Wspieranie dziecka w różnych aspektach jego funkcjonowania

WSPIERANIE DZIECKA W RÓŻNYCH ASPEKTACH JEGO FUNKCJONOWANIA - OBOWIĄZKÓW, PRACY W GRUPIE, ORGANIZACJI PRACY

Kaluta Joanna Kamlińska Agata Kulikowska Urszula Grupa 1

Kompetencje społeczne w młodszym wieku szkolnym

Kompetencje społeczne w młodszym wieku szkolnym

• 6 - 9 rok życia
• rozwój społeczny dziecka
• nowe kontakty społeczne z rówieśnikami
• poszerzanie kontaktów poza rodziną
• autorytety
• nowa rola – rola ucznia.

Jak sprzyjać kształtowaniu się kompetencji społecznych dziecka?

Jak sprzyjać kształtowaniu się umiejętności społecznych?

• WAŻNA JEST PRAKTYKA! Dziecko najlepiej, uczy się przez zabawę.
• sytuacje sprzyjające doskonaleniu umiejętności komunikacji z kolegami, negocjacji, wyrażania własnych potrzeb, uczuć, uzgadniania stanowisk, dyskusji i wyciągania wniosków.
• zabawy kierowane, tematyczne, sytuacje dydaktyczne
• odgrywanie ról
• ćwiczenie zachowań przydatnych w przyszłości

Jakie są korzyści z uczestniczenia dziecka w grupie?

Korzyści społeczne i poznawcze dla dziecka z uczestniczenia w grupie

• dziecko może swemu rówieśnikowi łatwiej stawiać wymagania niż osoba dorosła;
• dzieci poważniej traktują wyjaśnienia uzyskane o rówieśników.
• pomiędzy rówieśnikami rodzi się silna motywacja do usuwania problemów.
• dzieci czują się mniej zagrożone, kiedy wymieniają myśli między sobą;
• dziecko, które radzi sobie społecznie, ma dużo większą przyswajalność wiedzy.

• kształtowanie się tożsamości;
• samorealizację i dobre funkcjonowanie w grupie;
• wiedzę o innych i zaufanie do nich;
• komunikowanie się;
• akceptowanie innych i pomaganie im;
• zdrowe stosunki międzyludzkie;
• redukcję konfliktów;
• rówieśnicy mają względnie mało problemów z rozumieniem siebie nawzajem;

Przykładowe ćwiczenia wzmacniające kompetencje społeczne dzieci:

KCIUK

Jeśli pracujemy z grupą (a nawet i w środowisku rodzinnym) możemy uczyć się umiejętności wyrażania własnych emocji i odczuć - co również należy do kompetencji społecznych. W tym ćwiczeniu możemy wspomóc się kciukiem. Za pomocą kciuka (uniesiony do góry, poziomo lub do dołu) opisujemy jak się czujemy. Pokazując kciuka, wyjaśniamy dlaczego mamy zły dzień/ średni/ dobry, opowiadając co nas dzisiaj spotkało - w szkole, w relacjach z rówieśnikami, w domu. Mówimy tyle, ile chcemy, by inni usłyszeli. Jeśli dziecko jest nieśmiałe, może określić swoje uczucia za pomocą samego kciuka, bez podawania przyczyny.

STRES MA MAŁE OCZY

Tą zabawę możemy wykorzystać podczas zajęć szkolnych. Przy każdej rundzie wybieramy jedno dziecko, które na chwilę wychodzi z klasy. Pozostała grupa wymyśla z nauczycielem sytuację trudną oraz wybiera spośród siebie aktorów. Dziecko, które wraca do klasy ma za zadanie wziąć udział w scence teatralnej odgrywanej przez kolegów i odpowiednio zareagować. Podsumowujemy z całą grupą każdą rundę.

WESOŁE KARTECZKI

Przygotowujemy trzy stosy karteczek: osoby, czynności, miejsca. Dzieci dzielimy na kilka grup, ok. czteroosobowych. Zadaniem każdego zespołu jest wylosowanie po jednej karteczce z każdej kategorii i przedstawienie za pomocą pantomimy utworzonego na ich podstawie zdania. Pozostali mają za zadanie odgadnąć hasło. I tak oto dzieci mogą przedstawiać zabawne scenki np. “Policjant tańczy w saunie”.

Trening umiejętności społecznych Nauka zadawania pytań

Ćwiczenia wzmacniające kompetencje społeczne dzieci

Lubię Cię za...

