Przemoc w rodzinie

przemoc w rodzinie

opracowała: Barbara Misiarz

spis treści

1. Definicja

2. Ćwiczenie 1

3. Garść faktów

4. Historia Jaśka

5. Ćwiczenie 2

6. Ćwiczenie 3

7. Podsumowanie

Definicja

zjawisko przemocy w rodzinie

O zjawisku przemocy w rodzinie możemy mówić wtedy, gdy członek rodziny wykorzystuje przewagę siły (fizycznej, psychicznej lub ekonomicznej) wobec swoich bliskich. Krzywdząc i wywołując cierpienie chce podporządkować sobie rodzinę. Przemoc ta ma najczęściej charakter długotrwały, nierzadko trwa latami. Często uważa się, że ten problem dotyczy tylko wybranych rodzin, np. rodzin z problemem uzależnienia od alkoholu czy rodzin przeżywających kłopoty finansowe.

Nie jest to prawda. Zjawisko to występuje w wielu rodzinach, bez względu na sytuację finansową czy wykształcenie rodziców. Sprawcami przemocy w rodzinie mogą być zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Najczęściej występującymi formami przemocy są przemoc fizyczna i psychiczna.

Przemoc fizyczna w rodzinie

Ma miejsce wtedy, gdy w wyniku nieprzypadkowego zachowania ze strony bliskiej osoby, członek rodziny doznaje fizycznej krzywdy, odczuwa ból. Najczęstsze przejawy przemocy fizycznej to: bicie, kopanie, policzkowanie, popychanie, ciągnięcie za włosy, szarpanie itp.

Przemoc psychiczna (emocjonalna) w rodzinie

Mamiejsce wtedy, gdy zachowanie bliskiej osoby prowadzi do tego, że członkowie rodziny zaczynają czuć się gorsi, nic nie warci, boją się. Przykłady przemocy psychicznej: ośmieszanie, obrażanie, stała krytyka, ograniczanie kontaktów z innymi osobami, poniżanie, upokarzanie, zastraszanie itp.

Ćwiczenie 1z podanych niżej określeń, dopasuj te, które dotyczą przemocy fizycznej, psychicznej i nieopisujących przemocy

• Beata dostaje lanie za karę.
• Mama chce wiedzieć, z kim Ewa rozmawia w Internecie.
• Piotrek dostał szlaban na 3 tygodnie, bo spóźnił się 10 minut na obiad.
• Magda dostała w twarz od ojca, bo go zdenerwowała.
• Ścisnął Wojtka za szyję tak, że chłopiec nie mógł oddychać.
• Ojciec powiedział Adamowi, że jeśli nie poprawi ocen, to go popamięta.
• Kiedy rodzice się zezłoszczą, to Rafał słyszy, że jest głupkiem.
• Sławek może korzystać z Internetu tylko 3 godziny dziennie.
• Starsza siostra wykręciła Justynie rękę.

• Brat opluł Krzyśka, bo był na niego zły.
• Dominika nie wróciła do domu z urodzin koleżanki o ustalonej godzinie. Za karę nie mogła iść na koncert ulubionego zespołu.
• Rodzice nie pozwolili Marysi na samodzielny wyjazd na wakacje.
• Ania nie może mieć żadnych znajomych, rodzice zabraniają jej spotykać się nawet z kuzynką.
• Rodzice zamknęli Kubę w pokoju, nie mógł wyjść do łazienki ani nic zjeść.
• Zosia musiała iść do szkoły, którą rodzice wybrali wbrew jej zainteresowaniom.
• Mama mówi Joli, że przez to, że ją wychowywała, nie zrobiła kariery i niczego w życiu nie osiągnęła.

Wyjaśnienie

Czasem trudno jest rozpoznać, czy dane zachowanie jest przemocą. Dotyczy to przede wszystkim przejawów przemocy psychicznej. Wiele zależy od okoliczności, które towarzyszą konkretnej sytuacji – np. rodzice mogą ograniczać kontakty swojego dziecka z osobami, które mają na nie zły wpływ (zachęcają do wagarowania, picia alkoholu, namawiają do brania narkotyków itp.). Nie jest to przemoc, ponieważ rodzice separują swoje dziecko od konkretnych osób w trosce o jego rozwój, zdrowie czy bezpieczeństwo. Jednak izolowanie od wszystkich znanych dziecku osób (rówieśników i dorosłych), czy zakaz utrzymywania jakichkolwiek kontaktów, są już przejawami przemocy psychicznej.

Przemocy fizycznej w rodzinie zawsze towarzyszy przemoc psychiczna. Natomiast zdarza się, że w rodzinie stosowana jest wyłącznie przemoc psychiczna – członkowie rodziny nie są bici, ale są poniżani czy zastraszani.

