Prawo administracyjne

Prawo administracyjne

Prawo administracyjne

prawo administracyjne - dział prawa zaliczany do prawa publicznego, obejmujący ogół norm regulujących organizację i zachowanie się administracji publicznej.

Struktura administracji publicznej

Administracja publiczna

Administracja samorządowa

Administracja rządowa

naczelne organy administracji rządowej

terenowe organy administracji rządowej

centralne organy administracji rządowej

np. wójt, burmistrz, prezydent miasta

np. zarząd województw, marszalek

np. zarząd powiatu, starosta

administracja niezespolona

wojewoda

administracja zespolona

AKT ADMINISTRACYJNY

akt administracyjny - wydane na podstawie prawa administracyjnego jednostronne, władcze oświadczenie woli organu administracyjnego ustalające konkretną sytuację prawną indywidualnego adresata. Może zostać przygotowane wyłącznie przez organy adminsracji publicznej.

Przykładem aktu administracyjnego jest wydanie pozwolenia na budowę domu.

Kiedy akt administracyjny jest ważny?

Kryteria ważności aktu administracyjnego:

• osoby, które stale żyją w skrajnie trudnych warunkach (np. bezdomni)
• osoby, które znalazły się w trudnym położeniu wskutek kryzysu gospodarczego, upadku firmy
• osoby, które nie posiadają odpowiednich umiejętności pozwalających na efektywne funkcjonowanie w społeczeństwie
• osoby dyskryminowane z przyczyn kulturowych, rasowych i innych
• osoby uzależnione
• osoby niepełnosprawne i długotrwale chore
• ofiary przemocy

W jakich sytuacjach stwierdza się nieważność aktu administracyjnego?

• Musi go wydać uprawniony organ administracji publicznej (np. pozwolenie na budowę wydaje starosta)
• Musi być zgodny z przepisami prawa administracyjnego
• trzeba go wydać w odpowiednim trybie
• musi stanowić władcze oświadczenie woli organu administracyjnego
• powinien określać w sposób wiążący sytuację prawną adresata (prawa i obowiązki)
• adresat musi być określony indywidualnie (imię i nazwisko)
• Powinien dotyczyć konkretnej sprawy (np. jednorodzinnego budynku mieszkalnego na działce X w miejscowości Y w gminie Z

• jest wydany z naruszeniem przepisów o właściwości
• jest wydany bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa
• dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną
• Jest skierowany do osoby niebędącej stroną w sprawie
• Jest niewykonalny w dniu wydania (o trwałej niewykonalności
• wywołuje czyn zagrożony karą
• zawiera wadę powodującą wadę powodującą jego nieważność z urzędu

Sądownictwo administracyjne w Polsce

I Instancja -Wojewódzkie sądy administracyjne

Sądy administracyjne sprawdzają, czy administracja publiczna prowadzi działania zgodne z prawem, w szczególności badają legalność aktów administracyjnych. W Polsce są one jednymi z organów państwowych w systemie wymiaru sprawiedliwości.

Rozpatrują większość spraw należących do kompetencji sądów administracyjnych. Obejmują jedno lub kilka województw.

II Instancja - Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpatrują skargi na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz rostrzygają spory pomiędzy organami samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej.

Naczelny Sąd Administracyjny

W obrębie NSA funkcjonują 3 izby

Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością sądów administracyjnych I instancji. Przede wszystkim rozpoznaje środki odwoławcze od ich orzeczeń. Jego siedziba znajduje się w Warszawie. W jego skład wchodzą prezes, wiceprezesi i sędziowie. Prezes NSA jest powoływany na 6 letnią kadencję przez Prezydenta RP.

Izba Finansowa

Izba Ogólnoadministracyjna

Izba Gospodarcza

Zadania Naczelnego Sądu Administracyjnego

• rozpoznawanie środków odwoławczych od wojewódzkich sądów administracyjnych
• wyjaśnianie przepisów, których stosowanie doprowadziło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych
• podejmowanie uchwał zawierających rozstrzygnięcia zagadnień budzących wątpliwości w konkretnych sprawach adminisytracyjnych
• rozstrzygnanie sporów kompetencyjnych pomiędzy organami samorządowymi a organami administracji rządowej

Postępowanie administracyjne

Postępowanie administracyjne dzieli się na:

Postępowanie administracyjne umożliwia realizację norm prawa administracyjnego. Określa tryb postępowania ogranów administracji rządowej i samorządowej w indywidualnych sprawach należących do ich właściwości, rozstrzyganych drogą decyzji administracyjnych.

niejurysdykcyjne - nie kończy go wydanie decyzji administracyjnej, ponieważ ma ono jedynie na celu potwierdzenie stanu faktycznego lub prawnego

jurysdykcyjne - kończy się wydaniem decyzji administracyjnej

Uczestnicy postępowania administracyjnego

Do drugiej grupy zaliczamy strony, podmioty na prawach stron i innych (biegli i świadkowie)

• osoby, które stale żyją w skrajnie trudnych warunkach (np. bezdomni)
• osoby, które znalazły się w trudnym położeniu wskutek kryzysu gospodarczego, upadku firmy
• osoby, które nie posiadają odpowiednich umiejętności pozwalających na efektywne funkcjonowanie w społeczeństwie
• osoby dyskryminowane z przyczyn kulturowych, rasowych i innych
• osoby uzależnione
• osoby niepełnosprawne i długotrwale chore
• ofiary przemocy

