KLASA 6
Boże Narodzenie w pieśni
W kręgu tradycji
Aurelia Kołodziejczak
Kolęda czy pastorałka?
- Kolęda ma charakter katolicki z motywem narodzin i adoracji Dzieciątka Jezus. Natomiast pastorałka jest bardziej świecka, wręcz ludowa: pojawiają się wątki przydomowych zwierząt, staropolskiego jadła, imion itp.
Najbardziej znane kolędy
A dla odmiany- Posłuchajcie :)
"MIZERNA CICHA" Mizerna, cicha, stajenka licha,
Pełna niebieskiej chwały.
Oto leżący, przed nami śpiący
W promieniach Jezus mały.
Nad nim anieli w locie stanęli
I pochyleni klęczą
Z włosy złotymi, z skrzydła białymi,
Pod malowaną tęczą.
Wielkie zdziwienie:wszelkie stworzenie
Cały świat orzeźiony;
Mądrość Mądrości, Światłość Światłości,
Bóg - człowiek tu wcielony!
Zaśpiewaj razem ze mną :)
I na koniec... trochę histiorii
Obyczaj śpiewania kolęd – utworów związanych ze świętami Bożego Narodzenia pojawił się u nas we wczesnym średniowieczu. Posiadały one charakter łacińskich pieśni ogólnokościelnych, które stopniowo zmieniały swoją formę oraz treść. Już w XIII w., za sprawą przybyłych do Polski Ojców Franciszkanów, pojawił się zwyczaj adoracji żłóbka z Dzieciątkiem Jezus, przechodząc w podniosłe nabożeństwo. W jego trakcie śpiewano pieśni o cechach późniejszych kolęd z obrzędem lulania, kołysania Dzieciątka.
Pierwsze zachowane w formie słownej kolędy odnaleźć można w rękopisach z XV w., choć nie posiadały (jeszcze) zapisu nutowego. Przykładowo: w „Kancjonale Jana z Przeworska” z 1435 r., zachował się tekst kolędy: „Chrystus się nam narodził”. Już pierwsze wersy mają konstrukcję, uznawaną dziś za językowe archaizmy. „Chrystus się nam narodził, jenż dawno powieszczon był, w Betlejem, żydowskim mieście, z Panny Maryjej czyście. Alleluja...”
Melodii do tekstów ówczesnych kolęd przetrwało do dziś niewiele.
Przekazywane z pokolenia na pokolenie melodie kolęd wraz z tekstami, ulegały modyfikacjom i rozbudowie struktury melodyczno-harmonicznej. Jedne zmieniały swoją wartość muzyczną, inne zachowały niemal oryginalny charakter aż do dnia dzisiejszego, choć miewają czasem archaizującą formę językową. Z najwcześniejszych średniowiecznych kolęd polskich pochodzą m.in.: „Chrystus się nam narodził”, „Anioł pasterzom mówił”, czy „Piosnka na dzień Narodzenia Pańskiego”.
Najpiękniejsze oraz najbardziej znane kolędy powstały w XVIII oraz XIX w.: „Bóg się rodzi”, „Dzisiaj w Betlejem”, „Wśród nocnej ciszy” czy „Pójdźmy wszyscy do stajenki”. W XIX w. znanych jest już w Polsce kilkaset kolęd i pastorałek o wielkim i zróżnicowanym bogactwie melodycznym, zawierające elementy hymnów, kujawiaków, mazurków i polonezów. Ich znajomość zawdzięczamy między innymi tytanicznej wręcz pracy, jaką przekazał nam ks. Michał Marcin Mioduszewski. Zawarł swoją wiedzę w zbiorach zatytułowanych: „Śpiewnik kościelny, czyli pieśni nabożne z melodyjami w Kościele katolickim używane” z 1838 r. czy „Pastorałki i kolędy z melodyjami” z 1843 r. Dzięki niemu możemy poznać pochodzenie i rozwój poszczególnych pieśni.
