Tradycje, zwyczaje, obrzędy Świąt Bożego Narodzenia w Polsce Wigilijne

Tradycje, zwyczaje i obrzędy Świąt Bożego Narodzenia w Polsce i na świecie

Tradycje Świąt Bożego Narodzenia w Polsce

Boże Narodzenie to przypadające w tradycji chrześcijańskiej na 25 grudnia, święto upamietniające dzień, kiedy na świat przyszedł Jezus Chrystus.

Święta Bożego Narodzenia są poprzedzone czterotygodniowym okresem oczekiwania, który nosi nazwę adwentu. W niektórych domach robi się specjalny wieniec z zielonych gałązek i co tydzień zapala się w nim jedną świeczkę. Adwent kończy się w dniu, który wielu ludzi uważa za najpiękniejszy dzień w roku. Nazwę ma niezwykłą. To wigilia.

Najbardziej charakterystycznym zwyczajem adwentowym, zwłaszcza w Polsce, są Roraty. Jest to Msza św. sprawowana ku czci Najświętszej Maryi Panny, zwykle bardzo wcześnie rano. W niektórych miejscach na roratnich Mszach na początku w procesji z kruchty kościoła do ołtarza z lampionami w ręku idą dzieci. Mszę św. rozpoczyna się przy wyłączonych światłach, mrok świątyni rozpraszają jedynie świece i lampiony. Dopiero na śpiew „Chwała na wysokości Bogu” zapala się wszystkie światła w kościele.

Gdy nadejdzie wieczór wigilijny, wszyscy z niecierpliwością oczekują ukazania się pierwszej gwiazdki na niebie. To znak , że czas zacząć wigilijną wieczerzę. Jest to symboliczne nawiązanie do Gwiazdy Betlejemskiej, którą na niebie ujrzeli Trzej Królowie.

Kolacja Wigilijna

W tym szczególnym dniu dorośli nie jedzą obiadu, a najważniejszym posiłkiem jest kolacja. Ma swoją szczególną nazwę: wieczerza wigilijna.

Czytanie Pisma Świętego Kolację wigilijną w Polskiej tradycji, rozpoczyna modlitwa oraz czytanie fragmentu ewangelii według św. Mateusza lub św. Łukasza, dotyczący narodzin Pana Jezusa.

Dzielenie się opłatkiem

Zanim wszyscy siądą za stołem, dzielą się opłatkiem i składają sobie życzenia.

To cieniutki płatek chlebowy, wyrabiany z białej mąki i wody, bez dodatku drożdzy. Nazwa opłatek wywodzi się z języka łacińskiego: "oblatum"- to znaczy "dar ofiary". Jest on symbolem miłości, przebaczenia i jedności . Dawniej wierzono, że kto Wigilję podzieli się opłatkiem, przez cały rok nie zazna głodu.

Sianko od obrusem

Przypomina nam o tym, że Pan Jezus Chrystus urodził się w ubogiej stajencie. Symbolizuje skromność , jaką każdy chrześcijanin powinien nosić w sercu.

Ubieranie Choinki

Jednym z najpiękniejszych zwyczajów bożonarodzeniowych w naszym kraju jest ubieranie choinki. Choinka powinna być ubierana przez całą rodzinę w dniu Wigilii (tj. 24 grudnia), chociaż w dzisiejszych czasach bywa różnie. Świąteczne drzewka są już ubierane na kilka dni przed Bożym Narodzeniem. Choinkę przystrajamy różnego rodzaju ozdobami od wymyślnych łancuszków, kolorowych bombek, aż po proste cukierki i słodkie pierniczki. Na czubku choinki wieszamy gwiazdę, która symbolizuje gwiazdę betlejemską prowadzącą Królów (Mędrców) do żłobka Bożej Dzieciny.

Śpiewanie kolęd i pastorałek

Piękne, nastrojowe kolędy, czyli pieśni o Bożym Narodzeniu, są również symbolami polskiej tradycji Świąt Bożego Narodzenia.

Śpiewamy je najczęsciej po wieczerzy wigilijnej, przy choince, co stwarza wyjątkową atmosferę, na którą czekamy przez cały rok.

Posłuchajcie dwóch najstarszychh kolęd

"Bóg się rodzi" pieśń napisana w XVIII wieku przez Franciszka Karpińskiego.

Powstanie "Przybieżeli do Betlejem" datowane jest na XVII wiek, autor pozostaje jednak nieznany.

