PIEŚŃ NAD PIEŚNIAMI

PIEŚŃ NAD PIEŚNIAMI

CZYLI PIEŚŃ NIE MAJĄCA SOBIE RÓWNEJ

Ala Krawczyk

Po dzisiejszej lekcji powinieneś:

- wiedzieć, do jakiego typu ksiąg zalicza się Pieśń nad Pieśniami, - wskazać temat utworu, - omówić formę tego tekstu, - przedstawić, w jaki sposób bohaterowie mówią o swoich uczuciach, - omówić znaczenie dosłowne i metaforyczne tekstu - umieć zdefiniować za C.S. Lewisem znaczenie słów: przywiazanie, caritas, przyjaźń, eros, - pokazać odbicie Pieśni nad Pieśniami w malarstwie M. Chagalla

Nim przejdziesz do właściwej lekcji posłuchaj piosenki lub mistrzowskiej interpretacji wiersza

Na pocza

Poznałeś/poznałaś właśnie fragment Pieśni nad Pieśniami

Pieśń nad Pieśniami” to jedna z ksiąg mądrościowych Starego Testamentu. Jest to jedyna w Biblii księga, która z pozoru nie mówi o Bogu i narodzie wybranym, nie zawiera żadnej myśli religijnej. Jej treść stanowi pochwałę ludzkiej miłości, wzbogaconej o pożądanie i namiętność. Utwór opowiada o odwzajemnionym uczuciu dwojga młodych kochanków, zamierzających się pobrać.

Poznaj dokładnie ten niezwykły tekst, analizując materiał zawarty na kolejnym slajdzie.

ZADANIE 1

Przeczytaj zamieszczone w podręczniku fragmenty utworu i odpowiedz na pytania:

1. Co jest tematem tej pieśni? 2 Jaką formę ma ten tekst? 3. W jaki sposób bohaterowie mówią o swoich uczuciach?

LIRYKA POŚREDNIA

Odczytując tekst „Pieśni” dosłownie, otrzymujemy piękny poemat opisujący miłość dwojga młodych ludzi. Dziewczyna, zwana Oblubienicą, jest bardzo piękna. Ma ciemną karnację, ponieważ pracuje w winnicy. Jej ukochany zwany Oblubieńcem, porównuje elementy jej wyglądu do piękna natury. Dziewczyna kocha go w podobny sposób, a opisując jego wygląd, także posługuje się licznymi porównaniami. Zwracanie uwagi na cielesność obu postaci świadczy o tym, iż miłość, która ich łącza, jest nie tylko duchowa. Kochankowie pragną siebie nawzajem, chcą być blisko siebie i doświadczać rozkoszy miłości cielesnej. Miłość ich jest więc miłością erotyczną.

Jednak ta wizja miłości nie jest ani trochę grzeszna, świadczy o tym niewinność i głębokość uczuć, jakie łączą tę parę, przecież żar tych uczuć jest „Płomieniem Boga!”.

W UTWORZE ANI RAZU NIE PADA jednak BEZPOŚREDNIE STWIERDZENIE NA TEMAT BOGATrzeba go więc inaczej czytać!

Jak? Alegorycznie (symbolicznie)

ALEGORIA - to element świata przedstawionego w dziele artystycznym np. motyw, postać – mający prócz sensu dosłownego znaczenie umowne, często ustalone przez tradycję.

Zapamietaj, że treść "Pieśni nad Pieśniami" należy rozpatrywać w dwóch znaczeniach:

SENS DOSŁOWNY

SENS alegoryczny

TRADYCJA ŻYDOWSKA

TRADYCJA CHRZEŚCIJAŃSKA

OBLUBIENIEC

BÓG

CHRYSTUS

OBLUBIENICA

KOŚCIÓŁ

IZRAEL

Z czasem Pieśń nad Pieśniami zaczęto też utożsamiać ze starożytną poezją mówiącą o boskim darze miłości.

Możesz spotkać się z jeszcze inną interpretacją. Zrób ćwiczenie, a dowiesz się jaką.

ZADANIE 2

ZADANIE 3

Pieśń ma charakter dialogu kochanków, którzy przekomarzają się, szukają się wzajemnie, zalecają do siebie. Język miłosny bohaterów wydaje się nieraz bardzo śmiały. Mimo to nie było problemów z uznaniem księgi za kanoniczną.

TEKST

Wykonaj, umieszczone na kolejnym slajdzie zadanie zwiazane z językiem, jakim posługuja sie kochankowie.

ZADANIE 4

Wyszukaj w tekście Pieśni nad Pieśniami: a. apostrofy b. wykrzyknienia c. porównania d. metafory e. epitety

Określ funkcje tych środków stylistycznych.

