Zimna wojna i wyścig zbrojeń

Temat: Zimna wojna i wyścig zbrojeń

ZSRS:

• Supermocarstwo
• Zdobycze terytorialne (Litwa, Łotwa, Estonia, polskie Kresy Wschodnie)
• Sowietyzacja podległych terenów
• Przesiedlenia ludności
• Kraj osłabiony wojną: straty w ludności, zniszczony przemysł i gospodarka
• „żdanowszczyzna”: represje wobec obywateli mających jakikolwiek związek z Europą Zachodnią (w czasie wojny przebywały w niewoli niemieckiej, walczyli w Niemczech)
• Rozbudowa przemysłu zbrojeniowego kosztem innych dziedzin gospodarki (skutek – klęska głodu)

Kraje zależne od ZSRR

• Demokracja ludowa: kształtowanie ustroju na wzór sowiecki
• Konstytucje wzorowane na radzieckiej
• Władza w rękach partii komunistycznej
• Sowiecki model gospodarki (upaństwowienie wszystkich dziedzin gospodarki) oraz powołanie RWPG (Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej)
• Ateizacja społeczeństwa
• Prześladowanie przeciwników komunizmu
• Izolacja od reszty Europy

Jugosławia

• Przywódca miejscowej partii komunistycznej Josip Broz – Tito chciał niezależności od ZSRR
• Konflikt ze Stalinem i współpraca z Zachodem i USA
• Rządy Tito do 1980 roku

1953 śmierć Stalina

5 marca 1953

Z imieniem Stalina, uzbrojeni w jego naukę, łamiąc opór wrogów i zacieśniając więź braterstwa z narodami ZSRR, kroczymy zwycięsko naprzód pod przewodem klasy robotniczej i jej partii do ugruntowania naszej niepodległości, pokoju i socjalizmu.

odezwa do narodu wydana 7 marca 1953 przez KC PZPR i rząd polski

Następcą Stalina - Nikita Chruszczow

1953 powstanie w NRD – pierwsze wystąpienie przeciwko dominacji sowieckiej w bloku wschodnim

17 czerwca 1953 powstanie w NRD

https://www.hdg.de/lemo/bestand/medien/video-17-juni.html

1956 XX Zjazd KPZR – Chruszczow krytykuje kult jednostki (Stalina)

XX Zjazd KPZR 1956

Odprężenie:

• zakończenie wojny koreańskiej
• zwolnienie jeńców niemieckich z ZSRS
• zakończenie okupacji Austrii – wycofanie wojsk radzieckich
• zgoda na utworzenie niepodległej Austrii
• ZSRR sojusznikiem dekolonizacji (konferencja w Bandungu 1955)
• 1963 pierwsze układy o ograniczeniach zbrojeń

Podbój kosmosu – wyścig ZSRS - USA

1957 Sputnik – pierwszy satelita wystrzelony przez ZSRS

Łajka wystrzelona w 1957 na orbitę okołoziemską w radzieckim sztucznym satelicie Sputnik 2.

1961 Jurij Gagarin – pierwszy człowiek w kosmosie

Trasa podróży Gagarina

1969 Neil Armstrong – pierwszy człowiek na Księżycu

Poznański czerwiec 1956 protest robotników stłumiony przez rząd

Poznań czerwiec 56

Powstanie na Węgrzech 1956 stłumione przez Armię Czerwoną

56-os forradalom

Mur berliński 1961

1961 Mur berliński

Mauerbau LMO Eingemauert DW

Kryzys kubański 1962próba rozmieszczenia radzieckich rakiet z głowicami jądrowymi na Kubie, tj. w bezpośredniej bliskości USA

Kuba

Fidel Castro i Ernesto (Che) Guevara

Sowieckie rakiety na Kubie

1962

Nikita Chruszczow i John Kennedy

Praska wiosna 1968stłumiona przez wojska Układu Warszawskiego próba złagodzenia reżimu, wprowadzenia „socjalizmu z ludzką twarzą” w Czechosłowacji

1964 Leonid Breżniew

1968 sowieckie czołgi w Pradze

Prazske jaro UPSTR

Jan Palach – dokonał samospalenia w proteście przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację