Krajobraz wysokogórski Tatr

Krajobraz wysokogórski Tatr

Cele

Co to są góry?

Góry to wypukła forma ukształtowania terenu o wysokości względnej większej niż 300 m. W Europie za tereny górskie uważa się tereny położone powyżej 500 m n.p.m. Wyróżnia się góry niskie, średnie i wysokie.

W Polsce występują trzy łańcuchy górskie 1. Karpaty 2. Sudety 3. Góry Świętokrzyskie W każdym łańcuchu występują tzw.pasma gór. Jest ich bardzo wiele. I tak nasze Tatry to pasmo Karpat

Zajrzyj do Wikipedii, jeśli chcesz

Przez Tatry przebiega granica polsko-słowacka.

POWIERZCHNIA I WYSOKOŚĆ TATR

W Polsce krainą, w której występuje krajobraz wysokogórski, są Tatry - część łańcucha Karpat. Tatry, w granicach Polski, zostały podzielona na Tatry Wysokie i Tatry Zachodnie. Obie te części różnią się wyglądem oraz rodzajem budujących je skał.

PODZIAŁ GEOGRAFICZNY TATR

Tatry Wysokie

zbudowane głównie ze skał granitowych, które odznaczają się większą odpornością na niszczące działanie wody, niskiej temperatury i wiatru od innych rodzajów skał. Dlatego też, stanowią najwyższą część Tatr i najwyższe pasmo górskie w Polsce.

Krajobraz wysokogórski Tatr Wysokich charakteryzuje się:

• dużymi wysokościami względnymi (powyżej 1000 m) i bezwzględnymi (ponad 2000 m n.p.m.),

• głębokimi dolinami,

• stromymi stokami,

• bardzo ubogą roślinnością lub zupełnym jej brakiem w najwyższych partiach gór,

• wystepowaniem charakterystycznych form skalnych

• jeziorami górskimi zwanymi stawami

• dolinami ciągnącymi się w dół o zokrąglonych dnach,

Formy skalne krajobrazu wysokogórskiego Tatr Wysokich

Spróbuj nazwać zaznaczone formy terenu. Kliknij aby przekonać się czy miałeś rację.

Tatrzańskie jeziora

Tatrzańskie jeziora są nazywane stawami

Są to jeziora polodowcowe

Największe jestMorskie Oko (34,5 ha) a najgłębszy Wielki Staw Polski(79 m)

Otoczenie Morskiego Oka* jest przykładem alpejskiego krajobrazu. Zapraszam na wspólną wyprawę na Mnicha aby poznać rzeźbę terenu najwyższej części Tatr.

W Tatrach Wysokich ciągną się w dół długie i malownicze doliny np. Dolina Rybiego Potoku lub Dolina Pięciu Stawów Polskich. Zostały one utworzone przez lodowce górskie, które istniały w Tatrach kilkadziesiąt tysięcy lat temu.

Przekroje dolin

Tatry Zachodnie

zbudowane głównie ze skał wapiennych, mniej odpornych na niszczenie niż skały granitowe, dlatego też są niższe niż Tatry Wysokie. Wzniesienia tu mają zaokrąglone wierzchołki, a stoki są mniej strome.W skałach wapiennych woda wydrążyła wiele jaskiń i podziemnych korytarzy.

Czerwone Wierchy mają rozległe i zaokrąglone wierzchołki, charakterystyczne dla Tatr Zachodnich.

W polskich Tatrach jest ponad 800 jaskiń, najwięcej w masywie Czerwonych Wierchów

Największy jest system Jaskini Wielkiej Śnieżnej, który ma 24 km długości i 850 m gębokości

Zjawiska krasowe występują także na powierzchni terenu. Oto przykłady:

Do najpiękniejszych miejsc w Tatrach Zachodnich należą doliny ukształtowane przez lodowce górskie: Dolina Chochołowska, Dolina Kościeliska

Zmienność pogody w Tatrach

Podczas wyprawy w tatry trzeba pamiętać, że nawet w ciepły dzień na szczycie gór może być zimno i może padać deszcz. Dzieje się tak dlatego, że wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza zmieniają się m.in.: Temperatura powietrza - obniża się o około 0,6°C co 100 m, Opady – im wyżej tym są obfitsze, Wiatr – w wysokich partiach wieje mocniej niż u podnóży. W Tatrach czasami wieje halny. Ten silny, ciepły i suchy wiatr wieje z południa. Zimą przynosi ocieplenie, co powoduje gwałtowne topnienie śniegu.

Piętra roślinności w Tatrach

Dziedzictwo przyrodnicze Tatr

Utworzony z dniem 1 stycznia 1955 roku przez rozporządzenie Rady Ministrów z 30 października 1954 r., aby chronić wyjątkowość tego obszaru, czyli urozmaiconą rzeźbę terenu, znaczne wysokości bezwzględne oraz surowe warunki pogodowe.

