Krajobraz Wyżyny Krakowsko- Częstochowskiej

Krajobraz wyżynny - Wyżyna Krakowsko-Częstochowskiej

Cele

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska nazywana jest też Jurą Krakowsko-Częstochowską.

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska nazywana jest też Jurą Krakowsko-Częstochowską. Kraina ta leży w zachodniej części pasa polskich wyżyn między dwoma dużymi miastami: Częstochową i Krakowem. Rozciąga się w kierunku z północnego zachodu na południowy wschód. Ma około 100 km długości i do 40 km szerokośc. Jej wysokości bezwzględne nieznacznie przekraczają 500 m n.p.m.

Powierzchnia Jury Krakowsko–Częstochowskiej jest pofałdowana, jak przystało na wyżynę.Dodatkowo urozmaicają ją liczne formy skalne, które odsłaniają się w terenie. Powstały one w wyniku działania procesów krasowych.

Proces ten polega na rozpuszczaniu skał wapiennych przez wodę opadową i zawarty w niej dwutlenek węgla. Rozpuszczają się również dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna)

ZAPISZ W ZESZYCIEKrasowienie – to proces rozpuszczania skał wapiennych przez wodę opadową zawierającą dwutlenek węgla.

Charakterystyczne elementy krajobrazu krasowego:

ZAPISZ W ZESZYCIE

Walory przyrodnicze Jury Krakowsko-Częstochowskiej

Wapienie, z których zbudowana jest Jura Krakowsko-Częstochowska, powstały ze szkieletów organizmów żyjących w ciepłym i płytkim morzu jurajskim. W skałach tych natknąć się można na skamieniałe szczątki amonitów, belemnitów, ramienionogów, gąbek oraz jeżowców.

Walory przyrodnicze Jury Krakowsko-Częstochowskiej

Najciekawsze formy krasowe na Jurze można obejrzeć m.in. na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego (np. Jaskinia Łokietka, Jaskinia Ciemna, Maczuga Herkulesa) oraz w Parku Krajobrazowym Dolinki Krakowskie.

Skałki w okolicach Podlesic

Maczuga Herkulesa w dolinie Prądnika

Jaskinia Raj

Jaskinia Raj – wapienna jaskinia krasowa położona w Chęcinach (Góry Świętokrzyskie) w województwie świętokrzyskim na terenie rezerwatu przyrody Jaskinia Raj, 11 km na południowy zachód od Kielc. Wyróżnia się wyjątkowo bogatą, różnorodną i dobrze zachowaną szatą naciekową; obok Jaskini Niedźwiedziej w Sudetach należy do unikatowych w Polsce obiektów krasowych. Jest udostępniona dla ruchu turystycznego.

Wnętrze jaskini

Jaskinia Łokietka

Jaskinia ta również występuje na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego w Dolinie Prądnika, na stoku Chełmowej Góry. Jest jedną z najsłynniejszych polskich jaskiń. Legenda mówi, że była ona schronieniem przyszłego króla Polski Władysława Łokietka, którego ścigał król czeski. Łokietek podobno spędził w niej 6 tygodni i uszedł z życiem dzięki pajęczynie, która zasłoniła wejście do jaskini. Łączna długość jaskini wynosi 270 m. Tworzą ją dwie duże sale, które łączą ze sobą krótkie korytarze oraz salka zwana "Kuchnią". Jaskinia ma ciemne ściany prawie całkowicie pozbawione nacieków.

Wnętrze jaskini

Walory historyczno-kulturowe -Szlak Orlich Gniazd

Dzięki urozmaiconej rzeźbie terenu Jura Krakowsko-Częstochowska była przed wiekami doskonałym miejscem do budowy warowni. Dlatego w XIII i XIV wieku, głównie za panowania Kazimierza Wielkiego, wzniesiono tam szereg zamków warownych, zwanych Orlimi Gniazdami. Warownie miały strzec granic państwa i bezpieczeństwa podróżnych. Dziś po średniowiecznych zamkach pozostały jedynie dobrze zachowane ruiny. Tworzą one malowniczy Szlak Orlich Gniazd, ciągnący się od Krakowa po Częstochowę na długości ponad 163 km.

Najbardziej znane zamki na Szlaku Orlich Gniazd (a jest ich 25): ❖ zamek w Będzinie, ❖ zamek Bąkowiec w Morsku, ❖ zamek Mirów, ❖ Zamek Ogrodzieniecki w Podzamczu, ❖ zamek Bobolice, ❖ zamek Olsztyn, ❖ zamek w Ojcowie, ❖ zamek Lipowiec w Babicach

Ogrodzieniecki zamek

Ojcowski Park Narodowy

Utworzony w 1956 roku. Obejmuje środkową część Doliny Prądnika, część Doliny Sąspowskiej wraz z przyległymi częściami wierzchowiny jurajskiej. Jest najmniejszym z polskich parków narodowych. Jego symbolem jest nietoperz.

Spośród 25 gatunków nietoperzy występujących w Polsce aż 17 można spotkać na Wyżynie Krakowsko- Częstochowskiej

Ojcowski Park Narodowy

Skała Fortepian i stojąca na niej Maczuga Herkulesa

Igła Deotymy – ostaniec w Dolinie Prądnika w Ojcowskim Parku Narodowym

Jura Krakowsko-Częstochowska to doskonały region do uprawiania turystyki, również kwalifikowanej. Istnieje tu szereg możliwości wypoczynku i rekreacji. Wapienne ostańce, bramy skalne i iglice tworzą idealne warunki do uprawiania wspinaczki skałkowej. Zainteresowani mogą skorzystać z profesjonalnych szkółek wspinaczkowych. Liczne jaskinie w większości są dostępne dla grotołazów i speleologów-amatorów. Dużą popularnością cieszą się też piesze szlaki turystyczne, w tym Szlak Orlich Gniazd (czerwony) oraz Szlak Warowni Jurajskich (niebieski), a także liczne ścieżki rowerowe oraz szlaki konne.

Na pograniczu Jury Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Śląskiej znajduje się piaszczysty obszar zwany Pustynią Błędowską. Nie jest to jednak pustynia w sensie klimatycznym. Klimat tego obszaru nie różni się niczym od klimatu otaczających go terenów. Początki tworzenia się pustyni sięgają średniowiecza, kiedy na potrzeby górnictwa i hutnictwa w rejonie tym rozpoczęto intensywną wycinkę lasów, która z czasem doprowadziła do odsłonięcia piasków czwartorzędowych. Obecnie Pustynia Błędowska ulega stopniowemu zarastaniu, dlatego też podejmuje się działania mające na celu zachowanie tego unikalnego obszaru.

Będąc na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, nie sposób pominąć Częstochowy i Krakowa, mimo że miasta te leżą poza granicami geograficznymi Jury. Największe atrakcje turystyczne to: ―klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, będący miejscem kultu maryjnego i najważniejszym centrum pielgrzymkowym w Polsce, historyczne centrum Krakowa z Wawelem i Sukiennicami, wpisane na Listę UNESCO w 1978 r., opactwo Benedyktynów w Tyńcu, założone w XI w.

NOTATKA

Praca domowa

Karta pracy w formularzu Google, kliknij na domek. Odeślij do kolejnych zajęć.

Wioletta Orłowska