Powstanie styczniowe

Sytuacja w poszczególnych zaborach po upadku Powstania Styczniowego.

Natasza Datko kl. VIIA

Spis treści

Warunki życia Polaków

Chronologia

Skutki upadku PS

Powstanie Styczniowe- Mapa

Zabór pruski

Zabór austriacki

Kulturkampf

Zabór rosyjski

Gospodarka, kultura,

Po upadku Powstania

Szkolnictwo

Polska gospodarka

01 Chronologia

Zabór rosyjski

RUSYFIKACJA – proces dobrowolnego lub przymusowego przyswajania języka rosyjskiego i kultury rosyjskiej przez osoby lub zbiorowości funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Świadectwo szkolne z zaboru rosyjskiego.

Klęska powstania styczniowego oznaczała dla Królestwa Polskiego oraz tak zwanych ziem zabranych (obszary Litwy, Białorusi i Ukrainy należące przez rozbiorami do Rzeczypospolitej Obojga Narodów), zaostrzenie represji, sankcje gospodarcze i polityczne. Zlikwidowano całkowicie Królestwo Polskie oraz odrębne dla Kongresówki: Radę Stanu, Radę Administracyjną, budżet, Bank Polski. Kraj Nadwiślański podzielono wzorem ziem rosyjskich na gubernie, na czele których stał generał-gubernator.

Rosyjski językiem urzędowym

Stan wojenny

Uwłaszczenie chłopów

Szkolnictwo

Aleksandr Apuchtin

Kościół

Carat

Królestwo Nadwiślańskie

Zmiana nazwy

Upadek powstania styczniowego przyjęty został przez społeczność polską jako pogrzebanie na długie lata wszelkich dążeń narodowościowych. Toteż po powstaniu styczniowym znakomita część patriotycznej społeczności zwróciła się ku pracy organicznej, zarzucając akcje i działania konspiracyjne. – była formą pokojowego oporu wobec zaborców – naczelnym celem pracy organicznej był rozwój gospodarczy kraju – podstawową formą pracy organicznej było organizowanie stowarzyszeń i spółek gospodarczych i charytatywnych.

pozytywizm – ruch narodowy, który promował pracę organiczną i pracę u podstaw jako działania prowadzące do gospodarczego i kulturalnego rozwoju kraju.

Sytuacja gospodarcza

Sytuacja rolnictwa na terenach Królestwa Polskiego, gdzie po 1815 r. połowę ziemi zajmowały szlacheckie folwarki, a chłop był jedynie użytkownikiem ziemi i w zamian musiał odrabiać pańszczyznę. Załamanie się eksportu zboża i spadek jego cen spowodowały wzrost zadłużenia ziemian i przyczyniły się do rugowania chłopów z uprawianej ziemi. W efekcie liczba bezrolnych chłopów stanowiła pod koniec lat trzydziestych 30% ludności wsi. Niewiele zmienił sytuację ukaz carski z 1846 r. zakazujący rugów (z gospodarstw poniżej 1,7 ha) i znoszący część powinności (np. “darmoch”). Dopiero wydanie przez cara Aleksandra II dekretu uwłaszczającego chłopów w Królestwie Polskim zlikwidowało wszelkie powinności chłopskie i umożliwiło im przejęcie na własność użytkowanych gruntów (1864). Jednak opóźniona reforma uwłaszczeniowa nie zmieniła struktury wsi, w której dominowały, oprócz majątków szlacheckich, niewielkie gospodarstwa chłopskie. Były one zbyt słabe ekonomicznie, żeby mogły stać się nowoczesne i wydajne. Przeciętne plony zbóż wynosiły tylko 11 q z 1 ha.