Roślinność w górach

Roślinność w górach Zobacz film

Zwierzęta w górach Życie wysoko na zboczach gór jest trudne dla zwierząt. Większość z nich trzyma się więc dolin. Te, które żyją wyżej muszą być dobrymi wspinaczami- jak kozice. Poza gatunkami nizinnymi jak : sarna, lis, niedźwiedź. Występują tu zwierzęta wysokogórskie : kozica i świstak. Licznie występują owady, jest kilka tysięcy gatunków. Mniej liczne są ssaki takie jak : niedźwiedź brunatny, wilk, lis, kuna leśna, jeleń, sarna, dzik, wydra, borsuk, ryś, świstak. Najczęściej spotykanymi gadami i płazami są : kumak górski, traszka karpacka, zaskroniec zwyczajny, żmija zygzakowata. Zimne tatrzańskie stawy i potoki najchętniej zamieszkują pstrągi potokowe.

Zwierzęta w Tatrach

ryś

orzeł przedni

niedźwiedź brunatny

świstak

żmija zygzakowata

kozica

* Górale podhalańscy - rdzenni mieszkańcy , przed laty trudnili się wypasem owiec i uprawą ziemi. * Obecnie zajmują się przede wszystkim obsługą turystów,* Pracują w hotelach, prowadzą pensjonaty i restauracje oraz wożą turystów busami i dorożkami, *Podczas świąt noszą charakterystyczne stroje, *Posługują się swoja gwarą, Charakterystycznymi elementami strojów górali podhalańskich są zdobione haftem spodnie, szerokie spódnice oraz buty – kierpce.

Życie i zwyczaje mieszkańców Podhala

Tatry to jedno z najbardziej popularnych miejsc wypoczynkowych w Polsce. Co roku Zakopane i okolice odwiedza ponad milion turystów. Taka duża liczba ludzi powoduje duże zmiany w środowisku.

Przykłady negatywnego wpływu człowieka na środowisko Tatr :

• rozdeptywanie i zaśmiecanie szlaków turystycznych,

• zanieczyszczanie powietrza spalinami samochodowymi,

• niszczenie roślin i niepokojenie zwierząt,

• zbyt duża liczba hoteli i pensjonatów, których wygląd często nie nawiązuje do tradycyjnej góralskiej architektury.

DOLINA JEZIOR

W Dolinie Pięciu Stawów Polskich znajduje się pięć większych i kilka mniejszych jezior. Wśród nich jest Wielki Staw – drugi pod względem powierzchni, po Morskim Oku, w polskich Tatrach. Ma on ponad 79 m głębokości.

W Tatrach Zachodnich znajduje się jedna z najdłuższych i najpiękniejszych polskich dolin – Dolina Chochołowska. Wczesną wiosną rozkwita ona tysiącami szafranów spiskich, nazywanych też krokusami.

NAJWYŻSZY WODOSPAD W POLSCE

Z Wielkiego Stawu w Dolinie Pięciu Stawów Polskich wypływa potok Roztoka, który tworzy dwa malownicze wodospady. Jednym z nich jest najwyższy wodospad w Polsce – Siklawa. Ma on około 70 m wysokości.

Świstaki to roślinożerne zwierzęta żyjące w stadach. Są one ostrożne i bardzo płochliwe. Kiedy żerują, jeden z osobników staje na tylnych łapach i podnosi wysoko głowę. Pilnuje, aby grupie nic nie zagroziło. Gdy zbliża się niebezpieczeństwo, np. nadlatuje orzeł, wydaje głośny świst.

PODSUMOWANIE ZAPAMIĘTAJ !

W Tatrach występuje krajobraz wysokogórski o charakterystycznych cechach:

• dużych wysokościach względnych i bezwzględnych,
• głębokich dolinach,
• stromych stokach,
• turniach,
• graniach,
• żlebach,
• piargach
• ubogiej roślinności.

• Tatry Zachodnie, zbudowane ze skał wapiennych, są niższe niż Tatry Wysokie. Ich wzniesienia mają zaokrąglone wierzchołki i mniej strome stoku,

• W górach wraz ze wzrostem wysokości jest coraz zimniej. Co 100 m temperatura powietrza obniża się mniej więcej o 0,6°C,

• W Tatrach wyróżniamy następujące piętra roślinności: pogórze, regiel dolny, regiel górny, piętro kosodrzewiny, hale, turnie,

• Na dziedzictwo przyrodnicze Tatr składają się zróżnicowany krajobraz gór oraz różnorodność świata roślin i zwierząt,

• Mieszkańcy Tatr i okolic, czyli górale podhalańscy, zachowali tradycyjne stroje i zwyczaje, a ich domy mają charakterystyczny wygląd.

To wszystko na dziś!

Przed nami weekend, a więc miłego wypoczynku!

Praca domowa

1. Kliknij na domek- przeniesie Cię na stronę Ticku

2. Kliknij rozwiąż zadanie w przeglądarce - wtedy pojawi się karta i miejsce gdzie masz Podać swój numer z dziennika, tam wpisz swoje imię, nazwiko i klasę

3. wypełnij- aby móc to zrobić kliknij na kartę

4. zapisz i wróć do odpowiedzi

5. Jeśli uważasz, że wykonałeś/łaś dobrze kliknij wyślij rozwiązanie