PSALMY

PSALM

CZYLI SPIEWANA MODLITWA

Ala Krawczyk

Psalmy

to pieśni o charakterze modlitewnym, śpiewane przez starożytnych Hebrajczyków na chwałę Boga.

Psalmy były wykonywane przy akompaniamencie instrumentu. Bardzo ważną cechą psalmów jest więc meliczność, czyli śpiewność, rytmiczność, liryczność.

Księga Psalmów powstawała między XI a IV w. p.n.e. Psalmy nie pochodzą od jednego autora, tradycja przypisuje autorstwo 73 psalmów Dawidowi, królowi Izraela, który był pieśniarzem, i jak głosi legenda, przy akompaniamencie harfy śpiewał psalmy. Na zbiór psalmów składa się 150 utworów.

W sztuce często prezentowano Dawida jako siedzącego na tronie króla grającego na instrumencie, zazwyczaj na flecie, cytrze lub harfie. Bibliści uważają natomiast, że Dawid nie grał na harfie, lecz na podobnej do niej lirze.

harfa

lira

Psalmy ze względu na treść, dzieli się na:

- błagalne, - dziękczynne, - królewskie, których bohaterem jest król Izraela, - psalmy o Syjonie (śpiewane przez pielgrzymów podążających do Jerozolimy) - mądrościowe, - prorockie, - pochwalne, - żałobne, - pokutne.

Psalmy dzielą się na wersety, dzięki czemu zyskują rytmiczność.

werset

Werset stanowi całość treściową (obejmuje jedną myśl, prośbę, skargę). Zbudowany jest na zasadzie paralelizmu, tj. równolegle z dwu lub trzech członów o podobnej budowie składniowej i znaczeniach. Drugi człon powtarza i uzupełnia myśl z części pierwszej lub sprzeciwia się jej, może też zawierać powtórzenie motywu, pytania, prośby.

Przykład:

Szczęśliwy, kto nie chodził za radą bezbożnych/ 1 członna drodze grzeszników nie postał/ 2 człon w gromadzie naśmiewców nie siedział. 3 człon

paralelizm – zjawisko kompozycyjne polegające na: 1. podobnym ukształtowaniu składniowym wersów lub na 2. „równoległościach” znaczeniowych

Szczęśliwy, kto nie chodził za radą bezbożnych/ na drodze grzeszników nie postał/ w gromadzie naśmiewców nie siedział.

Ale w prawie Pańskim ma upodobanie i naukę Pańską bada w dzień i w nocy.

Psalmy już od czasów średniowiecza były tłumaczone na język polski, pierwsze zabytki piśmiennicze naszego języka to właśnie psałterze (puławski i floriański). Najsłynniejsze przekłady to dzieła Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego Franciszka Karpińskiego, a w XX wieku – Leopolda Staffa i Czesława Miłosza.

Autorzy przekładów najczęściej rezygnowali z odtworzenia wersetu biblijnego i stosowali podział na zwrotki.

Poeci dokonywali także parafraz psalmów.

Parafraza to przeróbka tekstu rozwijająca lub modyfikująca treść oryginału, zachowując jednak jego podstawowy sens.

Obejrzyj proszę wnikliwie film na temat Księgi Psalmów, znajdujacy się na kolejnym slajdzie. Pamiętaj, by robić notatki.

Psalm 30

Wysłuchaj Psalmu 30, z którym dalej będziesz pracował

Psalm 30

Zadanie dla Ciebie

Wypisz z tekstu po jednym fragmencie zawierającym: a. błaganie b. pochwałę c. dziękczynienie

SPRAWDŹ ODPOWIEDŹ

Psalm 30

Zadanie dla Ciebie

Wyszukaj i wypisz dwie apostrofy, zwracając uwagę na to, by każda była skierowana do innego adresata.

SPRAWDŹ ODPOWIEDŹ

Psalm 30

Zadanie dla Ciebie

W jakiej sytuacji znajduje się podmiot liryczny psalmu d. zmarł, a Bóg spowodował jego zmartwychwstanie e. był śmiertelnie chory, a Bóg wrócił mu życie f. zgrzeszył, a Bóg mu wybaczył g. modlił się i Bóg zesłał nieszczęścia na jego wrogów.

W jakiej sytuacji znajduje się podmiot liryczny psalmu a. zmarł, a Bóg spowodował jego zmartwychwstanie b. był śmiertelnie chory, a Bóg wrócił mu życie c. zgrzeszył, a Bóg mu wybaczył d. modlił się i Bóg zesłał nieszczęścia na jego wrogów.

SPRAWDŹ ODPOWIEDŹ

W jakiej sytuacji znajduje się podmiot liryczny psalmu d. zmarł, a Bóg spowodował jego zmartwychwstanie e. był śmiertelnie chory, a Bóg wrócił mu życie f. zgrzeszył, a Bóg mu wybaczył g. modlił się i Bóg zesłał nieszczęścia na jego wrogów.

Zadanie dla Ciebie

Psalm 30

Wypisz z psalmu przykłady: 1. epitetu 2. pytania retorycznego

SPRAWDŹ ODPOWIEDŹ

W jakiej sytuacji znajduje się podmiot liryczny psalmu d. zmarł, a Bóg spowodował jego zmartwychwstanie e. był śmiertelnie chory, a Bóg wrócił mu życie f. zgrzeszył, a Bóg mu wybaczył g. modlił się i Bóg zesłał nieszczęścia na jego wrogów.

Zadanie dla Ciebie

Psalm 30

Przyjrzyj się uważnie fragmentowi psalmu i wskaż osobę, która mogłaby wypowiedzieć takie same słowa:,, Przywróciłeś mnie do życia spośród schodzących do grobu”.

• Abel • Barabasz • Łazarz • Hiob

SPRAWDŹ ODPOWIEDŹ

W jakiej sytuacji znajduje się podmiot liryczny psalmu d. zmarł, a Bóg spowodował jego zmartwychwstanie e. był śmiertelnie chory, a Bóg wrócił mu życie f. zgrzeszył, a Bóg mu wybaczył g. modlił się i Bóg zesłał nieszczęścia na jego wrogów.

Zadanie dla Ciebie

Psalm 30

Podane niżej wyrazy uporządkuj wg zakresu znaczeniowego coraz bardziej ogólnego.

1. pieśń, psalm, liryka, literatura 2. poeta, pisarz, psalmista, Dawid

SPRAWDŹ ODPOWIEDŹ

Psalm 30

Niżej znajdziesz fragmenty parafrazy Psalmu 30 pióra Jana Kochanowskiego. Fragmentom parafrazy przyporządkuj odpowiednie fragmenty tekstu biblijnego.

a. Obróciłeś płacz w radość... b. Bóg mnie w przygodzie ratował i śmiechów ludzkich uchował. c. Gniew Jego nie trwalszy piany, a łaski wiek nieprzerwany... d. Ale skoroś twarz odwrócił, wnet-eś moją hardość skrócił. e. Dodałeś mi swej pomocy, żem nie ujrzał wiecznej nocy.

Zadanie dla Ciebie

SPRAWDŹ ODPOWIEDŹ

Po cieżkiej pracy możesz teraz posłuchać pięknych parafraz psalmów w wykonaniu drużyny Piotra Rubika Wybierz sobie coś z szafy grajacej znajdujacej się na następnym slajdzie.

Dziękuję Wam za wspólną lekcję :)