Want to create interactive content? It’s easy in Genially!
Klasa 7 - I.9 - Wody powierzchniowe
Szantymaniaczka
Created on December 11, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Word Search: Corporate Culture
View
Corporate Escape Room: Operation Christmas
View
Happy Holidays Mobile Card
View
Christmas Magic: Discover Your Character!
View
Christmas Spirit Test
View
Branching Scenario: Save Christmas
View
Correct Concepts
Transcript
WODY POWIERZCHNIOWE
Cel lekcji: Dowiecie się czym charakteryzują się rzeki i jeziora Polski
GRAFONOTATKA
WODY POWIERZCHNIOWE
rzeki
jeziora
strumienie
bagna
SYSTEM RZECZNY
RZEKA - to woda płynąca po powierzchni lądu w wyżłobionym korycie pod wpływem siły grawitacji. W końcowym biegu wpada domorza, jeziora lub innej rzeki. RZEKA GŁÓWNA - rzeka, która uchodzi bezpośrednio do morza, oceanu lub wpływa do obszaru bezodpływowego; nie może być dopływem innej rzeki. DOPŁYW - rzeka lub strumień wpadający do innej rzeki. ŹRÓDŁO - początek rzeki; miejsce, gdzie wody podziemne wypływają na powierzchnię. UJŚCIE - obszar, gdzie rzeka wpływa do morza lub oceanu, gdzie woda słodka z rzeki miesza się z wodą morską. SYSTEM RZECZNY - rzeka główna wraz z wszystkimi dopływami
DORZECZE - obsza, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki. ZLEWISKO - obszar, z którego wszystkie rzeki spływają do jednego morza lub oceanu. DZIAŁ WODNY - granica między dorzeczami lub zlewiskami , z których wody spływają do różnych mórz lub oceanów.
TYPY UJŚĆ RZECZNYCH
DELTA - ujście rzeki w postaci kilku odnóg, tworzących obszar nizinny o charakterze bagiennym (np. Żuławy Wiślane w Polsce), przypominający kształtem grecką literę Δ (delta). W delcie materiał skalny gromadzi się u ujścia rzeki, dlatego że morze, do którego uchodzi rzeka, jest płytkie i nie występują w nim silne prądy przybrzeżne i pływy. (np. Wisła, Dunaj, Wołga)
UJŚCIE LEJKOWATE (estuarium)- ujście rzeki do morza lub oceanu, gdzie występują pływy (zmiany poziomu wód powodowane przyciąganiem Księżyca i Słońca), a naniesiony materiał skalny jest regularnie usuwany (np. Tamiza, Odra, Ren)
SIEĆ RZECZNA W POLSCE
- 2 największe rzeki Polski to WISŁA i ODRA.
- Prawie 90% powierzchni Polski należy do dorzeczy tych 2 rzek. Oznacza to, że takiego obszaru woda poprzez dopływy wpada najpierw do Wisły i Odry, a następnie do Morza Bałtyckiego.
- Wiele małych rzek wpływa bezpośrednio do Bałtyku - znajdują się one na terenie zwanym przymorzem.
- Łącznie do zlewiska Morza Bałtyckiego należy 99,7% terenu Polski (Wisła i Odra z dopływami oraz rzeki przymorza).
- tylko z niewielkich terenów Polski wody odpływają do innych mórz niż Bałtyk:
- z Karpat do Morza Czarnego
- z Sudetów do Morza Północnego
- Charakterystyczną cechą Wisły i Odry jest ASYMETRIA ich dorzeczy
- Obie rzeki mają zdecydowanie więcej dopływów prawych niż lewych.
- Stosunek dorzecza Wisły powierzchni prawobrzeżnej do lewobrzeżnej części wynosi 73:27, a w dorzeczu Odry jest to 70:30.
- Głównym powodem asymetrii i kierunku płynięcia rzek jest nachylenie obszaru Polski w kierunku północno-zachodnim.
WISŁA
- najdłuższa rzeka w Polsce – 1022km
- Źródło – stoki Baraniej Góry (Beskid Śląski)
- Ujście – Morze Bałtyckie
- Początkowo ma charakter górski, lecz w okolicach Kotliny Oświęcimskiej staje się rzeką nizinną.
- w okolicach Elbląga i Gdańska Wisła buduje deltę rozdzielając się na kilka ramion, np. NOGAT, SZKARPAWA czy LENIWKA.
- Wisła do Bałtyku dochodzi sztucznym przekopem pod Świbnem.
Cechy charakterystyczne:
- przepływa przez wszystkie pasy rzeźby terenu,
- wyjątkowe walory przyrodnicze,
- w środkowej części - dziki i naturalny krajobraz
- na terenach Wisły występują m.in. lasy olszowe i mieszane,
- siedlisko wielu zwierząt i ptaków,
- Kampinoski Park Narodowy, kilkanaście rezerwatów przyrody i 5 parków krajobrazowych.
ODRA
- druga pod względem długości rzeka Polski – 840 km (726 km na obszarze Polski).
- Źródło – Czechy – Góry Odrzańskie
- Ujście – Morze Bałtyckie
- od okolic Kędzierzyna-Koźla Odra jest skanalizowana i do swojego ujścia w Zalewie Szczecińskim stanowi szlak komunikacyjny, ale o coraz mniejszym znaczeniu.
Cechy charakterystyczne:
- najdłuższa śródlądowa droga wodna w Polsce,
- regulacja rzeki doprowadziła do powstania starorzeczy,
- dolinę Odry porastają głównie lasy liściaste,
- ostoja ptactwa i zwierząt,
- Park Narodowy „Ujście Warty”, kilka rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych.
ZNACZENIE GOSPODARCZE RZEK I JEZIOR W POLSCE
- Słupia
- San
- Wisłoka
- Brda
- Bóbr
- Parsęta
- Narew
- Biebrza
- Bug
- Wisła
- Nida
- Warta
- Wda
- Nysa Kłodzka
- Nysa Łużycka
- Pilica
- Wieprz
- Dunajec
- Odra
- Noteć
- Raba
POĆWICZ
JEZIORA POLSKI
WAŻNIEJSZE TYPY JEZIOR W POLSCE
POLODOWCOWE : MORENOWE - powstało po wypełnieniu wodą obniżeń terenu powstałych pomiędzy pagórkami morenowymi; są płytkie, rozległe, mają urozmaiconą linię brzegową, np. Śniardwy , Mamry, Kisajno.
Mamry
Kisajno
WAŻNIEJSZE TYPY JEZIOR W POLSCE
POLODOWCOWE : RYNNOWE - mają podłużny kształt i są głębokie. Ich misy utworzyły się w wyniku niszczącej działalności wód płynących pod lądolodem, np. Jeziorak, Gopło czy Szelment Wielki.
JEZIORO MIKOŁAJSKIE
JEZIORAK
WAŻNIEJSZE TYPY JEZIOR W POLSCE
POLODOWCOWE : CYRKOWE - powstało w wyniku wypełnienia wodą cyrku (kotła) lodowcowego; są niewielkie i głębokie. Występują w Tatrach Wysokich oraz Karkonoszach, np. Czarny Staw, Morskie Oko.
MORSKIE OKO
CZARNY STAW
WAŻNIEJSZE TYPY JEZIOR W POLSCE
PRZYBRZEŻNE: powstały w wyniku odcięcia mierzejami zatok morskich od otwartego morza. Są to jeziora dosyć duże, ale o niewielkich głębokościach, np. Gardno, Sarbsko i Jamno.
Jamno