• Stroną jest każdy, kogo dotyczy dana sprawa administracyjna lub każdy kto zażąda czynności od organu administracji publicznej
• Stroną mogą być zarówno osoby fizyczne jak i prawne
• strony mogą podejmować czynności za pośrednictwem pełnomocnika
• podmioty na prawach stron angażują się w cudze sprawy, ale mają uprawnienaia przysługujące stronom. Mogą być to np. Rzecznik Praw Obywatelskich, prokuratura, organy Inspekcji Ochrony Środowiska
• Pozostali uczestnicy to świadkowie i biegli
• Świadek to osoba fizyczna, która może udzielić istotnych informacji w sprawie
• Biegły to osoba fizyczna mająca specjalistyczną wiedzę w określonej dziedzinie.

Do pierwszej grupy należą organy administracji publicznej (rządowe i samorządow)

Przebieg postępowania administracyjnego

postępowanie dowodowe - przeprowadzone bez rozprawy, jest ukierunkowane na zbadanie określonych faktów

wszczęcie postępowania administracyjnego (na żądanie strony lub z urzędu)

postępowanie wyjaśniające - organ administracji ma za zadanie ustalić stan faktyczny i prawny sprawy

Postępowanie administracyjne najczęściej kończy się poprzez wydanie rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnej

rozprawa administracyjna - jest przeprowadzona w celu przyspieszenia postępowania, gdy potrzeba uzgodnienia interesów stron

Decyzje i postanowienia

Postanowienia nie rozstrzygają istoty sprawy i dotyczą poszczególnych kwestii pojawiających się w toku postępowania

Decyzja jest podstawową formą załatwienia sprawy administracyjnej – rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części lub w inny sposób kończy postępowanie.

• osoby, które stale żyją w skrajnie trudnych warunkach (np. bezdomni)
• osoby, które znalazły się w trudnym położeniu wskutek kryzysu gospodarczego, upadku firmy
• osoby, które nie posiadają odpowiednich umiejętności pozwalających na efektywne funkcjonowanie w społeczeństwie
• osoby dyskryminowane z przyczyn kulturowych, rasowych i innych
• osoby uzależnione
• osoby niepełnosprawne i długotrwale chore
• ofiary przemocy

Decyzja powinna zawierać:

• informację o organie wydającym decyzje wraz z datą i miejscem jej wydaniainformacja o adresacie (lub adresatach) decyzji
• podstawę prawną (przepis ustawy)
• rozstrzygnięcie
• uzasadnienie
• pouczenie o możliwości odwołania, bądź też prawie do rezygnacji z niego, wraz ze skutkami takiego działania
• podpis uprawnionej osoby wraz z podanym imieniem i nazwiskiem oraz zajmowanym stanowiskiem

vs

Decyzja

Postanowienie

TAK

NIE

Rozstrzygnięcie sprawy

dowolny uczestnik postępowania

strona

Adresat

odwołanie

zażalenie

środek odwoławczy

termin wniesienia środka odwoławczego

7 dni

14 dni

wyjątkowo

co do zasady

uzasadnienie

Odwołanie i zażalenie

Odwołanie - podstawowy środek zaskarżenia decyzji administracyjnej. Odwołać można się do jednej, wyższej instancji.

Zażalenie - środek zaskarżenia postanowień wydawanych w toku postępowania przez organ administracyjny

vs

Odwołanie

Zażalenie

od decyzji

od postanowienia

od czego?

jeżeli przewidziano to w Kodeksie postępowania administracyjnego

zawsze

kiedy przysługuje?

14 dni

7 dni

termin złożenia

nie wstrzymuje wykonania aktu

automatyczne wstrzymanie wykonania aktu

skutek

Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Przykład skargi do WSA

Po wyczerpaniu środków zaskarżenia takich jak odwołanie lub zażalenie można złożyc skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarga może być wniesiona przez każdego, kto ma w tym interes prawny

• osoby, które stale żyją w skrajnie trudnych warunkach (np. bezdomni)
• osoby, które znalazły się w trudnym położeniu wskutek kryzysu gospodarczego, upadku firmy
• osoby, które nie posiadają odpowiednich umiejętności pozwalających na efektywne funkcjonowanie w społeczeństwie
• osoby dyskryminowane z przyczyn kulturowych, rasowych i innych
• osoby uzależnione
• osoby niepełnosprawne i długotrwale chore
• ofiary przemocy

Skarga musi zawierać

• wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności organu administracyjnego
• oznaczenie organu, którego działania bądź bezczynności dotyczy
• określenie naruszonego prawa lub interesu prawnego

Wojewódzki sąd administracyjny może:- uchylić decyzję bądź postanowienie w całości lub części - ogłosić nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części - stwierdzić wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa - oddalić skargę

Wniesienie skargi z regułu nie wstrzymuje wykonania kwestionowanego aktu lub czynności.

Skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego

Jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uwzględni skargę kasacyjną, uchyla orzeczenie sądu I instancji w całości lub części i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia wojewódzkiego sądowi administracyjnemu. Musi się nią zająć inny skład sędziów, który nie miał związku z daną sprawą

Strona, prokuratura oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mają prawo wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego lub od wydanego przez niego postanowienia kończącego sprawę.