Muzyka romantyzmu

Muzyka romantyzmu

• Cechy muzyki romantycznej
• Główni przedstawiciele
• Nurty i kierunki muzyczne

K. Stolarek

Muzyka romantyczna narodziła się w Niemczech, na początku XIX wieku, choć nie ma ścisłych dat granicznych. Była to muzyka apelująca do emocji odbiorcy, tworzona w podniosłym, patetycznym tonie, której przyświecały idee rewolucji i buntu. Jednocześnie jednak miała ona również akcenty pesymistyczne, nostalgiczne i melancholijne.

Początek tego nurtu wiąże się z Ludwigiem van Beethovenem, którego muzyka, w zależności od okresu życia, przepełniona jest cechami zarówno klasycystycznymi, jak i romantycznymi.Późniejszy styl romantyczny nosi nazwę neoromantyzmu. Wówczas na znaczeniu zyskuje muzyka programowa, czyli wiązana z inspiracjami i wątkami pozamuzycznymi. W latach 90 pojawiają się nowe prądy — impresjonizm wywodzący się z francuskiego środowiska artystycznego i modernizm mający swe źródła w muzyce niemieckiej.

W latach 1809-11 przychodzą na świat wielcy przedstawiciele muzyki romantycznej - czterej kompozytorzy tzw.generacji 1810:

Felix Mendelssohn-Bartholdy Fryderyk Chopin Robert Schumann Franciszek Liszt

Romantyzm w muzyce charakteryzował się: - tematyką związaną z naturą, dawnymi legendami i baśniami, - rozwojem wirtuozostwa i instrumentacji, - subiektywizmem, indywidualizmem twórców, - przewagą treści nad formą, - syntezą wszystkich sztuk, - łączeniem elementów narodowych, fantastycznych i ludowych, - dużym dramatyzmem, emocjonalnością utworów.

Wysłuchaj utworów Chopina

• Czy potrafisz wskazać cechy muzyki romantycznej występujące w utworach?

Scherzo h-moll

Życzenie G-dur op. 74 nr 1

Kompozycja R. Schumanna, najbardziej znana z cyklu jego 13 miniatur fortepianowych nazwanych Scenami dziecięcymi. W 1838 Schumann pisał do swojej narzeczonej, Clary Wieck, młodziutkiej, a już koncertującej pianistki: „Napisałem trzydzieści maleńkich, zabawnych rzeczy, z których wybrałem około dwunastu i nazwałem Scenami dziecięcymi. Ucieszysz się nimi, ale — naturalnie — będziesz musiała zapomnieć o sobie jako o wirtuozie [...]. Sceny dziecięce, krótkie, tkliwe i szczęśliwe — jak nasza przyszłość.

Wybitni twócy dążyli do stworzenia indywidualnego stylu, dlatego odchodzili od tradycyjnych schematów form i zasad muzycznych. Gatunki muzyczne przenikały się i wpływały na siebie wzajemnie. Obok opery i symfonii ogromne znaczenie zyskała pieśń i miniatura fortepianowa, które znakomicie nadawały się do wyrażania intymnych uczuć. Teksty w pieśniach kompozytorów poświęcone najczęściej tematom miłości i samotności, czerpane były zwykle z twórczości najwybitniejszych poetów romantycznych — Johanna Wolfganga von Goethe, Aleksandra Puszkina, Adama Mickiewicza i innych.

Od początku XIX w. prężnie rozwijała się też twórczość wirtuozowska określana stylem brillant - w muzyce fortepianowej odznaczającym się rozbudowanymi partiami popisowymi (wirtuozowskie pasaże, błyskotliwe figury, ornamenty) i odcinkami o charakterze śpiewnym i sentymentalnym.

F. Liszt "Etiudy transcendentalne"

Stanisław Moniuszko

Jeśli chodzi o polską muzykę romantyczną, musimy przypomnieć sobie postać Moniuszki, nazywanego ojcem „polskiej opery narodowej”. Tworzył muzykę nacechowaną narodowo, wplatając w swoje kompozycje wyraziste elementy folkloru polskiego (melodie i tańce ludowe) oraz wykorzystując utwory polskich poetów (m.in. J. Kochanowskiego, A. Mickiewicza).

Prząśniczka - najbardziej znana pieśń spośród zbioru kilkuset pieśni Moniuszki.

Gatunki muzyczne

W muzyce przeznaczonej na orkiestrę symfoniczną najważniejsze z nich to symfonia, uwertura koncertowa, poemat symfoniczny i koncert na instrument solowy z orkiestrą. W muzyce kameralnej (przeznaczonej dla maksymalnie dziewięciorga wykonawców) szczególnie popularne były kwartety smyczkowe i tria fortepianowe. Znaczenie muzyki romantycznej w kulturze światowej jest ogromne — do dziś stanowi ona trzon repertuaru koncertowego, wywarła ponadto silny wpływ na muzykę XX wieku i również współczesną.

Dziękuję!