Niepowtarzalny klimat i naturalistyczna głębia kolęd stała się twórczą inspiracją wielu kompozytorów muzyki klasycznej. Tu warto wspomnieć np. motyw melodyczny kolędy „Lulajże Jezuniu”, który wykorzystał między innymi Fryderyk Chopin w swoim „Scherzo h-moll”.
Wiek XX i XXI przyniósł nowe muzyczne spojrzenie na kolędy i pastorałki, które stały się nieodłącznym elementem obchodów świąt Bożego Narodzenia. Przebyły długą, kilkusetletnią drogę z klasztorów i świątyń, trafiając „pod strzechy”, do każdego domu.
Współcześni twórcy chętnie nagrywają i wykonują świąteczny repertuar, gdyż jest to niezwykle wdzięczny temat. Tu wspomnieć należy znakomite orkiestry pod batutą Leonarda Bernsteina, Herberta von Karajana, Neville Marrinera... Do tego zacnego grona dołączają mistrzowie śpiewu: Luciano Pavarotti, José Carreras, Placido Domingo, Teresa Żylis-Gara, Wiesław Ochman, Andrzej Hiolski i wielu innych. Wreszcie, słynne polskie zespoły wokalne: „Mazowsze”, „Poznańskie słowiki” czy „Chór Archikatedry Warszawskiej”.
Na koniec, przedstawiciele muzyki popularnej, czy jak kto woli – rozrywkowej. Bez nich nie sposób się obejść w święta, bo znamy i słuchamy ich w ten niezwykły czas. Znakomite interpretacje kolęd wykonywali/wykonują absolutni mistrzowie gatunku: Bing Crosby, Frank Sinatra, Elvis Presley, Tom Jones, Jerzy Połomski, Irena Santor, Ewa Bem, Krzysztof Krawczyk, Stanisław Sojka, Justyna Steczkowska, zespoły: No To Co, Czerwone Gitary czy Skaldowie.
Dziękuję za uwagę :) Pozdrawiam Was serdecznie! Aurelia Kołodziejczak
Boże Narodzenie w pieśni- klasa 6
Aurelia Kołodziejczak
Created on November 25, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
KLASA 6
Boże Narodzenie w pieśni
W kręgu tradycji
Aurelia Kołodziejczak
Kolęda czy pastorałka?
Najbardziej znane kolędy
A dla odmiany- Posłuchajcie :)
"MIZERNA CICHA" Mizerna, cicha, stajenka licha, Pełna niebieskiej chwały. Oto leżący, przed nami śpiący W promieniach Jezus mały. Nad nim anieli w locie stanęli I pochyleni klęczą Z włosy złotymi, z skrzydła białymi, Pod malowaną tęczą. Wielkie zdziwienie:wszelkie stworzenie Cały świat orzeźiony; Mądrość Mądrości, Światłość Światłości, Bóg - człowiek tu wcielony!
Zaśpiewaj razem ze mną :)
I na koniec... trochę histiorii
Obyczaj śpiewania kolęd – utworów związanych ze świętami Bożego Narodzenia pojawił się u nas we wczesnym średniowieczu. Posiadały one charakter łacińskich pieśni ogólnokościelnych, które stopniowo zmieniały swoją formę oraz treść. Już w XIII w., za sprawą przybyłych do Polski Ojców Franciszkanów, pojawił się zwyczaj adoracji żłóbka z Dzieciątkiem Jezus, przechodząc w podniosłe nabożeństwo. W jego trakcie śpiewano pieśni o cechach późniejszych kolęd z obrzędem lulania, kołysania Dzieciątka.
Pierwsze zachowane w formie słownej kolędy odnaleźć można w rękopisach z XV w., choć nie posiadały (jeszcze) zapisu nutowego. Przykładowo: w „Kancjonale Jana z Przeworska” z 1435 r., zachował się tekst kolędy: „Chrystus się nam narodził”. Już pierwsze wersy mają konstrukcję, uznawaną dziś za językowe archaizmy. „Chrystus się nam narodził, jenż dawno powieszczon był, w Betlejem, żydowskim mieście, z Panny Maryjej czyście. Alleluja...”