Wyjaśnienie

Rodzice czy opiekunowie, będąc odpowiedzialni za wychowanie swoich dzieci, mają prawo ustanawiać zasady i dbać o ich przestrzeganie. Zachowanie rodziców nie jest przemocą, jeśli odnosi się do obietnicy, której dziecko nie dotrzymało oraz jest adekwatne do przewinienia, np. jeśli ktoś nie wrócił o ustalonej porze do domu, mimo że uzgodnił to z rodzicami przed wyjściem, to rodzice mogą wyciągnąć konsekwencje i np. nie wyrazić zgody na podobne wyjście w przyszłości.

Przemocy w rodzinie mogą towarzyszyć silne emocje – złość, zdenerwowanie, stres. Bez względu na to, co spowodowało te silne emocje, nie są one żadnym wytłumaczeniem czy usprawiedliwieniem dla agresywnych, przemocowych zachowań w rodzinie

Garść faktów

skala zjawiska w polsce

System przeciwdziałania przemocy w rodzinie w Polsce tworzony jest od 2005 r. W 2010 r. ustawa została istotnie znowelizowana. W 2015 r. Polska ratyfikowała Konwencję antyprzemocową Rady Europy.

Głównymi źródłami danych na temat rozmiarów zjawiska przemocy w rodzinie są policyjne i sądowe statystyki, odnoszące się do procedur Niebieskiej Karty oraz skazań. Nie znamy dokładnej skali zjawiska (ciemna liczba spraw).

Liczba wypełnionych Niebieskich Kart to w 2019 r. to powyżej 73 tys. Ogólna liczba ofiar przemocy to ok 92 tys., z czego prawie 70 tys. to kobiety, mężczyzn – ok. 10 tys., a około 15 tys. to dzieci. Największą grupę wśród sprawców przemocy w rodzinie w poszczególnych latach – ponad 90% - stanowią mężczyźni.

niebieska karta

Dokumentacja „Niebieskie Karty" jest dla policji informacją, że w danej rodzinie dochodzi do przemocy. Dzielnicowy ma obowiązek nie później niż w ciągu 7 dni skontaktować się z daną rodziną. Jest zobligowany do rozpoznania sytuacji i jej systematycznego monitorowania, a także do udzielania pomocy w trakcie comiesięcznych wizyt.

Procedura „Niebieskie Karty” obejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie.

To procedura opracowana przez Komendę Główną Policji i Komendę Stołeczną Policji przy współpracy z Państwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

PRAWO DOTYCZĄCE PRZEMOCY W RODZINIE

W Polsce podstawowe przepisy, które odnoszą się do przemocy w rodzinie znajdują się w Kodeksie karnym, Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz w Ustawie o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Przepisy te w szczególny sposób chronią przed takimi formami przemocy w rodzinie jak: znęcanie się, naruszenie nietykalności cielesnej czy spowodowanie uszkodzenia ciała.

Historia Jaśka

FILM

Ćwiczenie 2Odpowiedz na pytania. wypisz wszystkie możliwe emocje/zachowania/myśli, jakich mogą doświadczać ofiary przemocy w rodzinie. Spróbuj odwołać się do historii jaśka.

• Co może myśleć o sobie i o otaczającym świecie młoda osoba, doświadczająca przemocy w rodzinie?
• Jak może zachowywać się młoda osoba, która doświadcza przemocy fizycznej lub psychicznej w rodzinie?
• Co może czuć młoda osoba, doświadczająca przemocy fizycznej i psychicznej w rodzinie?

wyjaśnienie

(możliwe odpowiedzi)

• Osoba doświadczająca przemocy może myśleć, że:
• jest do niczego, nic niewarta;
• to jej wina;
• gdyby bardziej się postarała, to nie spotkałoby jej to;
• wszyscy chcą ją skrzywdzić;
• zasłużyła sobie na to;
• i tak sobie nie poradzi, więc nie będzie nawet próbowała szukać pomocy;
• jest beznadziejna;
• musi zachować to dla siebie, nikt nie może się o tym dowiedzieć;
• nikt jej nie pomoże;
• to co się dzieje, to normalna sytuacja (nie widzi, że jest ofiarą przemocy);
• inni dorośli też mogą ją skrzywdzić itp.

wyjaśnienie

(możliwe odpowiedzi)

• Osoba, która doświadcza przemocy może:
• unikać kontaktu fizycznego;
• stale mieć napięte ciało (jest przygotowana do obrony);
• mieć dolegliwości fizyczne, np. bóle brzucha, bóle głowy, bezsenność;
• mieć trudności z koncentracją uwagi, być rozproszona;
• okaleczać się;
• uciekać z domu; wagarować;
• sięgać po używki;
• nie nawiązywać nowych znajomości;
• unikać kontaktu lub zmniejszać do minimum kontakty z innymi osobami;
• być nieufna;
• bywać agresywna w stosunku do innych osób;
• stosować przemoc w przyszłości;
• starać się być niedostrzegana, trzymać się na uboczu grupy itp.

wyjaśnienie

(możliwe odpowiedzi)

• Osoba doświadczająca przemocy może:
• czuć bezradność;
• czuć wstyd;
• mieć poczucie winy;
• odczuwać złość do siebie, do innych, do osoby stosującej przemoc;
• czuć silny lęk, zagrożenie;
• mieć poczucie odrzucenia;
• mieć sprzeczne uczucia do osoby/osób stosujących przemoc;
• mieć poczucie zagubienia;
• czuć osamotnienie; smutek; przygnębienie itp.

