Powstawanie książki kl.1

Ciekawe czy wiesz?

Jak powstają książki

Trochę historii

Papirus

Tabliczki

Pergamin

Papier

Tabliczki

Na początku pisano na skałach, korze, skórze i kamieniu. Gliniane tabliczki powstały w Mezopotamii. Wiele egzemplarzy znaleziono także na terenie Egiptu, Azji Mniejszej i Grecji. Służyły one do pisania listów, oficjalnych dokumentów. Pisano na nich przy pomocy trzciny lub drewnianego rylca. By nadać im trwałość suszono je lub wypalano. Gliniane tabliczki były niewygodne w codziennym użytku, dlatego pracowano nad powstaniem innego materiału na którym można by utrwalać tekst. Starożytni Rzymianie i Grecy stosowali tabliczki woskowe. Wykorzystywali je do zapisywania tekstów tymczasowych, takich jak notatki czy ćwiczenia szkolne. W tabliczkach drewnianych drążono zagłębienie i wlewano w nie roztopiony wosk. Po zastygnięciu pisano po wosku metalowym rylcem.

Papirus

Kolejnym materiałem służącym do utrwalania pisma był papirus – znany w starożytnym Egipcie. Najstarsze zachowane zabytki piśmiennictwa na papirusie pochodzą z około 2400 p.n.e. Był to bardzo dobry materiał, lekki i łatwy w użytkowaniu dlatego dość szybko zaczęły go stosować także inne kraje. Papirus to materiał roślinny, wytwarzany z łodyg trzciny papirusowej. Łodygi cięto na paski i układano warstwami na desce. Po zwilżeniu wodą ubijano je, a wydzielający się pod wpływem uderzeń sok sklejał paski w jednolitą masę. Następnie arkusze suszono na słońcu, pojedyncze sklejano razem i tworzono zwoje.

Pergamin

W Średniowieczu pojawił się pergamin – materiał pisarski wytwarzany ze skór zwierzęcych – owczych, kozich lub cielęcych. Czasem barwiono go na kolor czerwony, szafranowy, niebieski lub czarny. W średniowieczu pergamin wytwarzany był w klasztorach, a od XII przez rzemieślników. Pergamin umożliwił przejście z formy zwoju do współczesnej postaci książki – kodeksu. W miejsce sklejania poszczególnych kart papirusu lub pergaminu, zaczęto je łamać w połowie i składać jedna w drugą, a później przeszywać przez środek. Dokumenty sporządzano na kartach (chartae) i pisano wzdłuż dłuższego boku, jednak w przypadku obszerniejszej treści odchodzono od tej praktyki.

Papier

Ważny dla naszych czasów materiał, czyli papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. Do jego produkcji wykorzystywano włókna drzewa morwowego, miazgę bambusową, konopie, szmaty i stare sieci rybackie, które przez ubijanie łączono z dodatkiem wody w kamiennym moździerzu. Tak otrzymaną papkę, rozcieńczano a następnie czerpano sitem, prasowano, suszono na słońcu i w końcu wygładzano kamieniem. Przez długi czas sekret wytwarzania papieru był chroniony na dworze cesarskim, a za jego zdradzenie groziły surowe kary.

Etapy powstawania książki

Wydawnictwo

Pisarz

Drukarnia

Dystrybucja

Pisarz

Najważniejszym etapem w powstawaniu książki jest osoba jej twórcy. Bez pisarza nie powstalaby żadna książka. To właśnie w głowie autora powstaje pomysł, który następnie przelewa na papier. Do tworzenia maszynopisu używa komputera (dawniej książki pisano ręcznie, potem na maszynie do pisania). Praca nad tekstem jest pracochłonna i wymaga skupienia. Gotowy tekst pisarz przesyła do wydawnictwa.

Wydawnictwo

Najpierw trzeba ustalić, jak będzie wyglądać przyszła książka: czy ma być duża, czy mała, czy oprawa ma być miękka, czy twarda jakie zawierać będzie ilustracje, na jakim papierze powstanie. Wydawnictwo oddaje książkę do recenzji i podpisuje umowę z autorem. Następnie oddaje książkę do redakcji i przygotowuje się tekst do druku. Grafik lub ilustrator tworzy ilustracje i projektuje okładkę. Kiedy wszystko jest gotowe tworzy się wydruk książki, który poddawany jest korekcie (sprawdzeniu), a następnie oddawana do drukarni.

Drukarnia

To prawdziwa „fabryka książek”. Tutaj z tekstu i ilustracji powstają książki. Arkusze książek drukuje się w ustalonym nakładzie. Strony drukowane są na wielkich arkuszach, które później są składane i przycinane, aby kartki były równej wielkości. Potem następuje zszywanie lub sklejanie oraz zakładanie okładki. Dawniej proces drukowania książki był bardzo pracochłonny, a książki były bardzo drogie. Druk wynalazł Johannes Gutenberg.

Dystrybucja

Gotowe książki trafiają do sprzedaży. Część egzemplarzy trafia do wydawnictwa, część do hurtowni księgarskich i księgarni. Obowiązkowo muszą też trafić do Biblioteki Narodowej w formie egzemplarzy obowiązkowych. Czytenicy mogą książki zakupić w księgarni lub wypożyczyć z biblioteki. Książki zakupione w księgarni są własnością czytelnika.Książki wypożyczone z biblioteki należy oddać.

Jak powstaje książka?

Obejrzyj film

A teraz kolej na Waszą książkę. Do każdej pożyczonej przez siebie książki pobierz kartę pracy. W ten sposób możesz stworzyć kartkę do książki "Klasa 1 poleca".

Anna Duda