WOJNY SPRAWIEDLIWE I NIESPRAWIEDLIWE
START
Wpływ etosu rycerskiego na obyczajowość szlachty polskiej
CELE LEKCJI
Przebieg i skutki zmagań polsko - krzyżackich od XIV-XVI w.
Średniowieczna koncepcja wojny sprawiedliwej i niesprawiedliwej + przykłady
Miejsca najważniejszych bitew rycerstwa polskiego z Zakonem - krzyżackim
1226 r.
sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez księcia Konrada Mazowieckiego
1308 - 1309r.
CEl = Obrona ziemi chełmińskiej przed pogańskimi Prusami !
zagarnięcie przez Krzyżaków Pomorza Gdańskiego i podbój Kujaw
sąd papieski!
1320r.
proces polsko-krzyżacki w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim
1327 - 1332 r.
(panowanie Władysława Łokietka)
Wojna polsko - krzyżacka
27 IX1331r.
bitwa pod Płowcami -> pierwsze zwycięstwo nad Krzyżakami !
1339 r.
proces polsko - krzyżacki w Warszawie
1343 r.
pokój w Kaliszu
1409 - 1411 r.
15 VII 1410 r.
WIELKA WOJNA Z Zakonem Krzyżackim
bitwa pod Grunwaldem
1 II 1411 r.
I pokój torunski
1454 -1466 r.
wojna trzynastoletnia
1519 - 1521 r.
OSTATNIA WOJNA Z KRZYŻAKAMI
25 IV 1525 r.
Hołd pruski
TITLE your section here
„Nie ma takiej łodzi, która mogłaby przewieźć mój honor”.
Lorem ipsum dolor
Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Ulryk von Jungingen
Król Polski Władysław Jagiełło
Wielki książe Witold
Polecenie 1
Armia
Zapoznaj się ze schematem interaktywnym, którego tłem jest obraz Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem. Ilustracje poszczególnych elementów stanowią fragmenty filmu Krzyżacy z 1960 r. w reżyserii Aleksandra Forda.
Sojusze
Morale i pieniądze
Polecenie 2
Wyjaśnij znaczenie bitwy pod Grunwaldem.
Na podstawie schematu interaktywnego wskaż atuty i słabości obu stron w obliczu zbliżającej się wojny.
Dyplomacja
Zakon krzyżacki
Państwo polsko - litewskie
ATUTY
ATUTY
VS
SŁABOŚCI
SŁABOŚCI
Zakon krzyżacki
Państwo polsko - litewskie
ATUTY
ATUTY
- Przewaga militarna (ok. 30 tys. wojsk łącznie z sojusznikami).
- Wartość bojowa wojsk nie ustępowała siłom zakonu ( czasy wielkiej wojny = szczyt inżynerii wojskowej).
- Wsparcie wojsk lenników: hospodarstwo mołdawskie, księstwo mazowieckie, płockie, bełskie i Podole.
- Ogromna motywacja moralna = wiara w słuszność sprawy ( obrona świeżo nawróconego chrześcijańskiego kraju, pamięć doznanych krzywd, pragnienie odzyskania utraconych ziem oraz nienawiść do butnego i nie przebierającego w środkach wroga);
- Porównywalny do Krzyżaków potencjał finansowy.
- Dyplomacja polska podkreślała, że wojnę wypowiedział zakon, a więc Polska była ofiarą agresji krzyżackiej.
- Jedność Polski i Litwa w obliczu zbliżającego się konfliktu.
- Duża mobilność armii (ok. 40km dziennie).
- Zwiększona mobilizacja wojsk.
- Rozwinięty system fortyfikacji (zapewnienie wzmocnionej obronnośc ).
- Korzystne położenie geopolityczne (tylko Polska i Litwa były poważnymi przeciwnikami politycznymi).
- Wsparcie Księstwa Zachodniopomorskiego, Księstwa Oleśnickiego, Królestwa Duńskiego oraz zakon kawalerów mieczowych + sojusz z Zygmuntem Luksemburczykiem, królem Węgier, (plan ataku na Polskę od południa);
- Dysponowanie znacznymi zasobami finansowymi.
- Poparcie na dworach chrześcijańskiej Europy (propaganda zakonna).
VS
Zakon krzyżacki
Państwo polsko - litewskie
SŁABOŚCI
SŁABOŚCI
- Trudności mobilizacyjne (rozproszenie głównych sił na obszarze całego państwa).
