Tradycje noworoczne dawniej i dziś

Tradycje noworoczne dawniej i dziś

SP 29 w Lublinie Katarzyna Dąbrowska-Żmuda

DAWNIEJ

• Zabawy sylwestrowe w Polsce nie były na początku znane. Pierwotnie w Polsce początek roku nazywano Nowym Latkiem. Nowe Latko było wiosennym zwyczajem obchodzenia wsi z gaikiem, zielonym drzewkiem (maikiem, gaikiem, nowym latkiem), który zachował się do dziś na niektórych obszarach Wielkopolski. Dzieci z zielonym wierzchołkiem sosny lub świerku, zwykle ozdobionym kolorowymi wstążkami, odwiedzają domy i śpiewają gospodarzom piosenki, za które dostają najczęściej jajka.

• Określenie „Nowy Rok” w Polsce pojawiło się pod koniec XVIII wieku (dla przypomnienia - teraz mamy XXI wiek). Noc sylwestrowa rzadko była obchodzona, dopiero w połowie XIX wieku w bogatych domach mieszczańskich organizowano przyjęcia, które polegały na wspomnieniach i wróżbach.

• Wieczór sylwestrowy oprawą przypominał ten wigilijny. Również spędzany wśród najbliższych, z tą różnicą, że nie obowiązywał post i nie dzielono się opłatkiem.
• Ze świętem tym związane są też inne ludowe tradycje. Do najpopularniejszych należało wypiekanie „bochniaczków” i „szczodraków” (chlebów i bułeczek). Obdarowywano nimi domowników. Miały zapewnić im zdrowie i szczęście w nadchodzącym roku. Gospodarz nie mógł zapominać o gościach i dla nich wypiekał specjalny „gościniec”.

DZIŚ

• Według tradycyjnych, polskich zwyczajów w sylwestrową noc oraz w Nowym Roku w domu nie może niczego zabraknąć. Dzięki temu nadchodzące miesiące będą obfite i pełne pomyślności. Należało także spłacić do tego czasu wszystkie długi i oddać pożyczone przedmioty, tak aby zacząć nowy rok z czystą kartą.
• Od wieków wierzono, że od tego, jak spędzimy sylwestrowy dzień i noc zależy nasze szczęście w Nowym Roku. Na Podhalu obfitość miały zapewnić kieszenie pełne drobnych monet. Wrzucano je także do miski z wodą podczas wieczornej kąpieli. Powodzenie w sprawach finansowych ma również zapewnić noszenie przez cały rok w portfelu łusek z wigilijnego karpia.

• Do dziś wierzy się, że jeśli chcemy się pozbyć przykrych wspomnień, to najlepiej spisać je na kartkach, a następnie spalić. Ogień rozpalany w Sylwestra oznacza symboliczne oczyszczenie i zapomnienie. Jednak pamiętajmy, że w Sylwestra nie należy robić porządków w domu, ponieważ w ten sposób możemy „wymieść” szczęście z naszego życia.

• Żegnanie starego roku zazwyczaj spędzano na hucznych zabawach. W niektórych rejonach Polski kolędowano także w noc sylwestrową. Kaszubska tradycja nakazywała wypędzenie starego roku poprzez hałaśliwy obchód po wsi ze śpiewami oraz klekotkami. Im głośniej i radośniej zachowywano się tej nocy, tym szczęśliwszy miał być kolejny rok. Warto dodać, że dopiero w XIX wieku w zaborze austriackim i pruskim pojawił się zwyczaj noworoczny, który polegał na organizowaniu wystawnych imprez sylwestrowych oraz balów, który stał się powszechny w całym kraju w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

• A jak sprawdzić, co czeka nas w Nowym Roku? Wystarczy przyjrzeć się bąbelkom w szampanie. Duże, chaotyczne bąbelki oznaczają czas pełen zmian, niespodziewanych wydarzeń i romansów. Drobne, łagodnie unoszące się ku górze kieliszka przepowiadają zdrowie i stabilizację.
• Dodatkowo jeśli pierwszą osobą goszczącą w naszym domu w Nowym Roku jest mężczyzna, to rok będzie szczęśliwy. Wierzono, że kobiety przynoszą pecha, dlatego zazwyczaj to w mężczyźni wychodzili składać życzenia noworoczne sąsiadom. W zamian za wizytę, otrzymywali słodki poczęstunek.

Zwyczaje sylwestrowe

Sylwestrowe łamigłówki

Sylwestrowe łamigłówki

Miłego dnia!