Sytuacja konfliktowa

Narysuj to co mówię

Lubię gry planszowe.

Rozwój samodzielności dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Etap indywiduacji — związany z potrzebą samorealizacji, eksploracji otoczenia, samodzielnej aktywności i ekspresji swojego ja, rozwijania własnych zainteresowań i podejmowania autonomicznych działań.

Etap separacji — związany z potrzebą określenia tożsamości, wyodrębnienia swojego ja i budowania granic psychicznych.

Etap symbiozy — związany z potrzebą więzi z podstawowym obiektem; przywiązanie najczęściej do matki, a potem do innych (w tym również do nauczycieli). Pomyślne przejście tego etapu jest warunkiem poczucia bezpieczeństwa w świecie ludzi.

ZRÓŻNICOWANIE SAMODZIELNOŚCI

samodzielność w posługiwaniu się narzędziami rozwój działania i myślenia --> KONIECZNE UWZGLĘDNIENIE wsparcia i kontroli ze strony dorosłego

Jakie obowiązki powinno według ciebie wypełniać twoje dziecko?

Czynności, które może wykonywać dziecko 6-letnie:

• samodzielnie się ubierać i rozbierać,
• rozpoznawać swoje rzeczy,
• wyjąć z tornistra czy wziąć z półki przybory potrzebne w czasie zajęć,
• zawiązać buty,
• obsłużyć się w łazience i toalecie.

Obowiązki domowe 6-latka:

• mycie włosów (pod kontrolą rodziców)
• układanie ubrań w szafie
• wkładanie szklanych naczyń do zmywarki
• pisanie kartek świątecznych, bilecików
• pomoc przy zakupach (może nieść lekkie torby z kilkoma przedmiotami)

Obowiązki domowe 7/8/9-latka:

• opłukanie po sobie umywalki i wanny
• samodzielne umycie włosów
• zrobienie sobie kanapki
• sprzątnie podłogi i powycieranie kurzu w salonie
• nakrywanie do stołu/zebranie naczyń ze stołu
• posprzątanie swojego pokoju, pościelenie łóżka
• przygotowanie śniadania
• pomoc w przygotowaniu wspólnego posiłku
• samodzielne przygotowanie ubrania i plecaka na następny dzień

Wychowanie do samodzielności to:

uczenie pracy samodzielnej i współpracy z innymi.

rozwijanie w dziecku ufności we własne możliwości

stawianie przed dzieckiem zadań, które je angażują

motywowanie, by dziecko podejmowało coraz ambitniejsze, ale jeszcze leżące w granicach jego możliwości zadania,

budowanie umiejętności przekładania słów na czyny,

wzmacnianie tendencji do rozwiązywania trudności w oparciu o to, co dziecko już wie i potrafi,

Postawa pracy – oznacza wytrwałość w wykonywaniu podjętego działania oraz troskę o to jaki da wynik.

Dorośli nie powinni nadużywać dziecięcej chęci do pracy i powierzać zadań ponad siły oraz wymagających zbyt długiego skupienia na zadaniu, co nie leży w naturze małego ucznia.

Chcąc pielęgnować w dziecku aktywną postawę pracy należy pamiętać o chwaleniu oraz nagradzaniu za włożony wysiłek oraz pełne zaangażowanie w wypełnianie obowiązków!

Style wychowawcze oraz ich konsekwencje

Styl demokratyczny

Styl autokratyczny

Styl liberalny

Styl autokratyczny

Charakterystyka

Konsekwencje

• niskie poczucie własnej wartości u dzieci
• uległość lub bunt
• trudność w podporządkowaniu się zasadom i normom społecznym
• zachowania ryzykowne w przyszłości
• brak wykształconego poczucia tożsamości

• wyraźny dystans w relacji rodzic – dziecko
• formalne, sztywne kontakty
• bardzo duże wymagania w stosunku do dzieci
• brak akceptacji możliwości słabości dziecka

Styl liberalny

Charakterystyka

Konsekwencje

• dużo swobody
• mało stawianych/brak granic
• brak konsekwencji
• w ich przestrzeganiu
• interesowanie się dzieckiem, gdy ma się na to ochotę
• brak kontroli
• przyzwalanie na aspołeczne zachowania
• pobłażliwość i uległość w stosunku do dziecka,

• kłopoty z nauką
• brak motywacji
• Brak poczucia bezpieczeństwa
• manipulowanie dorosłymi
• brak szacunku do siebie

Styl demokratyczny

Charakterystyka

Konsekwencje

• Prawidłowy rozwój osobowości dziecka.
• Autentyczna pewność siebie dziecka.
• Dzieci szanują siebie i innych.
• Dzieci mają poczucie bezpieczeństwa w związku ze stałością i jasnością zasad panujących w rodzinie.
• Dzieci posiadają wysokie umiejętności społeczne.

