Postępowanie karne

Postępowanie karne

Postępowanie karne

Postępowanie karne reguluje Kodeks postępowania karnego

Postępowanie karne - zespół norm prawnych regulujących czynności procesowe zmierzające do realizacji prawa karnego. Jego głównym celem jest ustalenie, czy zaistniał czyn zabroniony mający postać przestępstwa, a następnie wykrycie jego sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.

organy postępowania karnego

Policja ma za zadanie wykrywać przestępstwa i ścigać ich sprawców i działać we współpracy z prokuraturą w trakcie postępowania karnego.

W Polsce wymiar sprawiedliwości jest sprawowany przez sądy powszechne. Sprawami karnymi żołnierzy zajmują się sądy wojskowe.

Organami postępowania karnego w Polsce są:

• sądy
• prokuratura
• policja

Prokurator jest funkcjonariuszem publicznym czuwającym nad ściganim przestępstw. Prowadzi postępowanie przygotowawcze jako organ procesowy, w postępowaniu głównym występuje jako strona -oskarżyciel publiczny

Strony procesowe

Oskarżyciel posiłkowy - pokrzywdzony, który wraz z prokuratorem popiera oskarżenie o przestępstwo publicznoskargowe.

Oskarżyciel publiczny to prokurator. Ściga on przestępstwa publicznoskargowe, na nim spoczywa ciężar udowodnienia winy oskarżonemu.

W postępowaniu przygotowawczym stronami są zarówno ofiara przestępstwa jak i oskarżony. Do stron postępowania w głównego przed sądem należą: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel prywatny, oskarżyciel posiłkowy i oskarżony.

strony ofensywne

Oskarżony to człowiek, przeciwko któremu wniesiono akt oskarżenia. Może nim zostać osoba, która w dniu popełnienia przestępstwa miała ukończone 17 lat. Oskarżonego reprezentuje obrońca. Może nim zostać jedynie adwokat lub radca prawny.

Oskarżycielem prywatnym jest pokrzywodzony, który sam wszczyna postępowanie dotyczące przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego.

strona defensywna

Naczelne zasady postępowania karnego

Interpretowanie wątpliwości na korzyść oskarżonego

Zasada domniemania niewinności

Inne zasady postępowania karnego

• zasada obiektywizmu - organy prowadzące postępowanie są zobowiązane badać i uwzględniać wszystkie okoliczności
• prawo do obrony - oskarżony ma prawo do obrony i korzystania z pomocy obrońców
• zasada prawdy materialnej - podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia

oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem.

Jeżeli sprawa budzi jakiekolwiek wątpliwości to nie wolno jej rozstrzygać na niekorzyść oskarżonego.

Etapy postępowanie

Postępowanie przygotowawcze (dochodzenie lub śledztwo)

Postępowanie odwoławcze (przed sądem II instancji)

Postępowanie główne (przed sądem I instancji)

Postępowanie wykonawcze (wykonanie prawomocnego wyroku)

Postępowanie przygotowawcze

Formy postępowania przygotowawczego

śledztwo

dochodzenie

• Postępowanie przygotowawcze zmierza do ustalenia, czy popełniono czyn zabroniony, i czy w świetle polskiego prawa stanowi on przestępstwo i jeśli istnieje konieczność - ujęcia sprawcy
• Zajmuje się tym prokuratura i policja

Dochodzenia dotyczą przestępstw lżejszych zagrożonymi karami nieprzekraczającymi 5 lat pozbawienia wolności oraz przestępstw przeciwko mieniu o wartości do 200 tysięcy złotych

prowadzi się w poważnych sprawach, np o zbrodnie. Postanowienia o ich wszczęciu wydaje się z urzędu albo po otrzymaniu uzasadnionego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa

Etapy postępowania przygotowawczego

zatrzymania podejrzanych

zabezpieczenie dowodów

przesłuchania

zawiadomienie o przestępstwie

Postępowanie przygotowawcze

odmowa wszczęcia postępowania

wniesienie aktu oskarżenia

wszczęcie postępowania

Zakończenie albo umorzenie śledztwa lub dochodzenia

zażalenie

ponowna odmowa wszczęcia postępowania

Postępowanie główne

Postępowanie główne rozpoczyna się od odczytania aktu oskarżenia. Sąd poucza oskarżonego o przysługujących mu prawach, pyta się go czy przyznaje się do zarzucanego mu czynu i czy chce złożyć wyjaśnienia.

Postępowanie główne rozpoczyna się od odczytania aktu oskarżenia. Sąd poucza oskarżonego o przysługujących mu prawach, pyta się go czy przyznaje się do zarzucanego mu czynu i czy chce złożyć wyjaśnienia.

