teocentryzm
uniwersalizm
Temat:
Średniowiecze - wprowadzenie do epoki
tomizm
feudalizm
Sinusoida epok według prof. Juliana Krzyżanowskiego
Źródło: https://poezja.org/utwor/170918-sinusoida-krzy%C5%BCanowskiego/
Nazwa "średniowiecze" powstała w epoce renesansu. Jej twórcami byli włoscy humaniści. Uważali oni, że okres historyczno-literacki między antykiem a odrodzeniem to czas impasu kulturowego. Łacińskie nazwy epoki: "medium aevum", "media aetas" ("wiek średni", "wieki średnie").
PERIODYZACJA ŚREDNIOWIECZA
1453 r.
1492 r.
313 r.
966 r.
476 r.
529 r.
Przyjęcie chrześcijaństwa przez Polskę i pojawienie się państwa polskiego na mapie Europy.
Zamknięcie Akademii Platona przez cesarza Justyniana Wielkiego.
Upadek Konstantynopola, koniec Cesarstwa Bizantyjskiego.
Upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego.
Wydanie edyktu mediolańskiego.
Odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba.
Średniowiecze w Polsce
Średniowiecze w Europie
Daty wyznaczające ramy czasowe epoki mają charakter umowny. Za początek średniowiecza najczęściej uznaje się rok 476, czyli datę upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Inne daty umowne rozpoczynające średniowiecze to 313 rok - wydanie edyktu mediolańskiego i 529 rok - zamknięcie Akademii Platona. Koniec epoki średniowiecza zwykle wiąże się z upadkiem chrześcijańskiego Cesarstwa Bizantyjskiego w roku 1453. Podaje się również inne daty: 1450 rok - wynalezienie druku przez Jana Gutenberga i 1492 rok - odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Średniowiecze w Europie trwało około 1000 lat.
W Polsce epokę rozpoczyna przyjęcie chrztu przez Mieszka I w 966 roku. Koniec przypada na schyłek XV wieku. Średniowiecze w Polsce trwa 500 lat.
VS
ŚWIATOPOGLĄD EPOKI
UNIWERSALIZM
W dobie średniowiecza dążono do tego, by wspólnota kulturowa miała charakter powszechny, opierała się na jednolitym systemie światopoglądowym (teocentryzm) i wyrażała się w wyznawaniu tej samej wiary (chrześcijańskiej), scentralizowanej władzy świeckiej, jednolitym systemie społecznym opartym na zasadach feudalizmu, posługiwaniu się jednym językiem (łaciną), podobnych formach kształcenia (szkoły parafialne, szkoły przyklasztorne, uniwersytety, scholastyka) na terenie całej Europy.
PRZEJAWY ŚREDNIOWIECZNEGO UNIWERSALIZMU
TEOCENTRYZM
FEUDALIZM
ŁACINA
Pogląd filozoficzny uznający Boga za przyczynę, środek i cel wszystkiego. W średniowieczu dominującą religią było chrześcijaństwo.
Językiem obowiązującym w całej Europie była łacina. Używano jej m.in. w Kościele, szkolnictwie, literaturze.
System społeczny, który tworzył hierarchiczne zależności wasalno- lenne. Społeczeństwo było podzielone na stany, m.in. rycerstwo, duchowieństwo, chłopstwo.
PODZIAŁY, NAPIĘCIA, ROZŁAMY
Po licznych konfliktach i wojnach nastąpił rozpad Cesarstwa Rzymskiego na Wschodnio- i Zachodniorzymskie. Europa została podzielona na dwa ośrodki kulturowe. Zachodni powstał na fundamentach tradycji łacińskiej i stanowczo opowiedział się za papieżem. Wschód zaś pielęgnował tradycję starożytnych Greków.
SPÓR O PRYMAT WŁADZY MIĘDZY PAPIEŻEM A CESARZEM
W 1054 r. nastąpił rozpad Kościoła na wschodni, czyli prawosławny i Kościół rzymskokatolicki. Polska opowiedziała się po stronie Zachodu.
WIELKA SCHIZMA
POJĘCIA DO ZAPAMIĘTANIA
Bezkrytyczne przyjmowanie danych twierdzeń jako prawdy. Dogmatyzm jest przeciwieństwem sceptycyzmu. Przykładowe dogmaty średniowieczne: "Jest jeden Bóg"; ""Dusza jest nieśmiertelna".
DOGMATYZM
Nurt filozoficzno-religijny uznający możliwość bezpośredniego łączenie się duszy ludzkiej z ostateczną Rzeczywistością, Absolutem, Bogiem. Ta łączność wywoływana jest dzięki intuicji. Objawienie jest najwyższą formą poznania,
MISTYCYZM
Pogląd zakładający istnienie w świecie par o przeciwstawnych wartościach, np. dusza i ciało, niebo i piekło, dobro i zło, sacrum i profanum.