Pastorałki

Odmianą kolęd o wątkach zaczerpniętych z życia codziennego są pastorałki. To wesołe utwory, w których pojawia się gwara ludowa oprate na motywach bożonarodzeniowych.

" Oj! Maluśki, maluśki"

"Od serca do ucha"

Puste miejsce przy stole..

Po co dodatkowe miejsce przy stole? Symbolizuje ono pamięć o tych, którzy nie mogą spędzić świąt razem z nami. Bywa i tak, że przygotowane jest z myślą o niezapowiedzianym gościu.

Co powinno znaleźć się na wigilijnym stole?

Zgodnie z tradycją na wigilijnym stole powinno znaleźć się 12 potraw. Liczba ta nawiązuje do 12 apostołów, którzy zasiedli do ostaniej wieczerzy z Panem Jezusem. W zależności od regionu i tradycji rodzinnych, dobór potraw wigilijnych może być różny.

Najpopularniejsze polskie potrawy to:

Pierogi z grzybami i kapustą

Barszcz z uszkami

Zupa grzybowa

Kutia

Kapusta z grochem

Sałatka jarzynowa

Ryba po grecku

Ryba w galarecie

Kluski z makiem, cukrem i miodem

Kompot z suszonych owoców

Kapusta z grzybami

Jaja z majonezem

Zwyczaj Dawania Prezentów

Tradycja wręcznia prezentów nawiązuje do historii o Trzech Królach, który złożyli dary Panu Jezusowi narodzonemu w Betlejem.

Prezenty znajdujące się pod choinką rozpakowuje się dopiero po wieczerzy wigilijnej. Na ten moment najbardziej czekają dzieci, które wierzą , że Mikołaj przywozi je w wielkich saniach, ciągniętych przez zaprzęg reniferów.

Pasterka

Według tradycji jest to msza odprawiana o północy, upamiętniająca przybycie do Betlejem pasterzy, którzy jako pierwsi oddali hołd nowonarodzonemu Jezusowi Chrystusowi.

Jak wyglądają Święta Bożego Narodzenia w różnych krajach?

Boże Narodzenie w Hiszpanii

* Zamiast opłatka na wigilijnym stole pojawia się chałwa,* Wieczerza rozpoczyna się dopiero po Pasterce, jej kontynuacją są tańce i zabawa na zewnątrz aż do rana, *Głównym daniem wigilijnym jest pieczona ryba, * Podczas kolacji wigilijnej uczestnicy otrzymują jedynie drobne upominki ukryte w cieście nazywanym ciastem „Trzech Królów",*Prezenty dla dzieci rozdawane są 6 grudnia.

Boże Narodzenie w Francji

* We Francji nie obchodzi się Wigilii, * Uroczystości świąteczne rozpoczynają się 25 grudnia, * Na świątecznym obiadzie głównym daniem jest indyk nadziewany kasztanami,* Francuzi świąteczne prezenty szukają w butach ustawionych przy kominku. Upominki przynosi mały Jezus.

Boże Narodzenie w Grecji

* W Grecji zamiast choinek, jako świąteczne ozdoby stają oświetlone miniatury statków – to symbol nowej drogi życiowej, na którą wstępują ludzie po narodzinach Jezusa,* Podczas wieczerzy wigilijnej, domownicy dzielą sie chlebem specjalnie wypiekanym na tą okoliczność, nazwanym Chlebem Chrystusa,* Na stole można znaleźć różne słodkości - ciastka i baklawę, * Dzieciom czekają na prezenty do 1 stycznia.

Boże Narodzenie w Niemczech

W Niemczech przed Bożym Narodzeniem organizowane są jarmarki świąteczne.

* Święta Bożego Narodzenia trwają całe trzy dni, * W Wigilię zapala się światła na choince, wręcza prezenty i śpiewa wspólnie kolędy, * Na wieczerzę wigilijną podawane jest karp, sałatka ziemniaczana z kiełbaskami, * Wielu domach tradycyjnym świątecznym posiłkiem również jest pieczona gęś z pyzami i czerwoną kapustą.

Boże Narodzenie w Stanach Zjednoczonych

* W wigilię Amerykanie nie zasiadają (poza imigrantami) do wieczerzy z rybą i opłatkiem, a raczej uczestniczą w nabożeństwach w kościołach i śpiewają tam kolędy,

* Świąteczny obiad wygląda podobnie jak posiłek na Święto Dziękczynienia, * Ulubioną potrawą Amerykanów jest pieczony indyk z kartoflami, * W święta amerykanie zjadają dużo wędlin, a na deser ciasta z owocami, ceniony jest też chleb świeżo upieczony przez panią domu.