Przemysł

W Królestwie Polskim nadal funkcjonował Staropolski Okręg Przemysłowy, a także ukształtowały się nowe: Warszawa, Łódź i Zagłębie Dąbrowskie. W Zagłębiu Dąbrowskim rozwinięto przemysł górniczy i hutniczy (żelaza i cynku). Największą inwestycją przemysłową w pierwszej połowie XIX w. była Huta Bankowa wybudowana w Dąbrowie. Na terenie Warszawy stworzono zakłady przemysłu metalowego, a w jej pobliżu zakłady włókiennicze (Żyrardów). Łódź i okolice zdominował przemysł włókienniczy nastawiony na przerób bawełny. Jego produkcja w latach 1825 -1829 wzrosła czterokrotnie. Poziom przemysłu włókienniczego nie odbiegał wówczas od zachodnioeuropejskiego, co było przede wszystkim zasługą ministra przemysłu Ksawerego Druckiego - Lubeckiego. W drugiej połowie XIX wieku najlepsze warunki rozwoju uzyskał bawełniany przemysł włókienniczy. Nadal dominował okręg łódzki, w którym znajdowało się aż 76% przędzalni z zaboru rosyjskiego. W latach 1878 -1879 powstał sosnowiecko - częstochowski okręg przemysłowy, który szybko stał się głównym producentem wyrobów hutniczych. Po reformach uwłaszczeniowych w Królestwie, wraz ze wzrostem produkcji ziemniaków i buraków cukrowych, pojawił się przemysł spożywczy (gorzelnie i cukrownie).

Zabór pruski

Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur.

Rolnictwo

Gospodarka na ziemiach polskich w pierwszej połowie XIX wieku opierała się na rolnictwie, w którym zatrudnione było prawie 80% ludności. Różny stopień rozwoju rolnictwa w poszczególnych zaborach był spowodowany przede wszystkim zakresem reform uwłaszczeniowych. W najbardziej korzystnej sytuacji znajdowało się rolnictwo na terenie zaboru pruskiego, gdzie najwcześniej przeprowadzono reformę stosunków agrarnych. Pruskie ustawy o zniesieniu poddaństwa (1807) i uwłaszczeniu chłopów (1811) objęły również polskie Pomorze Gdańskie i Warmię. Natomiast w roku 1823 reformę regulacyjną rozszerzono na Poznańskie. Reforma uwłaszczeniowa zapoczątkowała kształtowanie się nowoczesnej struktury rolnictwa i umożliwiła jego przestawienie na gospodarkę kapitalistyczną. Dzięki “pruskiej drodze do kapitalizmu” powstały duże majątki ziemskie oraz duże i średnie gospodarstwa rolne. Jednocześnie zwiększyła się liczba bezrolnych (do 50% ludności wiejskiej), którzy stawali się robotnikami rolnymi, a także tworzyli rynek pracy dla powstającego przemysłu. Komasacja gruntów i cła protekcyjne zintensyfikowały produkcję rolną w drugiej połowie XIX wieku. Dzięki temu produkcja zbóż i ziemniaków w Wielkopolsce i na Pomorzu osiągnęła najwyższy poziom spośród ziem polskich pod zaborami. Plony zbóż na tym terenie (19 q z 1 ha) dorównywały plonom najbardziej rozwiniętych krajów europejskich.

Gospodarka

Proces industrializacji ziem polskich rozpoczął się na Górnym Śląsku, gdzie rozwinęło się hutnictwo oraz górnictwo węgla kamiennego i rud żelaza. W latach 1831-1842 wprowadzono tam nowoczesne technologie obejmujące całość procesu wytopu żelaza. Ważnym ośrodkiem stał się Wrocław i jego okolice z przemysłem cukrowniczym, włókienniczym, chemicznym i metalowym.

Przemysł stoczniowy rozwinął się w Gdańsku i Elblągu. Stopniowo w miasto przemysłowe przekształcał się Poznań z przemysłem metalowym i maszynowym produkującym dla wielkopolskiego rolnictwa. Szczególne znaczenie odegrała fabryka maszyn i narzędzi rolniczych Hipolita Cegielskiego. Przemysł maszynowy rozwinął się też w Bydgoszczy. Po wygranej wojnie z Francją w 1871 r. przemysł na terenie zaboru pruskiego, szczególnie na Górnym Śląsku, zyskał najkorzystniejsze warunki rozwoju.

Zbrojąca się II Rzesza przywiązywała dużą wagę do śląskiego przemysłu ciężkiego, w którym było zatrudnione ponad 40% czynnej zawodowo ludności tego terenu. Wydobycie węgla wzrosło w drugiej połowie XIX wieku do prawie 25 tys. ton. Powstały nowe miasta przemysłowe: Katowice, Zabrze czy Siemianowice.

Zabór austriacki

Pod wpływem kolejnych porażek na arenie międzynarodowej cesarstwo habsburskie przeprowadziło głębokie reformy ustrojowe: Austria stała się Austro-Węgrami.

Dziękuję za uwagę!!