DUALIZM
FILOZOFIA ŚREDNIOWIECZNA
św. Franciszek z Asyżu
św. Tomasz z Akwinu
św. Augustyn
(1225-1274)tomizm
(1182-1226)franciszkanizm
(354-430)augustynizm
EDUKACJA
- W okresie wczesnego średniowiecza ośrodkami pracy naukowej i literackiej były zakony.
- W fazie dojrzałego średniowiecza szkolnictwo na poziomie podstawowym rozwijało się przy parafiach, a na poziomie wyższym - w szkołach klasztornych, katedralnych i na uniwersytetach.
- Nauka była dla elit.
- Kształcić się mogli tylko chłopcy.
- Najlepiej wykształconą grupą społeczną było duchowieństwo.
Uniwersytet Boloński powstał w 1088 roku. To najstarsza uczelnia świata zachodniego.
SCHOLASTYKA
Nurt filozoficzno-teologiczny oparty na rozumowym uzasadnianiu prawd wiary. Główne założenia: - połączenie religii i rozumu; - odwoływanie się do cenionych autorytetów (Biblii, pism Ojców Kościoła, Arystotelesa); - domaganie się uznania prawd i dogmatów wiary za niepodważalne; - dotarcie do wszystkich ośrodków kulturowych w Europie (uniwersalizm).
LITERATURA
Literatura w średniowieczu musiała spełniać określone funkcje. Jej głównym zadaniem było pokazywanie ludziom, jak mają żyć. Teksty literackie wskazywały zachowania godne naśladowania i potępiały złe wzorce. Literatura miała charakter dydaktyczny i moralizatorski (parenetyczny).
W obrębie tematyki świeckiej rozwinęła się historiografia, czyli piśmiennictwo podejmujące tematy związane z minionymi czasami. Fakty historyczne opatrywano komentarzami.
Na gruncie religijnym ważne były teksty hagiograficzne, czyli tzw. żywoty świętych (legendy z nimi związane, opisy cudów). Dzieła te prezentowały przede wszystkim sylwetki świętych, które stanowiły charakterystyczne dla epoki wzorce osobowe.
Cechy literatury średniowiecza: - dwujęzyczność - anonimowość - rękopiśmiennictwo
KSIĘGA ŚREDNIOWIECZNA
WZORCE OSOBOWE
WŁADCA
RYCERZ
ASCETA
SZTUKA ŚREDNIOWIECZA
Średniowieczna sztuka była medium przekazującym prostym, niepiśmiennym ludziom poglądy głoszone przez filozofów i teologów. Miała więc znaczny wpływ na kształtowanie się średniowiecznego systemu wartości i mentalności społeczeństwa.
Sztuka średniowieczna rozwinęła się z tradycji antycznej. Centrum sztuki średniowiecznej stało się Bizancjum – tam dochodziło do mieszania się wpływów sztuki greckiej i orientalnej.
Założenie sztuki średniowiecznej polegało na tym, że piękno materialne miało być odbiciem piękna boskiego. Harmonia stawała się więc wzorem ładu Wszechświata. Sztuka – tak jak literatura – miała więc charakter uniwersalny.
STYL ROMAŃSKI
Budowle w stylu romańskim to proste, racjonalnie rozplanowane, zwykle zaokrąglone rotundy. Charakteryzowały się obronną grubością murów wznoszonych z kamieni o kwadratowym ciosie, odnoszonym symbolicznie do czterech cnót kardynalnych. Łatwo uchwytne proporcje tych gmachów, akcentowane kolumnami, wskazywały ich układem, np. dwójkowym, na analogię do dwu części Biblii - Starego i Nowego Testamentu.
Kościół Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu
Kolegiata w Kruszwicy
STYL GOTYCKI
Budowle gotyckie były strzeliste, sprawiające wrażenie ruchu, miały konstrukcją swych dokładnie rozplanowanych i odpowiadajacych sobie części "wyrażać" logikę i zarazem nieskończoność boskiej istoty, a takze porządek systemu scholastycznego. Piękno tych budowli, ich "uduchowienie" wskazywały - w zamierzeniu twórców - na ideę boskiej harmonii i związku wszechrzeczy.
Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Włocławku
Zamek krzyżacki w Malborku
Katedra Notre Dame w Paryżu
łacina
augustynizm
Dziękuję za uwagę!
Agnieszka Kulig
Bóg
memento mori
Żródła: Materiały własne.https://ucze.pl/zasoby/szkoly-ponadgimnazjalne-2/jezyk-polski-ponadgimnazjalne/Język polski 1 (cz.1). Sztuka wyrazu. Podręcznik w wersji dla nauczyciela, wyd. GWO Starożytność-oświecenie. Podręcznik literatury dla klas pierwszych szkoły średniej, WSiP, Warszawa 1994.