- Niekorzystne położenie geopolityczne państwa polsko-litewskiego (ze wszystkich stron było otoczone groźnymi i nieprzyjaźnie nastawionymi potęgami - Moskwa, Tatarzy, Czesi, Węgrzy);
- Sprzeciw elit polskich elit wobec wojny z zakonem.
- Brak spójnej motywacji do walki.
- Fiasko rozerwania sojuszu Polski i Litwy (próby nawiązania separatystycznego sojuszu z Witoldem i Świdrygiełłą ).
VS
Władysław Jagiełło i Witold modlący się przed bitwą (Jan Matejko)
Kronika Historiae Polonicae (1415–1480) Jana Długosza
Wielki mistrz pruski Ulryk posyła tobie i twojemu bratu... dwa miecze, ku pomocy, byś z nim i z jego wojskiem mniej się ociągał i odważniej, niż to okazujesz, walczył, a także żebyś dalej się nie chował i, pozostając w lasach i gajach, nie odwlekał walki. Niedługo potem całe wojsko królewskie zaśpiewało donośnym głosem ojczystą pieśń Bogurodzicę, a potem wznosząc kopie rzuciło się do walki.
PRACA ZE ŹRÓDŁAMI
- Wyjaśnij, dlaczego Krzyżacy odnieśli sukces w walkach z wojskami Witolda.
- Oceń, czy w świetle opisu Jana Długosza możliwa jest interpretacja ucieczki Litwinów jako próby wciągnięcia Krzyżaków w pułapkę.
- Wytłumacz, dlaczego zwycięstwo nad Litwinami nie uchroniło Krzyżaków od klęski.
ŹRÓDŁA & INTERPRETACJE
RELACJA BITWY POD GRUNWALDEM WG KRONIKI JANA DŁUGOSZA
Na poczatku bitwy prawie przez godzinę obydwa wojska walczyły ze zmiennym szczęśćiem i ponieważ żadne z nich nie ustępowało, ale bardzo dzielnie zabiegało o zwycięstwo, było rzeczą niepewną, na którą stronę przechyli się szala. [...] Kiedy bowiem Krzyżacy zauważyli , że na lewym skrzydle wojska polskiego toczy sie zawzięta i niebezpieczna dla nich walka , ponieważ wycięto już znaczniejsze ich oddziały , zwracają siły na prawe skrzydło, na którym znajdowało się wojsko litewskie, które miało rzadsze szeregi, a mając mało koni i słabsze uzbrojenie, wydawało się łatwe do pokonania , by po jego rozbiciu uderzyć silnej na zastępy polskie. [...] Kiedy wrzała zawzięta walka z Litwinami, Rusinami i Tatarami wojsko litewskie zaczęło słabnąć i nie mogąc wytrzymać naporu wroga, wycofało się na odległość jednego stajania [mniej niż 500m]. Ponieważ zaś Krzyżacy napierali na nie silniej, musiało raz po raz cofać się i w końcu zwrócić się do ucieczki. Wielki książe litewski Witold starał się biczem i potężnym krzykiem powstrzymać ucieczkę, ale na próżno. Pociągnęło ono nadto za sobą mnóstwo Polaków, którzy byli z nimi zmieszani. Wróg ścigał je wiele mil, wycinając i zabierając do niewoli uciekających w przekonaniu, że ich już całkowicie pokonał.
RELACJA BITWY POD GRUNWALDEM WG KRONIKI JANA DŁUGOSZA
Uciekających zaś ogarnął tak wielki strach, że wiele z nich zatrzymało sie dopiero po przybyciu na Litwę i rozgłaszało, że poległ król Władysław oraz wielki książe litewski Witold, i że wyginęło również kompletnie ich wojsko. W tej walce rycerze ruscy ze Smoleńska, stojąc przy trzech własnych sztandarach i walcząc nader zawzięcie, zasłużyli na wielką chwałę jako jedyni, którzy nie wzięli udziału w ucieczce. Chociaż bowiem pod jedną chorągwią wycięto ich w najokrutniejszy sposób, a sztandar podeptano na ziemi, dwu jednak pozostałych, walcząc bardzo dzielnie, jak przystało mężom i rycerzom, wyszli zwycięsko i przyłączyli się do zastępów polskich, i jedyni w tym dniu uzyskali w wojsku Witolda pochwałę za dzielną i bohaterską walkę. Cała reszta, pozostawiwszy Polaków w walce uciekała bezładnie przed pościgiem wroga.