ZADANIE 5

Oblubienica: W upragnionym cieniu jego usiadłam, a owoc jego słodki dla mego podniebienia. Wprowadził mnie do sali biesiadnej, I godłem jego nade mną jest miłość. Posilcie mnie plackami z rodzynek, wzmocnijcie mnie jabłkami, Bo chora jestem z miłości. Lewa jego ręka pod głową moją, a prawica jego obejmuje mnie. Oblubieniec: Zaklinam was, córki jerozolimskie, na gazele, na łanie polne: Nie budźcie ze snu, nie rozbudzajcie miłości, Póki sama nie zechce.

Przeczytaj zamieszczony obok fragment „Pieśni nad Pieśniami”, a po przejściu na kolejny slajd uzupełnij tekst, wybierając właściwy zwrot z listy.

ZADANIE 6

Przeczytaj załączony obok tekst, a następnie zmierz się z tezami zamieszczonymi na kolejnym slajdzie. Poklasyfikuj je na prawdziwe i fałszywe.

C. S. Lewis, znany z cyklu narnijskiego pisarz angielski, […] w książce Cztery miłości omawia, czym są: Przywiązanie, Caritas, Przyjaźń, Eros.

Można je za cytowanym autorem scharakteryzować następująco:

EROS

PRZYWIĄZANIE

PRZYJAŹŃ

CARITAS

ZADANIE 7

TEKST

Wysłuchaj piosenki Jacka Kowalskiego (obok masz też jej tekst) i zastanów się, o jakiej miłości jest w niej mowa. Zbierz argumenty uzasadniające twoją opinię. Wykorzystaj cytaty z tekstu.

I jeszcze Pieśń nad Pieśniami w malarstwie...

Właśnie cykl Pieśń nad pieśniami wyróżnia się pośród malowideł Chagalla zgromadzonych w jego muzeum w Nicei. Obrazy zostały umieszczone w specjalnie do tego celu zaprojektowanym pokoju zaś nad ich prezentacją czuwał osobiście autor.

Od młodości fascynowała mnie Biblia. Zawsze mi się wydawało i nadal wydaje, że jest największym źródłem poezji wszystkich czasów. Biblia jest jak rezonans natury i tę tajemnicę próbowałem przekazać… Lecz ja Biblii nie czytałem, ja ją śniłem” Marc Chagall

I rzeczywiście – oglądając jego obrazy z cyklu “Pieśń nad pieśniami” mamy wrażenie snu, barwnego, intensywnego, przesyconego zmysłowością a jednocześnie wzniosłego, jakby na granicy pomiędzy erotyką a poezją, sacrum i profanum. Tak jak w snach, wszystko tu jest możliwe, zatem postacie unoszą się w powietrzu, nakładają się na siebie, perspektywa szaleje…

Odcienie czerwieni i różu to nie tylko symbol miłości zmysłowej, ale to także krew, która zostanie przelana gdy Dawid, aby zdobyć Batszebę, wyśle jej męża do walki, gdzie zginie.

W obrazach Chagalla bardzo charakterystyczne są skrzydlate i nieuskrzydlone postaci, unoszące się swobodnie ponad ziemią. Latają anioły, ludzie i zwierzęta. Jako inspirację do takiego ujęcia poczytuje się powiedzenie, które w dosłownym tłumaczeniu z jidysz brzmi „fruwać po niebie”, czyli „dać się ponieść fantazji”. Chociaż sam malarz powiadał: ”To nieprawda, że moja sztuka jest fantastyczna. Jestem realistą, kocham ziemię!”

Anna Białoszewska

ZADANIE 8

Pomogę Ci, jeśli chcesz...

Marc Chagall Pieśń nad Pieśniami

Przyjrzyj się obrazowi Chagalla i odpowiedz na poniższe pytania:

Co widzisz na obrazie? Jakie kolory dominują w tej kompozycji? Do jakiego nurtu: realistycznego czy fantastycznego należy ten obraz? Dlaczego?

ZADANIE 9

Jak podają źródła, obraz angielskiego malarza inspirowany jest tekstem biblijnym. Znajdź na to dowody, porównując obraz z opisem Oblubienicy z Pieśni nad Pieśniami.

Oblubienica Dante Gabriel Rossetti, Oblubienica, 1865, olej na płótnie, Tate Britain, Londyn, domena publiczna

ZADANIE OSTATNIE :)

O mocna jak śmierć jest miłość […], żar jej jest żarem ognia, jej płomienie to płomienie Pana. Wody głębokie nie potrafią ugasić miłości, nie zatopią jej rzeki. Gdyby ktoś chciał zdobyć miłość za całe swe bogactwo, wystawi się tylko na wzgardę.(Pnp 8,6-7)

W kontekście całej Pieśni nad pieśniami zinterpretuj ostatnie zdanie podanego Ci cytatu.

Może to i trudna pieśń, ale przyznasz, że wyjątkowo piękna...