Melodii do tekstów ówczesnych kolęd przetrwało do dziś niewiele.
Przekazywane z pokolenia na pokolenie melodie kolęd wraz z tekstami, ulegały modyfikacjom i rozbudowie struktury melodyczno-harmonicznej. Jedne zmieniały swoją wartość muzyczną, inne zachowały niemal oryginalny charakter aż do dnia dzisiejszego, choć miewają czasem archaizującą formę językową. Z najwcześniejszych średniowiecznych kolęd polskich pochodzą m.in.: „Chrystus się nam narodził”, „Anioł pasterzom mówił”, czy „Piosnka na dzień Narodzenia Pańskiego”.
Najpiękniejsze oraz najbardziej znane kolędy powstały w XVIII oraz XIX w.: „Bóg się rodzi”, „Dzisiaj w Betlejem”, „Wśród nocnej ciszy” czy „Pójdźmy wszyscy do stajenki”. W XIX w. znanych jest już w Polsce kilkaset kolęd i pastorałek o wielkim i zróżnicowanym bogactwie melodycznym, zawierające elementy hymnów, kujawiaków, mazurków i polonezów. Ich znajomość zawdzięczamy między innymi tytanicznej wręcz pracy, jaką przekazał nam ks. Michał Marcin Mioduszewski. Zawarł swoją wiedzę w zbiorach zatytułowanych: „Śpiewnik kościelny, czyli pieśni nabożne z melodyjami w Kościele katolickim używane” z 1838 r. czy „Pastorałki i kolędy z melodyjami” z 1843 r. Dzięki niemu możemy poznać pochodzenie i rozwój poszczególnych pieśni.
Niepowtarzalny klimat i naturalistyczna głębia kolęd stała się twórczą inspiracją wielu kompozytorów muzyki klasycznej. Tu warto wspomnieć np. motyw melodyczny kolędy „Lulajże Jezuniu”, który wykorzystał między innymi Fryderyk Chopin w swoim „Scherzo h-moll”.
Wiek XX i XXI przyniósł nowe muzyczne spojrzenie na kolędy i pastorałki, które stały się nieodłącznym elementem obchodów świąt Bożego Narodzenia. Przebyły długą, kilkusetletnią drogę z klasztorów i świątyń, trafiając „pod strzechy”, do każdego domu.
Współcześni twórcy chętnie nagrywają i wykonują świąteczny repertuar, gdyż jest to niezwykle wdzięczny temat. Tu wspomnieć należy znakomite orkiestry pod batutą Leonarda Bernsteina, Herberta von Karajana, Neville Marrinera... Do tego zacnego grona dołączają mistrzowie śpiewu: Luciano Pavarotti, José Carreras, Placido Domingo, Teresa Żylis-Gara, Wiesław Ochman, Andrzej Hiolski i wielu innych. Wreszcie, słynne polskie zespoły wokalne: „Mazowsze”, „Poznańskie słowiki” czy „Chór Archikatedry Warszawskiej”. Na koniec, przedstawiciele muzyki popularnej, czy jak kto woli – rozrywkowej. Bez nich nie sposób się obejść w święta, bo znamy i słuchamy ich w ten niezwykły czas. Znakomite interpretacje kolęd wykonywali/wykonują absolutni mistrzowie gatunku: Bing Crosby, Frank Sinatra, Elvis Presley, Tom Jones, Jerzy Połomski, Irena Santor, Ewa Bem, Krzysztof Krawczyk, Stanisław Sojka, Justyna Steczkowska, zespoły: No To Co, Czerwone Gitary czy Skaldowie.
Dziękuję za uwagę :) Pozdrawiam Was serdecznie! Aurelia Kołodziejczak