T: Fraszki
JANA KOCHANOWSKIEGO
Skąd się wzięło słowo 'fraszka'?
Wprowadził je do literatury polskiej Jan Kochanowski. Słowo to wziął poeta z języka włoskiego. Wyraz 'frasca' ma kilka znaczeń. Pierwotnie znaczył tyle, co 'gałązka pokryta liśćmi', ale też 'drobiazg', 'żart', 'figielek', a więc coś małego, błahego, niezbyt poważnego - również w odniesieniu do rzeczy pisanych.
Informacje z tego slajdu zapisz do zeszytu.
01 krótki wierszowany utwór
cechy gatunkowe fraszki
02 różnorodna tematyka
03 czasem o żartobliwym charakterze
04 często kończy się wyrazistą puentą
Gatunek, jak wiele innych, wywodzi się z antyku. Starożytnym poprzednikiem fraszki był EPIGRAMAT (krótki utwór literacki w formie i treści zbieżny z fraszką, ale też swą genezą związany z napisami nagrobnymi). Tematyka fraszek. Opowiadają o wszystkich sferach życia: o ludzkich wadach i słabościach, ale też o miłości, radości. Poza tym pokazują scenki rodzajowe, obyczajowość w krzywym zwierciadle. Często również zawierają rozważania filozoficzne i ironiczne refleksje o życiu ludzkim.
Na lipę
Gościu, siądź pod mym liściem, a odpocznij sobie! - uosobiona lipa (będąca podmiotem lirycznym) zaprasza by spocząć w swoim cieniu. Używa do tego apostrofy (bezpośredniego zwrotu do gościa). GOŚĆ to każdy czytelnik, osoba zmęczona, potrzebująca wytchnienia. DRZEWO oferuje chłód, spokój, wygodę i ciszę. W utwórze występuje dużo epitetów (chłodne wiatry, wonnego kwiatu, pracowite pszczoły, cichy szept, słodki sen), które ułatwiają odczucie tego mejsca jako bezpiecznego, miłego, sielskiego. w hesperyjskim sadzie - w mitologicznym ogrodzie bogów, w którym rosły złote jabłka, podarunek ślubny matki Zeusa, Gai, dla jego przyszłej żony Hery. Nawiązania do kultury antycznej było elementem charakterystycznym dla twórców renesansu.
Utwór jest pochwałą życia zgodnego z naturą, które zapewnia człowiekowi harmonię. piękno przyrody pozwala zapomnieć o trudach życia.
Na zdrowie
Podmiot liryczny używa apostrofy - zwraca się bezpośrednio do zdrowia, nazywając je szlachetnym. Zdaniem podmiotu lirycznego doceniamy wartość zdrowia dopiero wtedy, kiedy je tracimy. Poeta przeciwstawia zdrowiu takie wartości jak: bogactwo, młodość, wysokie stanowiska społeczne, władzę, które nie mają znaczenia, jeśli człowiek się rozchoruje. Cenę zdrowia poznaje się dopiero wtedy, kiedy się je utraci. Podmiot liryczny nawet nazywa zdrowie - klejnotem, prosząc je o to, by na zawsze zamieszkało w jego domu.
O żywocie ludzkim
FRASZKI to wszystko, cokolwiek myślemy - tu słowo 'fraszka' oczywiście występuje w znaczeniu czegoś błahego, nieistotnego. Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy - to jest myśl o niepewności i zmienności ludzkiego losu. Pieniądze, władza, uroda, sława to wartości nietrwałe. Życie ludzkie jest porównane do teatru kukiełek. Człowiek, wbrew pozorom, często nie decyduje o swoim losie. Jest jedynie aktorem odgrywającym rolę w teatrze życia.
NA dom w czarnolesie
Podmiot liryczny w 1. os. liczby pojedynczej zwraca się za pomocą apostrofy do Boga (Panie), dawcy życia, z prośbą o błogosławieństwo. Ta fraszka ma charakter religijny o widocznych akcentach autobiograficznych. Podmiot liryczny nie zabiega o dobra materialne, jego życzeniem jest mieszkanie w miejscu, z którym się utożsamia. W tym "gnieździe ojczystym" chciałby żyć w zdrowiu, prawdzie, wśród przychylnych ludzi. To są dla niego rzeczy najistotniejsze.
Na nabożną
do hanny
na młodość
Na palcu masz dyjament, w sercu twardy krzemień, Pierścień mi, Hanno, dajesz, już i serce przemień.
Jakoby też rok bez wiosny mieć chcieli, Którzy chcą, żeby młodzi nie szaleli.
Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,Czego się miła, tak często spowiadasz?
+ info
+ info
+ info
PRZYPOMNIENIE I NOWA WIADOMOŚĆ
LIRYKA to jeden z trzech rodzajów literackich (obok epiki i dramatu), który obejmuje utwory ukazujące uczucia, myśli, przeżycia wewnętrzne, wrażenia podmiotu lirycznego. Podmiot liryczny może wypowiadać się bezpośrednio lub pośrednio. Utwory liryczne są zazwyczaj podzielone na wersy i strofy (zwrotki).
Wiersz sylabiczny to wiersz regularny, w którym wszystkie wersy mają jednakową liczbę sylab (zgłosek), stały rytm. Wprowadził go do polskiej poezji Jan Kochanowski. Najpopularniejsze typy wiersza sylabicznego to: 8-zgłoskowiec, 11-zgłoskowiec, 13-zgłoskowiec.
Fra-szki to wszy-stko, co-kol-wiek my-śle-my (11) Fra-szki to wszy-stko, co-kol-wiek czy-nie-my.(11) Nie masz na świe-cie żad-nej pew-nej rze-czy, (11) Pró-żno tu czło-wiek ma co mieć na pie-czy. (11)
Jan Sztaudynger (1904-1970)
Poeta i satyryk, który, między innymi, tworzył fraszki i aforyzmy. Utwory te można znaleźć m.in. w tomikach pt. "Piórka"(1954), "Puch ostu" (1958).
Jaki obraz człowieka wyłania się z utworów Jana Sztaudyngera? Jakie prawdy życiowe zostały przedstawione w zamieszczonych fraszkach? LUSTRO Raz cię lustro zasmuci, GŁOS W TELEFONIE Raz cię zauroczy. Hallo? - tu sumienie, Niełatwo z sobą samym Czy pan zamówił budzenie? Zostać w cztery oczy. FORTUNA ZMARSZCZKI Fortuna toczy się kołem, Każda zmarszczka ma historię swą, Pod kołem to pojąłem. Każda rzeźbiona uśmiechem lub łzą. RADA Nie narzucaj światu Swojego formatu.
Dziękuję
Fraszki Jana Kochanowskiego
Agnieszka GJ
Created on December 13, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Visual Presentation
View
Vintage Photo Album
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Higher Education Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
Explore all templates
Transcript
T: Fraszki
JANA KOCHANOWSKIEGO
Skąd się wzięło słowo 'fraszka'?
Wprowadził je do literatury polskiej Jan Kochanowski. Słowo to wziął poeta z języka włoskiego. Wyraz 'frasca' ma kilka znaczeń. Pierwotnie znaczył tyle, co 'gałązka pokryta liśćmi', ale też 'drobiazg', 'żart', 'figielek', a więc coś małego, błahego, niezbyt poważnego - również w odniesieniu do rzeczy pisanych.
Informacje z tego slajdu zapisz do zeszytu.
01 krótki wierszowany utwór
cechy gatunkowe fraszki
02 różnorodna tematyka
03 czasem o żartobliwym charakterze
04 często kończy się wyrazistą puentą
Gatunek, jak wiele innych, wywodzi się z antyku. Starożytnym poprzednikiem fraszki był EPIGRAMAT (krótki utwór literacki w formie i treści zbieżny z fraszką, ale też swą genezą związany z napisami nagrobnymi). Tematyka fraszek. Opowiadają o wszystkich sferach życia: o ludzkich wadach i słabościach, ale też o miłości, radości. Poza tym pokazują scenki rodzajowe, obyczajowość w krzywym zwierciadle. Często również zawierają rozważania filozoficzne i ironiczne refleksje o życiu ludzkim.
Na lipę
Gościu, siądź pod mym liściem, a odpocznij sobie! - uosobiona lipa (będąca podmiotem lirycznym) zaprasza by spocząć w swoim cieniu. Używa do tego apostrofy (bezpośredniego zwrotu do gościa). GOŚĆ to każdy czytelnik, osoba zmęczona, potrzebująca wytchnienia. DRZEWO oferuje chłód, spokój, wygodę i ciszę. W utwórze występuje dużo epitetów (chłodne wiatry, wonnego kwiatu, pracowite pszczoły, cichy szept, słodki sen), które ułatwiają odczucie tego mejsca jako bezpiecznego, miłego, sielskiego. w hesperyjskim sadzie - w mitologicznym ogrodzie bogów, w którym rosły złote jabłka, podarunek ślubny matki Zeusa, Gai, dla jego przyszłej żony Hery. Nawiązania do kultury antycznej było elementem charakterystycznym dla twórców renesansu.