MAP
Write your title
Na mnie król zawsze mógł polegać ! ;-)
Zawisza Czarny z Garbowa
Wzór cnót rycerskich !
Nie ma takiej łodzi, która mogłaby przewieźć mój honor.
- Przydomek "CZARNY" zawdzięczał barwie włosów. - SŁAWA -> 1412 r. = zwycięstwo w wielkim turnieju rycerskim (spotkanie Władysława Jagiełły z Zygmuntem Luksemburskim) + pokonanie Jana z Aragonii w pojedynku; - obrońca Jana Husa podczas soboru w Konstancji w 1414r. ! - zginął z rąk Turków w bitwie pod Golubacem w 1428r.
I pokój toruński
1 II 1411 r.
POSTANOWIENIA:1) Polska odzyskała ziemię dobrzyńską. 2) Litwa odzyskała Żmudź. 3) Zakon miał zapłacić Polsce odszkodowanie, ale tego nie zrobił.
Chorągiew wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego
TITLE your section here
„Nie ma takiej łodzi, która mogłaby przewieźć mój honor”.
Lorem ipsum dolor
Akt pokojowy zawarty przez Henryka von Plauena, wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, z Władysławem Jagiełłą i wielkim księciem litewskim, Pergamin, Archiwum Główne Akt Dawnych
Polecenie 2
Sobór w Konstancji - XI 1414 r. - IV 1418 r.
-> próba rozstrzygnięcia sporu polsko - krzyżackiego
- Polska delegacja w składzie: Mikołaj Trąba (arcybiskup gnieźnieński), Andrzej Łaskarz i Paweł Włodkowic (rektor Akademii Krakowskiej);
- traktat Pawła Włodkowica O władzy cesarza i papieża nad niewiernymi.
- sprzeciw wobec najazdów krzyżackich na Polskę i Litwę pod preteksem nawracania pogan !
- Dominikanin Jan Falkenberg
- nawoływanie do rozprawy świata chrześcijańskiego z Polską i Litwą (krajami pogańskimi) !
Brak jednoznacznego stanowiska papieża Marcina V ≠ potępienie traktatu Falkenberga !
Czy wojna może być SPRAWIEDLIWA ?
< łac. bellum iustum >
- wojna wypowiedziana przez władcę
- CEL = obrona napadniętej Ojczyzny /odebranie zagrabionych dóbr;
- zaniechanie nieograniczonej przemocy
- zasada posłuszeństwa )(nawet wobec niegodziwego władcy i w złej sprawie !)
- rozkaz władzy publicznej
- sprawiedliwa przyczyna
- uczciwa intencja
Gracjan (XII w.) mnich, wykładowca prawa kanonicznego
św. Tomasz z Akwinu (1225 - 1274 r.)
Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe
Wojny niesprawiedliwe
Wojny sprawiedliwe
- wojny rzymskie (zmagania wiernych z niewiernymi) - wzór wojen sprawiedliwych -> kontynuacja walk Rzymian z barbarzyńcami;
- wojny prawne -> przeciwko buntownikom przez osoby sprawujące prawowitą władzę;
- wojny dozwolone - toczone przez prawowite władze lub za ich zezwoleniem w celu naprawy szkód albo odparcia zniewagi;
- wojny obronne - odpowiedź na wojny samowolne;
- wojny samowolne = napastnicze !
- wojny zarozumiałe -> przeciwko prawowitej władzy przez buntowników !
- wojny zuchwałe - toczne przeciwko władcom !
Wojna 13 - letnia (1454 - 1466)
- Przyczyna : inkorporacja Prus do Korony przez Kazimierza Jagiellończyka w odpowiedzi na petycję przedstawicieli Związku Pruskiego
- 1454 r. - przegrana w bitwie pod Chojnicami
- -> zmiany w sposobie prowadzenia wojny ! -> wykorzystanie wojsk zaciężnych (najemnych);
- 1466 r. - II pokój w Toruniu
- Postanowienia: przyłączenie Pomorza Gdańskiego i Warmii do Polski;
- Państwo Zakonne (z nową stolicą w Królewcu ) stało się polskim LENNEM !
Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit
+info
Kres istnienia Zakonu Krzyżackiego - HOŁD PRUSKI
- 10 IV 1525 r. - ostatni Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Albrecht Hohenzollern przechodzi na luteranizm i składa hołd polskiemu królowi Zygmuntowi I Staremu !
- Państwo Zakonne => Państwo świeckie (SEKULARYZACJA)
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ ! ;-)
Justyna Nawara - Flakiewicz
WOJNY SPRAWIEDLIWE I NIESPRAWIEDLIWE
Justyna
Created on November 25, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Higher Education Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Vaporwave presentation
View
Geniaflix Presentation
View
Vintage Mosaic Presentation
View
Modern Zen Presentation
View
Newspaper Presentation
Explore all templates
Transcript
WOJNY SPRAWIEDLIWE I NIESPRAWIEDLIWE
START
Wpływ etosu rycerskiego na obyczajowość szlachty polskiej
CELE LEKCJI
Przebieg i skutki zmagań polsko - krzyżackich od XIV-XVI w.
Średniowieczna koncepcja wojny sprawiedliwej i niesprawiedliwej + przykłady
Miejsca najważniejszych bitew rycerstwa polskiego z Zakonem - krzyżackim
1226 r.
sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez księcia Konrada Mazowieckiego
1308 - 1309r.
CEl = Obrona ziemi chełmińskiej przed pogańskimi Prusami !
zagarnięcie przez Krzyżaków Pomorza Gdańskiego i podbój Kujaw
sąd papieski!
1320r.
proces polsko-krzyżacki w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim
1327 - 1332 r.
(panowanie Władysława Łokietka)
Wojna polsko - krzyżacka
27 IX1331r.
bitwa pod Płowcami -> pierwsze zwycięstwo nad Krzyżakami !
1339 r.
proces polsko - krzyżacki w Warszawie
1343 r.
pokój w Kaliszu
1409 - 1411 r.
15 VII 1410 r.
WIELKA WOJNA Z Zakonem Krzyżackim
bitwa pod Grunwaldem
1 II 1411 r.
I pokój torunski
1454 -1466 r.
wojna trzynastoletnia
1519 - 1521 r.
OSTATNIA WOJNA Z KRZYŻAKAMI
25 IV 1525 r.
Hołd pruski
TITLE your section here
„Nie ma takiej łodzi, która mogłaby przewieźć mój honor”.
Lorem ipsum dolor
Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Ulryk von Jungingen
Król Polski Władysław Jagiełło
Wielki książe Witold
Polecenie 1
Armia
Zapoznaj się ze schematem interaktywnym, którego tłem jest obraz Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem. Ilustracje poszczególnych elementów stanowią fragmenty filmu Krzyżacy z 1960 r. w reżyserii Aleksandra Forda.
Sojusze
Morale i pieniądze
Polecenie 2
Wyjaśnij znaczenie bitwy pod Grunwaldem. Na podstawie schematu interaktywnego wskaż atuty i słabości obu stron w obliczu zbliżającej się wojny.
Dyplomacja
Zakon krzyżacki
Państwo polsko - litewskie
ATUTY
ATUTY
VS
SŁABOŚCI
SŁABOŚCI
Zakon krzyżacki
Państwo polsko - litewskie
ATUTY
ATUTY
VS
Zakon krzyżacki
Państwo polsko - litewskie
SŁABOŚCI
SŁABOŚCI
VS
Władysław Jagiełło i Witold modlący się przed bitwą (Jan Matejko)
Kronika Historiae Polonicae (1415–1480) Jana Długosza
Wielki mistrz pruski Ulryk posyła tobie i twojemu bratu... dwa miecze, ku pomocy, byś z nim i z jego wojskiem mniej się ociągał i odważniej, niż to okazujesz, walczył, a także żebyś dalej się nie chował i, pozostając w lasach i gajach, nie odwlekał walki. Niedługo potem całe wojsko królewskie zaśpiewało donośnym głosem ojczystą pieśń Bogurodzicę, a potem wznosząc kopie rzuciło się do walki.