• Postępowanie główne odbywa się przed sądem I instancji
• Najważniejszym elementem postępowania karnego jest rozpoznanie sprawy na rozprawie. Rozprawa główna jest jawna.

Przeprowadzanie czynności procesowych i dowodowych (przesłuchania oskarżonego, pokrzywdzonego, świadków, biegłych. zapoznanie się z dowodami i opiniami

Po zamknięciu przewodu sądowego przewodniczący udziela głosu stronom lub ich przedstawicielom

Sporządzenie aktu oskarżenia i przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, jeśli sprawca występku w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do winy i uzgodnił z prokuratorem wymiar kary.

Po naradzie sąd wydaje wyrok. Od wyroku sądu pierwszej instancji można się odwołać.

Sala sądowa - postępowanie karne

stół sędziowski - sędzia przewodniczący siedzi na środku

świadkowie i biegli

obrońcy

oskarżony

prokurator

publiczność

Postępowanie odwoławcze - apelacja

Etapy postępowania sądowego

postępowanie odwoławcze (apelacja)

postępowanie główne

• Dwuinstancyjność umożliwia zaskarżenie wyroku I instancji
• Przysługuje ona wszystkim stronom postępowania
• Wnosi się ją na piśmie w ciągu 14 dni od momentu doręczenia wyroku z uzasadnieniem
• Apelacje od wyroków sądów rejonowych wnosi się do sądów okręgowych
• Apelacje od sądów okręgowych wnosi się do sądów apelacyjnych

ogłoszenie prawomocnego wyroku

ogłoszenie nieprawomocnego wyroku

uniewinnienie

skazanie

uprawomocnienie wyroku

postępowanie wykonawcze

uniewinnienie oskarżonego albo umorzenie sprawy

np. osadzenie skazanego w więzieniu

Przestępstwa a rodzaje sądów

Zabójstwo (art. 148 KK)

Kradzież (art. 278 KK)

I Instancja - sąd rejonowy

I Instancja - sąd okręgowy

W przypadku dość pospolitego przestępstwa jakim jest kradzież sprawia najpierw trafia do sądu rejonowego.

W przypadku takiego przęstępstwa jak zabójstwo sprawa trafia od razu do sądu okręgowego.

VS

II Instancja - sąd okręgowy

II Instancja - sąd apelacyjny

Jeżeli wyrok nie jest zadowalający dla którejś ze stron - można się odwołać do sądu okręgowego, który jeszcze raz rozpatrzy sprawę.

Jeżeli wyrok nie jest zadowalający dla którejś ze stron - można się odwołać do sądu apelacyjnego, który jeszcze raz rozpatrzy spawę..

Prawa ofiary w sądzie

- prawo do traktowania z szacunkiem - zapewnienie ochrony życia prywatnego - utajnienie danych osobowych, zastrzeżenie adresu jedynie dla policji i prokuratury - ochrona anonimowości w mediach - prawo do fachowej pomocy medycznej, psychologicznej i prawnej - możliwość wystąpienie w charakterze oskarżyciela - prawo do pomocy w procesie mediacji ze sprawcą - przesłuchanie przed sądem ograniczone do jednej rozmowy z udziałem psychologa jeśli poszkodowany nie ma 15 lat

Prawa świadka w sądzie

- zastrzeżenie danych adresu dla prokuratury i policji - prawo do zachowania tajemnicy państowej lub służbowej oraz do składania zeznań tylko po zwolnieniu z tego obowiązku przez uprawniony organ - możliwość uchylenia się odpowiedzi na pytanie, jeśli mogłaby ona doprowadzić do pociągnięcia świadka lub jego najbliższych do odpowiedzialności karnej - prawo do przesłuchania z wyłączeniem jawności, jeśli treść mogłaby narazić świadka

Prawa oskarżonego w sądzie

- prawo do obrony i korzystania z pomocy obrońców - prawo do zabierania głosu, składania wyjaśnień, zadawania pytań - prawo bliskich oskarżonego do odmowy składania zeznań - zasada domniemania niewinności, obowiązująca przez cały okres trwania procesu - rozstrzyganie wątpliwości pojawiających się w czasie procesu na korzyść oskarżonego

Kasacja

Rodzaje Kasacji

• Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia - przysługuje od prawomocnych orzeczeń.
• W Polsce kasacje rozpoznaje Sąd Najwyższy.

Zwyczajna

Nadzwyczajna

obejmuje wszystkie orzeczenia sądowe (wyroki i postanowienia). Może zostać wniesiona przez prokuratora generalnego, ministra sprawiedliwości, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka

dotyczy wyroku wydanego przez sąd II instancji. Umożliwia ponowne zbadanie sprawy pod kątem prawidłowości zastosowania przepisow prawa