Ćwiczenie 3 Osoba, która może pomóc

• Bez względu na to, jakie są przyczyny ukrywania przemocy w rodzinie, z biegiem czasu sprowadzają się one do jednego – tajemnica staje się coraz bardziej niewygodna i trudna, a negatywne konsekwencje nawarstwiają się. Pomocne w dostrzeżeniu wyjścia z tej sytuacji może być ujawnienie tego problemu.

Zastanów się:Komu osoba doświadczająca przemocy lub świadek przemocy mogliby powiedzieć o sytuacji, w jakiej się znajdują? Z kim mogliby podzielić się taką tajemnicą? Przy każdej wymienionej osobie pomyśl, w jaki sposób ta osoba mogłaby pomóc komuś, kto doświadcza przemocy w rodzinie lub jest jej świadkiem?

wyjaśnienie

• Możliwe odpowiedzi: dalsza rodzina, nauczyciel, pedagog szkolny, wychowawca lub inny pracownik szkoły, przyjaciel/-ciółka, znajomi, sąsiedzi, opiekunowie w świetlicach, organizacjach pozarządowych, placówkach opiekuńczych itp.
• Znalezienie zaufanej, dorosłej osoby jest bardzo ważnym krokiem dla osób, które doświadczają przemocy w rodzinie lub są jej świadkami.
• Dorośli mogą przywrócić poczucie bezpieczeństwa, otoczyć opieką, udzielić wsparcia i wykazać się zrozumieniem. Warto również pamiętać, że dorośli mają większą niż młode osoby możliwość poradzenia sobie z przemocą, mogą powiadomić służby lub instytucje, których zadaniem jest przeciwdziałanie przemocy w rodzinie (np. ośrodek pomocy społecznej, ośrodek interwencji kryzysowej, wydział rodzinny i nieletnich w sądzie rejonowym, policję).
• Dla młodych osób borykających się z różnymi problemami, również przemocą psychiczną i fizyczną w rodzinie, utworzono Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111.

Pomocna literatura

dostępna w PBP Poznań:

1. Doświadczenie przemocy w rodzinie : autobiograficzne narracje kobiet / Katarzyna Gajek. - Łódź : Wydawnictwo Uniwesytetu Łódzkiego, 2018. Sygnatura: 318815 2. Dzieciństwo - w stronę poznania, zrozumienia i zmiany / Józefa Brągiel, Bożena Matyjas, Katarzyna Segiet. - Poznań : Wydawnictwo Naukowe im. Adama Mickiewicza, 2019. (Psychologia i Pedagogika / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ; nr 295) Sygnatura: 320571, 321646 3. Odwrócona relacja : kiedy problemy rodziców zabierają dzieciństwo / Margot Sunderland ; przekład Anna Sawicka-Chrapkowicz ; ilustracje Nicky Armstrong. - Wydanie 1. w języku polskim. - Sopot : Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2018. Sygnatura: 319839 4. Przemoc emocjonalna czyli O tym, co naprawdę nas boli : zniewaga, upokorzenie, pozbawianie miłości : jak możemy się przed tym bronić / Werner Bartens ; przełożył Witold Milczarek. - Warszawa Słupsk : Dobra Literatura, 2019 (Kontrasty i Kontrowersje) Sygnatura: 320883, 320884

5. Przemoc wobec dzieci w rodzinie / Joanna Helios, Wioletta Jedlecka. - Wrocław : E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2019. (e-Monografie ; nr 141) (Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego) Sygnatura: 320570 6. Sprawcy przemocy w rodzinie : uwarunkowania, okoliczności i konsekwencje stosowania przemocy / Anna Witkowska-Paleń. - Rzeszów : Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2019. Sygnatura: 320501 7. Stosowanie przemocy wobec dziecka : przyczyny, skutki, diagnozowanie i profilaktyka / Magdalena Lubińska-Bogacka. - Kraków : Petrus, copyright 2019. Sygnatura: 321844 8. Zjawisko przemocy w rodzinie : studium prawno-kryminologiczne / Arkadiusz Gliszczyński. - Kraków : Oficyna Wydawnicza "Impuls", 2018. Sygnatura: 318837

źródła

https://www.edukacja.fdds.pl/

https://www.infor.pl/

https://prawo.gazetaprawna.pl/

https://pl.wikipedia.org/

Ankieta

Na koniec proszę jeszcze o wypełnienie któtkiej ankiety.

Dziękuję za uwagę