Czy cierpienie ma sens? Wokół "Ks. Hioba"

Czy cierpienie ma sens? WokółKsięgi Hioba

Zastanów się

1) Dlaczego ludzie cierpią? Jakie są powody tego stanu?

2) Jakie postawy przyjmują ludzie wobec cierpienia? Jak na cierpienie reagują? Podaj przykłady.

Kliknij na obraz oboki zapoznaj się z informacjamina temat Księgi Hioba

Najważniejsze momenty w życiu Hioba

• życie Hioba w ziemi Us sprawiedliwiei bogobojnie
• przybycie Szatana do Bogai zbuntowanie Go przeciw Hiobowi
• zgoda Boga, by poddać Hioba próbie
• utrata przez Hioba majątku i dzieci
• zachorowianie na trąd
• rozmowa Hioba z Bogiem na temat przyczyn cierpienia
• nagrodzenie wierności Hioba

Kliknij na obraz i obejrzyj filmik omawiający Księgę Hioba

Charakterystyka Hioba

miejsce zamieszkania

wygląd

stan cywilny

zawód

największa wartość

mocne strony (cechy)

Analiza fragmentów Księgi Hioba

Jakie błędy - zdaniem przyjaciół - popełnia Hiob?

Określ stosunek Hiobado Boga

Określ stosunekBoga do człowieka

Sens cierpienia Hioba

Jak zrozumieć sens cierpienia? Hiob doświadcza licznych nieszczęść: traci cały dobytek, umierają mu dzieci, choruje na trąd. Buntuje się przeciwko temu, co go spotkało, i chce uzyskać od Boga odpowiedź - dlaczego?

Bohater księgi jest bowiem pewien, że niczym sobie nie zasłużył na tak surową karę. Przeżywa różne stany emocjonalne: przeklina dzień,w którym się urodził, narzeka na brak sił, a nawet chce przed Bogiem dowodzić swej niewinności. Nigdy jednak nie przestaje wierzyć w mądrośći opiekę Stwórcy. Przyjaciele Hioba uważają, że nieszczęścia zawsze spadają na człowieka z jego winy - bo może zgrzeszył pychą,niedbałością lub brakiem miłosierdzia.

Analiza dzieła sztuki

Przyjrzyj się dziełu malarskiemu Leona Bonnata "Hiob", a następnie odpowiedz na pytania.

1) Do którego fragmentuKs. Hioba odnosi się dzieło Bonnata?

2) Zinterpretuj postawę Hioba

3) Jaką funkcję pełni światło u LeonaBonnata?

4) Co oznacza nagośćHioba?

5) Co mówi twarz Hioba? Jak zostały przedsta-wione części jego ciała?

6) W jaki sposóbmalarz ukazałstarość Hioba?

Poćwicz przed maturą!

Na zakończenie wykonaj jeszcze kilka zadań

Wnioski - relacje między człowiekiem a Bogiem:

• w analizowanych fragmentach Księgi Hioba bohater ocenia Boga ludzkimi kategoriami;
• sądzi, że skoro on jest niewinny, to w Bogu musi istnieć jakaś skaza;
• Hiob wypomina Stwórcy, że cierpienia, które go dotknęły, są celowym dręczeniem;
• zarzuca Bogu obojętność i bezlitosne okrucieństwo;
• w rozmowie ze Stworzycielem Hiob zmienia swój stosunek do Niego;
• zauważa bowiem, że człowiek nie jest w stanie zrozumieć boskich planów i zamierzeń;
• odwołuje więc wypowiedziane przez siebie słowa obrażające Boga;
• wiara Hioba jest ufnością, zawierzeniem, oddaniem;
• bohater nigdy nie podważył istnienia Boga, ani jego wyższości nad człowiekiem;

Na podstawie fragmentu piosenki Pawła Domagały "Hiob" oraz Księgi Hioba rozstrzygnij, czy oba teksty podejmują ten sam problem: cierpienia niewinnego człowieka i relacji do Boga.Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do obu tekstów.