• dziecko jest częścią życia rodzinnego,
• udział w dyskusjach i omówieniach spraw rodzinnych,
• obowiązki
• naturalne konsekwencje
• rozmowy i tłumaczenia
• pochwały opisowe,
• miłość i wzajemna życzliwość

Czym jest poczucie kompetencji?

Poczucie kompetencji jako efekt działań wychowawczych i edukacyjnych

Poczucie kompetencji to przekonanie o własnej skuteczności w wykonywaniu obowiązków i powierzonych zadań, a także poczucie bycia akceptowanym przez rówieśników oraz docenianym przez nauczycieli i wychowawców.

Zagrożenie rozwoju poczucia kompetencji

• W wyniku nadmiernie doświadczanych porażek w toku edukacji, u dziecka może pojawić się poczucie niższości.
• Z powodu nadmiernego przywiązywania wagi przez otoczenie dziecka do sukcesów na polu edukacji i ocenianiu przez ich pryzmat jego wartości, może się w nim zrodzić przerost adekwatności

Co może sprzyjać kształtowaniu się kompetencji u dzieci?

Istotne czynniki sprzyjające kształtowaniu sie u dziecka w okresie wczesnoszkolnym poczucia kompetencji:

umiejętność dostrzegania pozytywnych zachowań dziecka i chwalenia je za nie; zwracanie uwagi na pozytywne wydarzenia i zachowania dziecka, podkreślanie i mówienie o nich; uzasadnianie pochwały; chwalenie za wysiłek, nie za sam efekt pracy

podawanie mu właściwej informacji zwrotnej ze strony rodziców, nauczycieli i wychowawców w związku z wykonywaniem przez niego zadań i obowiązków szkolnych

oraz

Dzieci potrzebują codziennych pozytywnych informacji dla prawidłowego rozwoju zwłaszcza poczucia własnej kompetencji

Bibliografia

• 3 podstawowe style wychowania i ich wpływ na dzieci, https://egaga.pl/3-podstawowe-style-wychowania-i-ich-wplyw-na-dzieci/ (dostęp 25.11.2020).
• Kompetencje społeczne dziecka, https://wczesnoszkolni.pl/blog/kompetencje-spoleczne-dziecka-cwiczenia-praktyczne, 10 września 2019 (dostęp 20.11.2020).
• Kuklińska J., Praca w grupach organizacja zespołów i dylematy oceny, Samorządowy Ośrodek Doradztwa Metodycznego i doskonalenia nauczycieli w Kielcach. Okuniewska J., Kompetencje społeczne dziecka w młodszym wieku szkolnym, Meritum Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny. Nr 2(33), 2014.
• Michalewski J., O kształtowaniu w dzieciach poczucia kompetencji, http://www.nowezycie.archidiecezja.wroc.pl/index.php/2017/09/27/o-ksztaltowaniu-w-dzieciach-poczucia-kompetencji/ (dostęp 25.11.2020).
• Obowiązki domowe 6-latka, obowiązki domowe 7/8/9-latka https://mamadu.pl/121845,dziecko-i-domowe-obowiazki-nie-narzekaj-tylko-zachecaj-do-pomocy-od-wczesnego-dziecinstwa (dostęp, 26.11.2020).
• Praca w grupie – dobre rozwiązanie praktyczne dla współczesnego nauczyciela, https://omep.org.pl/praca-w-grupie-dobre-rozwizanie-praktyczne-dla-wspoczesnego-nauczyciela/ (dostęp 25.11.2020).
• Szczepkowska-Szczęśniak K., Uniszewska K., Pielaszek L., Suchocka M., Osiąganie samodzielności. Droga do samodzielności. Przygotowanie na przyjęcie dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Warszawa 2006.
• Wiek szkolny – podstawa pracy i dążenie do realizacji własnych celów, https://www.eduteka.pl/doc/wiek-szkolny-postawa-pracy-i-dazenie-do-realizacji-waznych-celow (dostęp 25.11.2020).

Dziękujemy za uwagę!

Joanna Kaluta Agata Kamlińska Urszula Kulikowska