PRACA ZE ŹRÓDŁAMI
ŹRÓDŁA & INTERPRETACJE
RELACJA BITWY POD GRUNWALDEM WG KRONIKI JANA DŁUGOSZA
Na poczatku bitwy prawie przez godzinę obydwa wojska walczyły ze zmiennym szczęśćiem i ponieważ żadne z nich nie ustępowało, ale bardzo dzielnie zabiegało o zwycięstwo, było rzeczą niepewną, na którą stronę przechyli się szala. [...] Kiedy bowiem Krzyżacy zauważyli , że na lewym skrzydle wojska polskiego toczy sie zawzięta i niebezpieczna dla nich walka , ponieważ wycięto już znaczniejsze ich oddziały , zwracają siły na prawe skrzydło, na którym znajdowało się wojsko litewskie, które miało rzadsze szeregi, a mając mało koni i słabsze uzbrojenie, wydawało się łatwe do pokonania , by po jego rozbiciu uderzyć silnej na zastępy polskie. [...] Kiedy wrzała zawzięta walka z Litwinami, Rusinami i Tatarami wojsko litewskie zaczęło słabnąć i nie mogąc wytrzymać naporu wroga, wycofało się na odległość jednego stajania [mniej niż 500m]. Ponieważ zaś Krzyżacy napierali na nie silniej, musiało raz po raz cofać się i w końcu zwrócić się do ucieczki. Wielki książe litewski Witold starał się biczem i potężnym krzykiem powstrzymać ucieczkę, ale na próżno. Pociągnęło ono nadto za sobą mnóstwo Polaków, którzy byli z nimi zmieszani. Wróg ścigał je wiele mil, wycinając i zabierając do niewoli uciekających w przekonaniu, że ich już całkowicie pokonał.
RELACJA BITWY POD GRUNWALDEM WG KRONIKI JANA DŁUGOSZA
Uciekających zaś ogarnął tak wielki strach, że wiele z nich zatrzymało sie dopiero po przybyciu na Litwę i rozgłaszało, że poległ król Władysław oraz wielki książe litewski Witold, i że wyginęło również kompletnie ich wojsko. W tej walce rycerze ruscy ze Smoleńska, stojąc przy trzech własnych sztandarach i walcząc nader zawzięcie, zasłużyli na wielką chwałę jako jedyni, którzy nie wzięli udziału w ucieczce. Chociaż bowiem pod jedną chorągwią wycięto ich w najokrutniejszy sposób, a sztandar podeptano na ziemi, dwu jednak pozostałych, walcząc bardzo dzielnie, jak przystało mężom i rycerzom, wyszli zwycięsko i przyłączyli się do zastępów polskich, i jedyni w tym dniu uzyskali w wojsku Witolda pochwałę za dzielną i bohaterską walkę. Cała reszta, pozostawiwszy Polaków w walce uciekała bezładnie przed pościgiem wroga.
MAP
Write your title
Na mnie król zawsze mógł polegać ! ;-)
Zawisza Czarny z Garbowa
Wzór cnót rycerskich !
Nie ma takiej łodzi, która mogłaby przewieźć mój honor.
- Przydomek "CZARNY" zawdzięczał barwie włosów. - SŁAWA -> 1412 r. = zwycięstwo w wielkim turnieju rycerskim (spotkanie Władysława Jagiełły z Zygmuntem Luksemburskim) + pokonanie Jana z Aragonii w pojedynku; - obrońca Jana Husa podczas soboru w Konstancji w 1414r. ! - zginął z rąk Turków w bitwie pod Golubacem w 1428r.
I pokój toruński
1 II 1411 r.
POSTANOWIENIA:1) Polska odzyskała ziemię dobrzyńską. 2) Litwa odzyskała Żmudź. 3) Zakon miał zapłacić Polsce odszkodowanie, ale tego nie zrobił.
Chorągiew wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego
TITLE your section here
„Nie ma takiej łodzi, która mogłaby przewieźć mój honor”.
Lorem ipsum dolor
Akt pokojowy zawarty przez Henryka von Plauena, wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, z Władysławem Jagiełłą i wielkim księciem litewskim, Pergamin, Archiwum Główne Akt Dawnych
Polecenie 2
Sobór w Konstancji - XI 1414 r. - IV 1418 r.
-> próba rozstrzygnięcia sporu polsko - krzyżackiego
Brak jednoznacznego stanowiska papieża Marcina V ≠ potępienie traktatu Falkenberga !
Czy wojna może być SPRAWIEDLIWA ?
< łac. bellum iustum >
Gracjan (XII w.) mnich, wykładowca prawa kanonicznego
św. Tomasz z Akwinu (1225 - 1274 r.)
Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe
Wojny niesprawiedliwe
Wojny sprawiedliwe
Wojna 13 - letnia (1454 - 1466)
Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit
+info
Kres istnienia Zakonu Krzyżackiego - HOŁD PRUSKI
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ ! ;-)
Justyna Nawara - Flakiewicz