* Jedną z tradycji związanych z Bożym Narodzeniem w Stanach Zjednoczonych jest dawanie prezentów – wzajemne obdarowywanie się.

Boże Narodzenie w Stanach Zjednoczonych

Santa Claus

Świąteczne oświetlenie domu

Potrawy wigilijne

Boże Narodzenie w Czechach i Słowacji

* W domach czeskich i słowackich, pierwszą spożywaną potrawą są opłatki, *Na świątecznych stołach można znaleźć zupę grzybową oraz obowiązkowo rybę karp, * W Słowacji, a przede wszystkim w okolicach Bratysławy, w miejsce zupy grzybowej często podawany jest kapuśniak, * W okresie bożonarodzeniowym nasi południowi sąsiedzi śpiewają kolędy w domach i w kościołach.

Boże Narodzenie w Wielkiej Brytani

* W Wielkiej Brytanii wigilijny posiłek zaczyna się w południe w najbliższym gronie rodzinnym,* Świąteczny obiad, składa się z pieczonego indyka i “płonącego puddingu”, * Wieczorem w Wigilię angielskie dzieci wywieszają swoje pończochy za drzwi, by nazajutrz rano odnaleźć je wypełnione prezentami.

Boże Narodzenie w Rosji

* Boże Narodzenie w Rosji obchodzone jest 7 stycznia. Wielu Rosjan tradycyjnie udaje się wówczas do kościoła - cerkwi. Liturgia Narodzenia Pańskiego zaczyna się zwykle po północy z 6 na 7 stycznia, *Obchody Bożego Narodzenia rozpoczyna Soczelnik, czyli wieczerza wigilijna, * Na stole powinno się znaleźć 12 postnych dań. Tradycyjnie są to ryby, kasze, grzyby, sałatki warzywne, ciasta i pierniki. *Modna również jest faramuszka, czyli zupa piwna, * W Rosji prezenty dzieciom, czyli najczęściej zabawki i słodycze, przynosi Dziadek Mróz i Śnieżynka, wnuczka Dziadka Mroza.

Boże Narodzenie w Szwecji

* Boże Narodzenie w Szwecji, zaczyna się 13 grudnia w Dzień Św. Łucji, a kończy 13 stycznia. Dzień Świętej Łucji oznacza światło i przezwyciężenie sił ciemności. Tego dnia odbywa się w Szwecji wiele procesji i parad. * Szwedzka Wigilia rozpoczyna się dużo wcześniej niż w Polsce, tak że jedzony jest tam obiad a nie kolacja wigilijna, * Głównym daniem jest suszona lub wędzona ryba, która zostaje namoczona w specjalnym sosie, kasza gryczana, kasza ryżowa z mlekiem, a ze słodkości – pierniczki. * Szwedzi również wręczają sobie prezenty, a kładą je pod choinką. Dzieciom opowiada się, że podarki przyniósł Jultomten – gnom. *Szwedzi nie śpiewają kolęd, ale zamiast tego tańczą wokół choinki.

Pod choinką ustawiane są słomiane kozły, które mają przynieść szczęście.

Boże Narodzenie w Australii

* Boże Narodzenie w Australii obchodzone jest w środku lata. Temperatury przekraczają ponad 30 stopni,

* Australijczycy nie obchodzą wigilii, 25 grudnia – Christmas Day jest dniem, w którym z rana dzieci znajdują prezenty pod choinką,

*Potrawy świąteczne są przystosowane do wysokich temperatur,

* Na stołach królują owoce morza - krewetki, szynka, indyk oraz sałatki. A na deser podawana jest pyszna beza Pavlova.

Boże Narodzenie w Chinach

* W Chinach podczas Świąt Bożego Narodzenia obdarowuje się bliskich jabłkami. Owoc ten stał się symbolem pokoju.

Boże Narodzenie w Argentynie

* W Argentynie święta rozpoczynają się od fajerwerków. Puszcza się też w niebo płonące lampiony.

Zapraszam Was do obejrzenia filmu i bajki o nadchodzących Świętach Bożego Narodzenia

Niepodziewane Święta. Film

Cicha Noc; Opowieść o Bożym Narodzeniu. Bajka

Pierwsze Święta Bożego Narodzenia. Bajka

Dziękuję