Średniowiecze
Agnieszka
Created on January 1, 2021
Agnieszka Kulig
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Vaporwave presentation
View
Animated Sketch Presentation
View
Memories Presentation
View
Pechakucha Presentation
View
Decades Presentation
View
Color and Shapes Presentation
View
Historical Presentation
Explore all templates
Transcript
teocentryzm
uniwersalizm
Temat:
Średniowiecze - wprowadzenie do epoki
tomizm
feudalizm
Sinusoida epok według prof. Juliana Krzyżanowskiego
Źródło: https://poezja.org/utwor/170918-sinusoida-krzy%C5%BCanowskiego/
Nazwa "średniowiecze" powstała w epoce renesansu. Jej twórcami byli włoscy humaniści. Uważali oni, że okres historyczno-literacki między antykiem a odrodzeniem to czas impasu kulturowego. Łacińskie nazwy epoki: "medium aevum", "media aetas" ("wiek średni", "wieki średnie").
PERIODYZACJA ŚREDNIOWIECZA
1453 r.
1492 r.
313 r.
966 r.
476 r.
529 r.
Przyjęcie chrześcijaństwa przez Polskę i pojawienie się państwa polskiego na mapie Europy.
Zamknięcie Akademii Platona przez cesarza Justyniana Wielkiego.
Upadek Konstantynopola, koniec Cesarstwa Bizantyjskiego.
Upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego.
Wydanie edyktu mediolańskiego.
Odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba.
Średniowiecze w Polsce
Średniowiecze w Europie
Daty wyznaczające ramy czasowe epoki mają charakter umowny. Za początek średniowiecza najczęściej uznaje się rok 476, czyli datę upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Inne daty umowne rozpoczynające średniowiecze to 313 rok - wydanie edyktu mediolańskiego i 529 rok - zamknięcie Akademii Platona. Koniec epoki średniowiecza zwykle wiąże się z upadkiem chrześcijańskiego Cesarstwa Bizantyjskiego w roku 1453. Podaje się również inne daty: 1450 rok - wynalezienie druku przez Jana Gutenberga i 1492 rok - odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Średniowiecze w Europie trwało około 1000 lat.
W Polsce epokę rozpoczyna przyjęcie chrztu przez Mieszka I w 966 roku. Koniec przypada na schyłek XV wieku. Średniowiecze w Polsce trwa 500 lat.
VS
ŚWIATOPOGLĄD EPOKI
UNIWERSALIZM
W dobie średniowiecza dążono do tego, by wspólnota kulturowa miała charakter powszechny, opierała się na jednolitym systemie światopoglądowym (teocentryzm) i wyrażała się w wyznawaniu tej samej wiary (chrześcijańskiej), scentralizowanej władzy świeckiej, jednolitym systemie społecznym opartym na zasadach feudalizmu, posługiwaniu się jednym językiem (łaciną), podobnych formach kształcenia (szkoły parafialne, szkoły przyklasztorne, uniwersytety, scholastyka) na terenie całej Europy.
PRZEJAWY ŚREDNIOWIECZNEGO UNIWERSALIZMU
TEOCENTRYZM
FEUDALIZM
ŁACINA
Pogląd filozoficzny uznający Boga za przyczynę, środek i cel wszystkiego. W średniowieczu dominującą religią było chrześcijaństwo.
Językiem obowiązującym w całej Europie była łacina. Używano jej m.in. w Kościele, szkolnictwie, literaturze.
System społeczny, który tworzył hierarchiczne zależności wasalno- lenne. Społeczeństwo było podzielone na stany, m.in. rycerstwo, duchowieństwo, chłopstwo.
PODZIAŁY, NAPIĘCIA, ROZŁAMY
Po licznych konfliktach i wojnach nastąpił rozpad Cesarstwa Rzymskiego na Wschodnio- i Zachodniorzymskie. Europa została podzielona na dwa ośrodki kulturowe. Zachodni powstał na fundamentach tradycji łacińskiej i stanowczo opowiedział się za papieżem. Wschód zaś pielęgnował tradycję starożytnych Greków.
SPÓR O PRYMAT WŁADZY MIĘDZY PAPIEŻEM A CESARZEM
W 1054 r. nastąpił rozpad Kościoła na wschodni, czyli prawosławny i Kościół rzymskokatolicki. Polska opowiedziała się po stronie Zachodu.
WIELKA SCHIZMA
POJĘCIA DO ZAPAMIĘTANIA
Bezkrytyczne przyjmowanie danych twierdzeń jako prawdy. Dogmatyzm jest przeciwieństwem sceptycyzmu. Przykładowe dogmaty średniowieczne: "Jest jeden Bóg"; ""Dusza jest nieśmiertelna".