Utwór jest pochwałą życia zgodnego z naturą, które zapewnia człowiekowi harmonię. piękno przyrody pozwala zapomnieć o trudach życia.
Na zdrowie
Podmiot liryczny używa apostrofy - zwraca się bezpośrednio do zdrowia, nazywając je szlachetnym. Zdaniem podmiotu lirycznego doceniamy wartość zdrowia dopiero wtedy, kiedy je tracimy. Poeta przeciwstawia zdrowiu takie wartości jak: bogactwo, młodość, wysokie stanowiska społeczne, władzę, które nie mają znaczenia, jeśli człowiek się rozchoruje. Cenę zdrowia poznaje się dopiero wtedy, kiedy się je utraci. Podmiot liryczny nawet nazywa zdrowie - klejnotem, prosząc je o to, by na zawsze zamieszkało w jego domu.
O żywocie ludzkim
FRASZKI to wszystko, cokolwiek myślemy - tu słowo 'fraszka' oczywiście występuje w znaczeniu czegoś błahego, nieistotnego. Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy - to jest myśl o niepewności i zmienności ludzkiego losu. Pieniądze, władza, uroda, sława to wartości nietrwałe. Życie ludzkie jest porównane do teatru kukiełek. Człowiek, wbrew pozorom, często nie decyduje o swoim losie. Jest jedynie aktorem odgrywającym rolę w teatrze życia.
NA dom w czarnolesie
Podmiot liryczny w 1. os. liczby pojedynczej zwraca się za pomocą apostrofy do Boga (Panie), dawcy życia, z prośbą o błogosławieństwo. Ta fraszka ma charakter religijny o widocznych akcentach autobiograficznych. Podmiot liryczny nie zabiega o dobra materialne, jego życzeniem jest mieszkanie w miejscu, z którym się utożsamia. W tym "gnieździe ojczystym" chciałby żyć w zdrowiu, prawdzie, wśród przychylnych ludzi. To są dla niego rzeczy najistotniejsze.
Na nabożną
do hanny
na młodość
Na palcu masz dyjament, w sercu twardy krzemień, Pierścień mi, Hanno, dajesz, już i serce przemień.
Jakoby też rok bez wiosny mieć chcieli, Którzy chcą, żeby młodzi nie szaleli.
Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,Czego się miła, tak często spowiadasz?
+ info
+ info
+ info
PRZYPOMNIENIE I NOWA WIADOMOŚĆ
LIRYKA to jeden z trzech rodzajów literackich (obok epiki i dramatu), który obejmuje utwory ukazujące uczucia, myśli, przeżycia wewnętrzne, wrażenia podmiotu lirycznego. Podmiot liryczny może wypowiadać się bezpośrednio lub pośrednio. Utwory liryczne są zazwyczaj podzielone na wersy i strofy (zwrotki).
Wiersz sylabiczny to wiersz regularny, w którym wszystkie wersy mają jednakową liczbę sylab (zgłosek), stały rytm. Wprowadził go do polskiej poezji Jan Kochanowski. Najpopularniejsze typy wiersza sylabicznego to: 8-zgłoskowiec, 11-zgłoskowiec, 13-zgłoskowiec.
Fra-szki to wszy-stko, co-kol-wiek my-śle-my (11) Fra-szki to wszy-stko, co-kol-wiek czy-nie-my.(11) Nie masz na świe-cie żad-nej pew-nej rze-czy, (11) Pró-żno tu czło-wiek ma co mieć na pie-czy. (11)
Jan Sztaudynger (1904-1970)
Poeta i satyryk, który, między innymi, tworzył fraszki i aforyzmy. Utwory te można znaleźć m.in. w tomikach pt. "Piórka"(1954), "Puch ostu" (1958).
Jaki obraz człowieka wyłania się z utworów Jana Sztaudyngera? Jakie prawdy życiowe zostały przedstawione w zamieszczonych fraszkach? LUSTRO Raz cię lustro zasmuci, GŁOS W TELEFONIE Raz cię zauroczy. Hallo? - tu sumienie, Niełatwo z sobą samym Czy pan zamówił budzenie? Zostać w cztery oczy. FORTUNA ZMARSZCZKI Fortuna toczy się kołem, Każda zmarszczka ma historię swą, Pod kołem to pojąłem. Każda rzeźbiona uśmiechem lub łzą. RADA Nie narzucaj światu Swojego formatu.
Dziękuję