

Rozwój cywilizacyjny ziem polskich

Lampa naftowa pozwoliła na oświetlenie domów

Rozwój przemysłu doprowadził do zmian cywilizacyjnych. Polskie miasta połączyła kolej żelazna. Najwięcej linii powstało w zaborze pruskim. Pociągiem z Poznania można było dojechać do Berlina i Wrocławia. Warszawa zyskała połączenie z Berlinem i Petersburgiem, a Kraków ze Lwowem.

Pod koniec XIX wieku pojawiły się pierwsze tramwaje.

Życie w mieście wielkoprzemysłowym

Niestety wypadki w pracy byly powszechne. Nie było zabezpieczeń

Przykładem miasta przemysłowego na ziemiach polskich była Łódź. Powstały tam przede wszystkim zakłady tekstylne (produkcja tkanin). Wielu przybyszów postrzegało ją jako "Ziemię Obiecaną" - miejsce dające szansę na lepsze życie. Nie zawsze rzeczywistość okazywała się taka kolorowa..

Maszyna parowa wprawiała w ruch fabryczne urządzenia

W mieście przemysłowym występowały konflikty społeczne. Słabo opłacani robotnicy występowali przeciwko majstrom - kierownikom oraz fabrykantom-- właścicielom i żądali wyższych płac i poprawy warunków pracy.

Przemysł i koleje na ziemiach polskich w II połowie XIX wieku