Biologia - witaminy

Rola witamin. Nieorganiczne składniki pokarmowe.

Patrycja Leśniewicz - 2c

Czym są witaminy?

Są to związki organiczne, których organizm w większości nie potrafi sam wytworzyć, a są one wykorzystywane w różnych reakcjach biochemicznych i procesach fizjologicznych. Dzielimy je na: a) rozposzczalne w tłuszczach - należą do nich witaminy: A, D₃,E,K b) nierozpuszczalne w wodzie - należą do nich witaminy z grupy B oraz C

Jakie funkcje pełnią witaminy?

Witamina A - jest niezbędna do prawidłowego widzenia, właściwego funkcjonowania nabłonków oraz wzrostu i rozwoju organizmu - źródła: nabiał, pomarańczowe warzywa i owoce, ciemnozielone warzywa, wątroba tran

Witamina E - zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwory, zapewnia prawidłową pracę mięśni, poprawia płodność - źródła: oleje roślinne, migdały, awokado, jaja, orzechy, nasiona

Witamina D₃ - zwiększa wchłanianie wapnia i fosforu z przewodu pokarmowego, powoduje odkładanie się tych pierwiastków w kościach i zębach - źródła: tran, jaja, tłuste ryby, wątroba, mleko i jego przetwory, jest również wytwarzany w organizmie człowieka

Witamina K- bierze udział w procesie krzepnięcia krwi - źródła: wątroba, zielone warzywa, jest wytwarzana przez bakterie jelitowe żyjące w organizmie człowieka

Witaminy z grupy B - źródła: produkty zbożowe, nasiona, orzechy, drożdże, rośliny strączkowe, jaja, mięso, wątroba, wytwarzane również przez bakterie jelitowe a) Witamina B₂ - bierze udział w oddychaniu tlenowym i syntezie hemoglobiny, poprawia stan skóry i przyspiesza gojenie się ran b) Witamina B₃ - warunkuje prawidłową pracę układu pokarmowego i układu nerwowego c) Witamina B₆ - bierze udział w oddychaniu tlenowym, wpływa korzystnie na stan skóry i prawidłową pracę tkanki nerwowej, uczestniczy w produkcji hemoglobiny i czerwonych krwinek d) Witamina B₁₂ - reguluje proces powstawania krwinek, uczestniczy w biosyntezie kwasów nukleinowych

Biotyna ( Witamina H) - jest potrzebna do syntezy kwasów tłuszczowych, poprawia stan skóry

Kwas foliowy - uczestniczy w biosyntezie kwasów nukleinowych i produkcji krwinek, jest potrzebny do prawidłowego rozwoju układu nerwowego płodu

Witamina C ( kwas askrobinowy) - wzmacnia zęby ( chroni przed próchnicą), aktywuje niektóre enzymy, wpływa korzystnie na stan tkanki łącznej ( bierze udział w syntezie kolagenu), ułatwia wchłanianie żelaza oraz wzmacnia odporność - źródła: natka pietruszki, wiele owoców ( np. cytrusowe, owoce dzikiej róży), kiszona kapusta, czarna porzeczka

Składniki mineralne

To pierwiastki chemiczne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. W zależności od ilości, w jakiej występują w organizmie, wśród składników mineralnych wyróżniamy:a) makroelemety - zaliczamy do nich pierwiastki biogenne tworzące związki organiczne np. węgiel (C), wodór (H), tlen (O), azot (N), fosfor (P) b) mikrelementy - pierwiastki, których ilość w organizmie jest niższa niż 0,01% suchej masy ciała m.in. żelazo (Fe), miedź (Cu), jod (J), fluor (F)

Makroelementy a) Wapń - buduje kości i zęby, jest potrzebny do skurczów mięśni i krzepnięcia krwi - źródła: nabiał, ryby, migdały, fasola, zielone warzywa liściaste b) Magnez - jest niezbędny do prawidłowego działania komórek nerwowych i mięśniowych, jest aktywatorem wielu enzymów - źródła: produkty zbożowe, rośliny strączkowe, orzechy, kakao c) Potas - bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych, regulowaniu ilości wody, ciśnienia krwi oraz pracy serca - źródła: pomidory, orzechy, rośliny strączkowe, suszone owoce, banany d) Sód i chlor - uczestniczą w regulowaniu ciśnienia krwi oraz ilości wody, biorą udział w przewodzeniu impulsów nerwowych, chlor występuje w soku żołądkowym - żródła: sól kuchenna

Mikroelementy a) Żelazo - jest składnikiem hemoglobiny i wielu enzymów - źródła: mięso, wątroba, zielone warzywa b) Jod - jest potrzebny do produkcji hormonów tarczycy - źródła: ryby morskie, owoce morza, sól jodowa c) Fluor - buduje kości i zęby, chroni zęby przed próchnicą - źródła: ryby, herbara, woda mineralna, produkty zbożowe

Woda

1) Woda jest związkiem, który występuje w naszym organizmie w największej ilości - stanowi średnio ok. 65% jego masy. 2) Jest bardzo dobrym rozpuszczalnikiem wielu związków, dzięki czemu transportuje różne substancje, ma duże ciepło właściwe, co umożliwia jej wyrównywanie temperatury w organizmie, ma wysokie ciepło parowania, dzięki czemu jest wykorzytywana do chłodzenia organizmu, ma duże napięcie powierzchniowe, które ułatwia krążenie krwi i limfy w drobnych naczyniach. 3) Istnieje również tzw. bilans wodny - jest to różnica pomiędzy ilością wody pobranej, a ilością wody utraconej przez organizm w ciągu doby. W ciągu dnia tracimy blisko 2,5l wody przez skórę, płuca, z moczem oraz z kałem. Przyjmuje się, że osoba dorosła powinna wypijać średnio 1,5l wody dzienniem przy założeniu, że około litra wody dostarcza z pokarmem. 4)Do deficytu wody w organizmie mogą przyczynić się: - gorączka, wymioty, biegunka - nadmierna aktywność fizyczna, zbyt wysoka temperatura otoczenia

Dziękuję za uwagę!

Źródła informacji: - Grafika Google - Podręcznik "Biologia na czasie 2" - Nowa Era