Opowieść wigilijna

Charles Dickens

„Opowieść wigilijna”

Realizm i fantastyka. „Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa jako utwór epicki.

Charles Dickens (1812-1870) Pisarz, największy twórca angielskiej powieści obyczajowo-społecznej w 2. poł. XIX w., nazywany kronikarzem życia ówczesnego Londynu. Łączył krytycyzm społeczny z liryzmem i humorem. W jego powieściach można odnaleźć elementy biograficzne, przede wszystkim ślady trudnego dzieciństwa w ubogiej rodzinie. W 1832 r. otrzymał pracę jako sprawozdawca parlamentarny i dziennikarz w londyńskiej gazecie. Równolegle próbował pisać teksty literackie, pyblikując je w odcinkach na łamach gazety. Po sukcesie pisarskim, jaki przyniósł mu „Klub Pickwicka”, zajął się już tylko twórczością literacką. Kochał dzieci, książki i zwierzęta.

• W jakim celu Charles Dickens napisał „Opowieść wigilijną”?
• Jakie fakty ze swojego życia wykorzystał autor „Opowieści wigilijnej”, tworząc życiorys Scrooge'a?
• Jakim opiniom się przeciwstawił Charles Dickens w „Opowieści wigilijnej” ?
• Która z wypowiedzi Scrooge'a dowodzi, że poglądy bohatera były zbieżne z przytoczonymi w tekście poglądami Multhusa? (znajdź i zapisz odpowiedni cytat z „Opowieści wigilijnej”).
• Który przytoczony w tekście fakt dowodzi, że literatura może wpływać na życie codzienne?
• Z jakiego powodu utwór nie przyniósł autorowi spodziewanych korzyści?

Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.

Kontekst utworu

Akcja utworu rozgrywa się w Londynie w XIX wieku podczas świąt Bożego Narodzenia. Wielka Brytania była wtedy potęgą ekonomiczną. Gwałtownemu rozwojowi towarzyszyło jednak duże rozwarstwienie społeczne. Znaczna część angielskiego społeczeństwa żyła w nędzy. Powszeche było zatrudnianie w fabrykach i kopalniach dzieci, które musiały pracować co najmniej 12 godzin na dobę. Bogacili się przede wszystkim ci, którzy bezwzględnie wyzyskiwali innych. To negatywne zjawisko społeczne znalazło odzwierciedlenie w twórczości Dickensa, który jak nikt inny wówczas potrafił ukazać losy najuboższych, bezduszność urzędników, bezwzględność pracodawców.

realizm

czas realny

czas fantastyczny

miejsca

Kilka słów o tytule

„Opowieść wigilijna” została wydana w 1843 roku. Jej oryginalny tutuł to „A Christmas Carol”, czyli „Bożonarodzeniowa kolęda”. Ten utwór, podobnie jak kolędy, pomaga ludziom odkryć istotę świąt Bożego Narodzenia, a jednocześnie istotę człowieczeństwa. Co to takiego? Oczywiście miłość! A dokładniej mówiąc - zdolność dzielenia się miłością! Pisząc historię o tym, jak Boże Narodzenie budzi w ludzkich sercach potrzebę bycia dobrym, Dickens stworzył nowy gatunek - bożonarodzeniową opowieść. Do dziś przed świątami do księgarń trafia mnóstwo książek opowiadających o tym, że Boże Narodzenie to czas cudów, które zmianiają ludzkie serca. Jednak wśród wszystkich tych świątecznych historii niepodzielnie króluje ta pierwsza - „Opowieść wigilijna”, której urok nie słabnie, choć powstała niemal dwa wieki temu.

Narrator i narracja

Na podstawie podanego fragmentu scharakteryzuj narratora „Opowieści wigilijnej” Charlesa Dickensa. Wskaż, w której osobie się wypowiada, jaką ma wiedzę o świecie i stosunek do niego.

Bohaterowie

Podziel bohaterów „Opowieści wigilijnej” na pierwszoplanowych, drugoplanowych i epizodycznych oraz na realistycznych i fantastycznych.

Do epiki zaliczamy utwory, w których:

• opowiadana jest pewna historia, czyli fabuła, składająca się z powiązanych ze sobą zdarzeń z udziałem bohaterów,
• wydarzenia rozgrywają się w mniej lub bardziej drobiazgowo opisanym świecie przedstawionym,
• o wydarzeniach opowiada narrator,
• wypowiadają się również bohaterowie (w formie monologu lub dialogu).

Wyjaśnij, jak na wymowę utworu wpłynęły wprowadzone przez autora elementy fantastyczne oraz osadzenie akcji w czasie Bożego Narodzenia.

Kuracja duchowa, którą Dickens przepisał Scrooge'owi.

Wizyta ducha Jakuba Marleya. Kim za życia był Jakub Marley? Jaką karę otrzymał? Jak wyglądał po śmierci? W jakim celu przybył do Scrooge'a?

Najważniejsze słowa Marleya: (...) ostatecznie zwycięży dobro, które jest celem wszelkiego istnienia. Te słowa dotyczą przeznaczenia ludzkiego, określają główną zasadę rządzącą światem.

Ebenezer Scrooge jako postać dynamiczna.

Lista wartości Ebenezera Scrooge'a przed przemianą i po niej.

Wyjaśnij, dlaczego Scrooge nienawidził świąt.

przed przemianą

po przemianie

Scrooge otrzymał szansę na zmianę, bo w jego sercu wciąż tliło się dobro. Z dobrem już tak jest - nigdy nie umiera. Każdy człowiek ma w sobie dobro, dlatego warto patrzeć sercem (rada lisa z „Małego Księcia”) – wtedy można je dostrzec, a potem pomóc mu rozkwitnąć, żeby wydało owoce. Ważna refleksja płynąca z lektury:

Nawet największy grzesznik może się zmienić!

„Jest taki dzień, bardzo ciepły, choć grudniowy”.

W zamyśle autorskim jednym z celów „Opowieści wigilijnej” było podkreślenie znaczenia świąt Bożego Narodzenia. Dlatego na kartach książki można znaleźć wiele opisów świątecznej atmosfery, którą tworzy wzajemna serdeczność przedstawionych w utworze ludzi. Sprawdźcie, jakie fragmenty ukryłam dla Was w bożonarodzeniowych prezentach. Zastanówcie się, co łączy te fragmenty, co się w nich powtarza.

Wszystkie fragmenty, które ukrywały się w prezentach, zawierały świąteczne życzenia. Mają one wielką moc. W książce Dickensa życzenia działają niczym magiczne zaklęcia - sprawiają, że dobro przejmuje władzę nad sercami ludzkimi. W kilku fragmentach powtórzyło się słowo „błogosławione” jako określenie świąt. Z tym epitetem życzenia nabierają jeszcze większej mocy ponieważ „błogosławiony” znaczy „szczęśliwy”. Zatem ten, komu Bóg błogosławi, jest mocą tego błogosławieństwa, jest przeznaczony do tego, by być szczęśliwym. Szczęście w „Opowieści wigilijnej” ma swoje źródło w bliskości drugiego człowieka, zatem „błogosławiony” to ten, kogo otacza miłość.

Redagujemy życzenia. Życzenia przekazujemy, piszemy i wysyłamy z różnych okazji. Stanowią je między innymi urodziny, imieniny, ślub, ważne rocznice, święta itp. Najważniejsze elementy życzeń to określenie kto, komu i z jakiej okazji życzy oraz same życzenia.

Wrocław, 20 grudnia 2021 r.

Kochana Olu!

Na radosny, pełen betlejemskiego blasku czas świąt Bożego Narodzenia oraz na każdy dzień nowego roku życzę Ci pokoju, szczęścia i wszelkiego dobra.

Pozdrawiam

Basia

W imieniu Scrooge'a napisz życzenia świąteczne dla Freda i jego rodziny.

Zadanie pisemne

MOTYWY

08 sens życia

01 przemiana bohatera

09 miłość do bogactwa

02 dobro i zło

10 ludzkie wady

03 ubóstwo i bogactwo

04 rodzina

05 samotność

06 podróż

07 starość