Przedrostki i przyrostki o kłopotliwej piswoni

Przedrostki i przyrostki o kłopotliwej pisowni

Izabela Wyciszkiewicz

Na rozgrzewkę

Zapisz w zeszycie jak najwiecej czasowników pochodnych od słowa pisać. Podkreśl w nich przedrostki i wyjaśnij, jak wpłynęły one na znaczenie czasowników. rozpisać, opisać, wypisać, odpisać, zapisać, podpisać, nadpisać, popisać, przepisać, wpisać, spisać, napisać

Wiele czasowników powstało przez dodanie do innego czasownika odpowiedniego przedrostka. Do najpopularniejszych przedrostków czasownikowych należą: do-, na-, nad-, ob-, o-, od-, po-, pod-, prze-, przy-, roz-, u-, w-, wy-, z-, za-. Przykłady: dorobić, narobić, nadrobić, obrobić, odrobić, porobić, podrobić, przerobić, rozrobić, urobić, wrobić, wyrobić, zrobić, zarobić

ćwiczenie 1

Przedrostek z- przed niektórymi tematami słowotwórczymi przyjmuje postac s- lub ś-.

ćwiczenie 2

ćwiczenie 3

ćwiczenie 4

Zgodnie z wymową zapisujemy także przedrostek wz- (wez-, ws-, wes-). Przykłady: wzruszyć, wezbrać – z przed literami oznaczajacymi głoski dźwięczne wspominać, wesprzeć – s przed literami oznaczającymi głoski bezdźwięczne

Przedrostki bez-, nad-, ob-, od-, pod-, przed-, roz-, w- zapisujemy zawsze tak samo – nawet jeśli ostatnia litera jest w nich wymawiana bezdźwięcznie. Przykłady: odkurzać (nie: otkurzać), wkładać (nie: fkładać)

Niektóre przyrostki mają podobną wymowę, lecz różną pisownię. Dotyczy to m.in. formantów -dztwo i -ctwo oraz -dzki i -cki. • Przyrostki -dzki i -dztwo piszemy wtedy, gdy w zakończeniu wyrazu podstawowego wystepuje d, dz lub dz (dzi). Przykłady: inwalidzki - inwalida, doradztwo - doradzać, podbeskidzki - Podbeskidzie • Jeśli w zakończeniu wyrazu podstawowego wystepuje t, c, ć (ci), cz lub k, właściwymi przyrostkami są -cki i -ctwo. Przykłady: studencki - student, katowicki - Katowice, notecki - Noteć, szperactwo - szperacz

Innym formantem o kłopotliwej pisowni jest przyrostek -stwo, przed którym w części wyrazów stawia się w. • Literę w piszemy przed przyrostkiem -stwo wtedy, gdy wyrazem podstawowym jest rzeczownik lub czasownik, w którego zakończeniu występuje w.Przykłady: zawodowstwo - zawodowiec (rzeczownik z w), rybołówstwo - ryby łowić (czasownik z w). • Gdy w wyrazie podstawowym nie występuje litera w lub gdy ten wyraz jest przymiotnikiem nawet z w, wówczas przed -stwo nie piszemy w.Przykłady:szefostwo - szef (rzeczownik bez w), lenistwo - leniwy (przymiotnik z w)

ćwiczenie 5

Ćwiczenia

ćwiczenie 6

ćwiczenie 8

ćwiczenie 7

ćwiczenie 9

Dziękuję za uwagę :)

I. Wyciszkiewicz