dydaktyka polonistyczna

dydaktyka polonistyczna

INDEX

Rekonstrukcja własnych doświadczeń

Rekonstrukcja obrazu licealistek i licealistów

Walory i mankamenty/ograniczenia

Model dydaktyki opisany w szkicu

Przykład ciekawej lekcji/ćwiczenia

Porównanie

Rekonstrukcja własnych doświadczeń

• Rozszerzony język polski;
• Więcej godzin = więcej czasu na swobodne aktywności;
• Kreatywna polonistka;
• Prawie wychowawca;
• Więcej czasu na wytłumaczenie treści;
• Możliowść działań pozaszkolnych;
• Konkretne, przydatne notatki;
• Polisensoryczność;
• Duży wkład uczniów;
• Aktywne i energiczne lekcje.

Walory i mankamenty/ograniczenia

• Większa ilość czasu;
• Klasa humanistyczna - rodzaj więzi nauczyciela z uczniami;
• Zaangażowanie uczniów;
• Kreatywność polonistki;
• Częste formy sprawdzania wiedzy;
• Dużo pracy własnej;
• Podawanie przez nauczycielkę "trików" na prace pisemne;
• Upewnianie się nauczycielki, czy każdy rozumie;
• Utrwalanie wiedzy;
• Ciekawe wprowadzenia;
• Dbałość o klimat lekcji.

• Duża ilość materiału;
• Częste "lekcje wychowawcze" zamiast języka polskiego;
• Zbyt swobodny klimat i atmosfera w klasie;
• Dużo materiału do sprawdzenia na lekcji;
• Brak rozróżnienia poziomu trudności dla ucznia słabszego i zdolnego (nuda lub niemożność nadążenia za klasą).

Przykład ciekawej lekcji/ćwiczenia

Ciekawym ćwiczeniem było dla mnie nagranie krótkiego filmiku, który miał być inspirowany "Rozmową Mistrza Polikarpa ze Śmiercią". Nauczycielka podzieliła klasę na grupy, a zadanie mieliśmy robić po lekcjach, spotykając się w domach lub w innych miejscach. Każda grupa miała przedstawić swoją pracę klasie. Na realizację zadania mieliśmy tydzień. Uważam to zadanie za bardzo ciekawe. Doszło do integracji klasy, każdy był ciekawy efektów pracy innych grup, można było odczuć pewnego rodzaju rywalizację. Ważne jest to, że każda osoba z grupy musiała brać udział w zadaniu.

• Każdy brał udział w zadaniu;
• Wszyscy musieli znać utwór;
• Tworzyliśmy scenariusz;
• Pracowaliśmy w zespołach;
• Każdy musiał umieć dyskutować i przedstawiać swoje propozycje;
• Zapamiętaliśmy utwór, bo stał się on bliższy naszym czasom;
• Ćwiczyliśmy kreatywność;
• Okazja do rywalizacji;
• Zabawa;
• Łączenie różnych dziedzin kultury (literatura, film, sztuka...);
• Poznanie preferencji znajomych z klasy;
• Okazja do spotkania poza szkołą.

Zdaniem uczniów - od starożytnych wzorców osobowych do "obrony polityczności

Rekonstrukcja obrazu licealistów i licealistek ze szkicu

Zdaniem uczniów - od starożytnych wzorcó osobowych do "obrony polityczności edukacji polonistycznej"

• Cytat z Eliota (prowincjonalność bez przykładania miary klasycznej);
• Intelektualni prowincjusze;
• Nie oczekiwano wiedzy odtwórczej, a twórczego, krytycznego myślenia;
• Chronologia;
• Łaczenie tego, co klasyczne z tym, co uczniowie doświadczają w codziennym życiu.

W pisanych na szkolnych zajęciach krótkich, jednostronicowych, zmuszających zatem do syntezy myśli, wypowiedziach prawie wszyscy spośród ponad 60 uczennic i uczniów z dwóch klas pierwszych wskazywali, dlaczego - ich zdaniem - trzeba docenić dawną filozofię, literaturę, sztukę. Nawet użyte w poprzednim wypowiedzeniu/stwierdzeniu słowo kojarzące się z zewnętrznym, kategorycznym nakazem („trzeba”) było ich wyborem, nie wynikało jedynie z nauczycielskich sugestii wartościujących.

Uczniowie zwracają uwagę na współczesność. Odnoszą kulturę antyczną do czasów im znanych, do własnych doświadczeń. Używają porównań, odniesień, co z pewnością ułatwia zrozumienie sensu tekstu nie tylko czytelnikowi, ale i autorowi. Uczniowie znali najważniejsze tezy starożytnych i do tych tez odnosili teraźniejsze doświadczenia, czynności i wartości. Młodzież wskazywała także na różnice dzielące teorie filozofów, co jest istotne zwłaszcza dziś – w świecie tak bardzo zróżnicowanym pod wieloma względami. Młodzież zwracała uwagę na wiele rzeczy, od teorii i myśli filozofów, mity, wierzenia, wartości, po literaturę, naukę i sztukę. Wskazywali na to jacy autorzy czerpali z twórczości starożytnych i pokazywali to na konkretnych przykładach.

Kolejne teksty dają możliwość rozpoznania przez nauczyciela postaw młodzieży oraz postrzegania przez uczniów społecznej rzeczywistości. Uczniowie poprzez pisanie swobodnych tekstów dają wyraz swojej ekspresji twórczej, wyrażają poglądy, mogą udowodnić swoją wiedzę i umiejętności. To ćwiczenie ujawnia krytyczne myślenie uczniów, wiedzę o polityce, prawie, narodzie i władzy, daje możliwość swobodnej refleksji i kreatywności co do formy tekstu.

Do polityka

Formacyjny charakter edukacji. Formacyjny charakter polityki

Uczniowie zwracali uwagę nie tylko na rządzących, ale uwzględniali w swoich rozważaniach rolę i zachowanie społeczeństwa.

Kolejny raz odnosili treść swoich utworów do własnego „ja” lub grupy bliskiej sobie oraz do własnych doświadczeń.

Wszystkie teksty były krytyczne niezależnie od formy.

[...] prace uczniów dokumentują fakt, że dawne teksty - tak literackie, jak i filozoficzne - oraz ich metodyczne spożytkowanie na lekcjach języka polskiego nie służyły tylko rekonstrukcji przeszłości, lecz przygotowywały do życia tu i teraz „razem z naszymi różnicami” - o czym pisał Koziołek - ale i otwierały drogę do bycia w przyszłości:

model dydaktyki opisany w szkicu

W tekście ukazany został (moim zdaniem) model, w którym nauczyciel jest zaledwie obserwatorem poczynań ucznia. To uczeń jest ogniwem najważniejszym, wykonuje pracę samodzielnie. Powołując się na klasyfikację Bożeny Chrząstowskiej w szkicu opisano strategię O (operacyjną). Uczeń -> rola wykonawcy. Metoda działań praktycznych (rozwój umiejętności). Metoda ćwiczeń w pisaniu (ocena środowiska, omawianie problematyki moralnej, społecznej).

porównanie moich doświadczeń z doświadczeniami opisanymi w szkicu

Ćwiczenie, które przywołałam z mojego licealnego doświadczenia wpisuje się w strategię operacyjną podobnie jak ćwiczenia pisemne przytoczone w tekście. Uczeń jest wykonawcą jakiejś czynności (pisanie, krytyczne myślenie, tworzenie filmu...). Rozwijają się wtedy umiejętności ucznia na wielu płaszczyznach. Zastosowana jest więc metoda działań praktycznych. W moim doświadczeniu zastosowano też metodę gier i zabaw, ponieważ nauczycielka poleciła wykonanie pozawerbalne (filmik). Strategia operacyjna jest jednak powiązana z emocjonalną, która oddziałuje na zmysły. W strategii emocjonalnej uczeń ma jednak przywilej milczenia i jest w dużej mierze odbiorcą. Obie strategie bazują jednak na ciekawości i metodach twórczo-rozwijających.

dziękuję za uwagę

Simona Żejmo