Skorupiaki - sp

Lekcja 11Temat: Skorupiaki – stawonogi, które mają twardy pancerz

Cel edukacyjny lekcji …

• Poznasz środowisko życia skorupiaków, przedstawicieli tej grupy zwierząt oraz charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej.
• Poznasz znaczenie skorupiaków w przyrodzie i dla człowieka.

NaCoBeZu dzisiejszej lekcji …

Uczeń:

• Omawia środowisko życia skorupiaków
• Omawia budowę zewnętrzną na przykładzie raka stawowego
• Charakteryzuje wybrane czynności życiowe skorupiaków
• Omawia znaczenie skorupiaków w przyrodzie i dla człowieka

GŁOWOTUŁÓW

ODWŁOK

Gdzie żyją skorupiaki?

Ile par czułków mają skorupiaki?

Ile par odnóży mają skorupiaki? Czy wszystkie skorupiaki mają taką samą ilość odnóży?

Rak stawowy

Jakim pokarmem odżywiają się skorupiaki?

Jak wyglądają skorupiaki? Jakie znasz rodzaje skorupiaków?

Głowotułów Co na nim się znajduje?

Odwłok Jak jest zbudowany?

Czułki pierwszej i drugiej pary które pełnią funkcję narządów zmysłu, dotyku, smaku i węchu.

Zbudowany jest z ruchomo połączonych ze sobą segmentów. Dzięki temu rak może go podwijać.

Pierwsza para odnóży krocznych przekształcona w szczypce, które służą do chwytania pokarmu, obrony przed drapieżnikami a u niektórych raków także do budowania nor.

Płaski wachlarz – pozwala na wykonywanie skoków do tyłu

Oczy umieszczone na ruchomych słupkach – większe pole widzenia

Odnóża kroczne, które umożliwiają przemieszczanie się po dnie zbiorników wodnych / pływania.

To gatunek skorupiaka z rzędu dziesięcionogów. Szczypce są pokryte wełnistą materią, włoskami, stąd nazwa kraba. Ubarwienie ciemnooliwkowe, z ciemniejszymi plamkami.

Krab ten jest w naszej faunie dopiero od niedawna. Został zawleczony z Chin do Niemiec w 1912 roku. Dziś ma się dobrze w Bałtyku, najliczniej u ujścia Łaby. W Polsce można go najczęściej spotkać w Zatoce Pomorskiej i Gdańskiej, a także w dolnym odcinku rzek Odry i Wisły, a także w wielu zbiornikach wody słodkiej.

Zjada martwe ryby oraz mięczaki, a także szczątki roślinne.

Przegląd wybranych gatunków - Krab wełnistoręki

To skorupiak morski z rzędu dziesięcionogów o dość sporym znaczeniu gospodarczym. Pancerz jest silnie zwapniały, pokryty kolcami. Z segmentów ciała wychodzi pięć par prawie identycznych odnóży. Czułki są bardzo długie i sztywne. Langusta nie posiada szczypiec, jak wiele innych dziesięcionogów.

Występuje w Atlantyku i Morzu Śródziemnym. Żywią się drobną fauną denną. Ciekawostka: Langusty są masowo poławiane dla cennego i bardzo smacznego mięsa. To delikates pośród owoców morza. Mianem langusta określa się także wiele innych gatunków z tej grupy zwierząt. Ich charakterystyczną cechą są bardzo długie i grube czułki.

Przegląd wybranych gatunków – Langusta zwyczajna

To gatunek skorupiaka z rodziny homarowatych, zaliczany do rakowców. Ma pięć par odnóży, z czego cztery to odnóża kroczne, a piata to para zróżnicowanych szczypiec.

Homar ten występuje u wybrzeży morskich Europy, od Norwegii aż po Morze Śródziemne i Czarne. Ciekawostka: Mięso homara uchodzi na świecie z wielki przysmak i symbol luksusowego jedzenia. Zaliczany jest do owoców morza. W Europie poławia się kilkadziesiąt tysięcy ton rocznie homara.

Przegląd wybranych gatunków – Homar europejski

To rodzaj stawonogów z rzędu wioślarek, występuje w wodach słodkich, zaliczamy tu około 25 gatunków. Występuje 5 par odnóży, z których dwie pierwsze pary są większe i mają odmienną budowę. Z tyłu widoczna jest igiełka ogonowa. Głowa jest połączona płynnie z tułowiem.

Dafnia jest rozprzestrzeniona na całym świecie i występuje w małych zbiornikach wody. Ciekawostka: Rozwielitki stanowią karmę dla ryb, w tym akwariowych.

Przegląd wybranych gatunków – Rozwielitka

To gatunek dziesięcionoga, zamieszkujący w naturze wody Japonii. Jak wszystkie krewetki ma wydłużony dziób czołowy. Czułki pierwszej pary mają wici, a dwie przednie pary odnóży tułowiowych mają wąskie szczypce. Na bokach ciała widać charakterystyczne czerwone kropki / kreski.

W naturze zasiedla wody Japonii. To słodkowodna krewetka, dlatego bywa trzymana przez akwarystów. Preferują grupowy tryb życia. Dorasta do 4 cm długości. Zjada glony nitkowe, resztki pokarmowe z dna, nieczystości.

Przegląd wybranych gatunków – Krewetka amano

To rodzaj bezkręgowców z rzędu wąsonogich o kosmopolitycznym zasięgu i osiadłym trybie życia. Pąkle można spotkać we wszystkich morzach i oceanach, także w Bałtyku (np. Balanus improvisus).

Pąkle prowadzą osiadły tryb życia na skale, falochronach, pancerzach skorupiaków, muszlach, dnach statków i łodzi. Ciekawostka: Gdy pąkle zgromadzą się na kadłubie statku mogą znacząco wpłynąć na prędkość pływania z uwagi na istotny wzrost oporów ruchu.

Przegląd wybranych gatunków – Pąkle

Przegląd wybranych gatunków – Prosionek szorstki

To gatunek rodzimego pospolitego stawonoga z rzędu równonogów. Ciało jest spłaszczone grzbietowo-brzusznie, pokryte twardym oskórkiem, który wygląda jak pancerz. Kolor ciała bywa różny, zwykle powierzchnia jest szorstka, usiana małymi guzkami. Czułki drugiej pary są długie, kilkuczłonowe. Odwłok zakończony jest sztyletowatymi wypustkami.

Prosionek szorstki występuje na całym świecie. Obecny w całej Polsce w lasach, ruinach, domostwach, piwnicach, ogrodach. Żyje gromadnie. Lubi suche i nieco wilgotne środowisko. Jest jedynym równonogiem, który występuje poza kołem podbiegunowym. Pionowy zasięg występowania to 1800 m n.p.m. Odżywia się martwą materią organiczną. Ciekawostka: To nasz najbardziej pospolity równonóg.

Znaczenie skorupiaków w przyrodzie

• są ważnym elementem sieci pokarmowych
• przyspieszają oczyszczanie się wód

Znaczenie skorupiaków dla człowieka

• składnik pożywienia (owoce morza)
• pokarm dla ryb akwariowych
• znaczenie negatywne:
• pąkle na kadłubach statków – utrudniają statkom pokonanie oporu wody, większe zużycie paliwa

Zadanie z hasłem: Hasło wyślij do mnie.

Koniec