DOGMATYZM
Nurt filozoficzno-religijny uznający możliwość bezpośredniego łączenie się duszy ludzkiej z ostateczną Rzeczywistością, Absolutem, Bogiem. Ta łączność wywoływana jest dzięki intuicji. Objawienie jest najwyższą formą poznania,
MISTYCYZM
Pogląd zakładający istnienie w świecie par o przeciwstawnych wartościach, np. dusza i ciało, niebo i piekło, dobro i zło, sacrum i profanum.
DUALIZM
FILOZOFIA ŚREDNIOWIECZNA
św. Franciszek z Asyżu
św. Tomasz z Akwinu
św. Augustyn
(1225-1274)tomizm
(1182-1226)franciszkanizm
(354-430)augustynizm
EDUKACJA
Uniwersytet Boloński powstał w 1088 roku. To najstarsza uczelnia świata zachodniego.
SCHOLASTYKA
Nurt filozoficzno-teologiczny oparty na rozumowym uzasadnianiu prawd wiary. Główne założenia: - połączenie religii i rozumu; - odwoływanie się do cenionych autorytetów (Biblii, pism Ojców Kościoła, Arystotelesa); - domaganie się uznania prawd i dogmatów wiary za niepodważalne; - dotarcie do wszystkich ośrodków kulturowych w Europie (uniwersalizm).
LITERATURA
Literatura w średniowieczu musiała spełniać określone funkcje. Jej głównym zadaniem było pokazywanie ludziom, jak mają żyć. Teksty literackie wskazywały zachowania godne naśladowania i potępiały złe wzorce. Literatura miała charakter dydaktyczny i moralizatorski (parenetyczny).
W obrębie tematyki świeckiej rozwinęła się historiografia, czyli piśmiennictwo podejmujące tematy związane z minionymi czasami. Fakty historyczne opatrywano komentarzami.
Na gruncie religijnym ważne były teksty hagiograficzne, czyli tzw. żywoty świętych (legendy z nimi związane, opisy cudów). Dzieła te prezentowały przede wszystkim sylwetki świętych, które stanowiły charakterystyczne dla epoki wzorce osobowe.
Cechy literatury średniowiecza: - dwujęzyczność - anonimowość - rękopiśmiennictwo
KSIĘGA ŚREDNIOWIECZNA
WZORCE OSOBOWE
WŁADCA
RYCERZ
ASCETA
SZTUKA ŚREDNIOWIECZA
Średniowieczna sztuka była medium przekazującym prostym, niepiśmiennym ludziom poglądy głoszone przez filozofów i teologów. Miała więc znaczny wpływ na kształtowanie się średniowiecznego systemu wartości i mentalności społeczeństwa. Sztuka średniowieczna rozwinęła się z tradycji antycznej. Centrum sztuki średniowiecznej stało się Bizancjum – tam dochodziło do mieszania się wpływów sztuki greckiej i orientalnej. Założenie sztuki średniowiecznej polegało na tym, że piękno materialne miało być odbiciem piękna boskiego. Harmonia stawała się więc wzorem ładu Wszechświata. Sztuka – tak jak literatura – miała więc charakter uniwersalny.
STYL ROMAŃSKI
Budowle w stylu romańskim to proste, racjonalnie rozplanowane, zwykle zaokrąglone rotundy. Charakteryzowały się obronną grubością murów wznoszonych z kamieni o kwadratowym ciosie, odnoszonym symbolicznie do czterech cnót kardynalnych. Łatwo uchwytne proporcje tych gmachów, akcentowane kolumnami, wskazywały ich układem, np. dwójkowym, na analogię do dwu części Biblii - Starego i Nowego Testamentu.
Kościół Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu
Kolegiata w Kruszwicy
STYL GOTYCKI
Budowle gotyckie były strzeliste, sprawiające wrażenie ruchu, miały konstrukcją swych dokładnie rozplanowanych i odpowiadajacych sobie części "wyrażać" logikę i zarazem nieskończoność boskiej istoty, a takze porządek systemu scholastycznego. Piękno tych budowli, ich "uduchowienie" wskazywały - w zamierzeniu twórców - na ideę boskiej harmonii i związku wszechrzeczy.
Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Włocławku
Zamek krzyżacki w Malborku
Katedra Notre Dame w Paryżu
łacina
augustynizm
Dziękuję za uwagę!
Agnieszka Kulig
Bóg
memento mori
Żródła: Materiały własne.https://ucze.pl/zasoby/szkoly-ponadgimnazjalne-2/jezyk-polski-ponadgimnazjalne/Język polski 1 (cz.1). Sztuka wyrazu. Podręcznik w wersji dla nauczyciela, wyd. GWO Starożytność-oświecenie. Podręcznik literatury dla klas pierwszych szkoły średniej, WSiP, Warszawa 1994.