Paweł Domagała "Hiob" (fragment) Nie chcę być HiobemZnajdź inną drogęNie chcę, jak Ikar spadać w dółBoję się gubićNie umiem szukaćI tak rozliczysz mnie z mych winZ moich wszystkich win

Księga Hioba (Hi 1, 20–22)Wtedy Hiob wstał, rozdarł swe szaty, ogolił głowę, upadł na ziemię i oddał pokłon, mówiąc: „Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę. Pan dał i Pan zabrał, niech będzie imię Pańskie błogosławione!” W tym wszystkim Hiob nie zgrzeszył i nie przypisał Bogu nieprawości.

starość ciała:

• trupioblada, pomarszczona skóra;
• wiotkie, słabe mięśnie;
• wystające ścięgna i żyły;
• obwisła skóra na torsie;
• siwe włosy i broda;

starość w sensie duchowym:

• mądrość życiowa;
• zrozumienie tajemnicy;
• przyjęcie cierpienia, pokora;
• akceptacja losu, którą nabywa się z wiekiem, w obliczu zbliżającej się śmierci;

modlitwa, wiara(Hiob nigdy nie zapomniał o złożeniu stosownych ofiar; robił to także w imieniu synów i córek; dzięki głębokiej wierze udało mu się przetrwać trudną próbę, na jaką został wystawiony przez Boga)

żonaty(żona nie okazała się jednak szczególną podporą w momencie próby; umiała tylko poradzić: "Złorzecz Bogu i umieraj!")

Zadanie: W jaki sposób w różnych tekstach kultury została przedstawiona postawa człowieka wobec Boga? Rozważ problem, odwołując się do piosenki "Zamiast" w wykonaniu Edyty Geppert, do Księgi Hioba oraz wybranego tekstu kultury.

Stosunek Hioba do Boga:30, 20-22

• oskarża Boga o to, że cierpienia, które na niego spadły, są celowym dręczeniem;
• wypomina Bogu obojętność, ignorowanie go;
• zarzucanie Bogu bezlitosne okrucieństwo;
• widzi Boga jako siłę wyłącznie niszczycielską;

42, 1-6

• uznaje wielkość Boga jako Stwórcy wszystkiego, co jest na świecie;
• stwierdza, że człowiek nie jest w stanie zrozumieć boskich planów i zamierzeń;
• jest pokorny i jako człowiek pokorny prosi Boga o wysłuchanie;
• odwołuje wypowiedziane przez siebie słowa obrażające Boga;

• niewinność, pokora, słabość;
• odarcie człowieka z ubioru pozbawia go pychy;
• przypomina o kruchości ludzkiego ciała, jego śmiertelności;

Propozycja odpowiedzi:

• Tak, oba teksty poruszają problem cierpienia i relacji do Boga. W Księdze Hioba cierpi niewinny człowiek, który mimo tragedii pozostaje wierny Bogu. W piosence Domagały podmiot liryczny odwołuje się do tej sytuacji i wyraża swój lęk przed podobnym losem.

• Oba teksty podejmują problem cierpienia, ale różnią się sposobem jego przeżywania. Hiob z Biblii godzi się na cierpienie i ufa Bogu, natomiast podmiot liryczny z piosenki buntuje się i mówi, że nie chce być Hiobem.

• Nie do końca – Księga Hioba koncentruje się na cierpieniu niewinnego człowieka i sensie próby, natomiast piosenka Domagały bardziej dotyczy ludzkiego strachu przed cierpieniem i odpowiedzialnością za winy, a więc rozwija, ale też modyfikuje temat biblijny.

Hiob godzi się z wszystkimi wyrokami boskimi, akceptuje swój los

Podmiot liryczny w piosence Pawła Domagały "Hiob" odwołuje się do postaci Jonasza i Dawida. Zaznacz, z jakimi wydarzeniami biblijnymi są oni najczęściej kojarzeni.

A - budowa Arki B - połknięcie przez wielką rybę C - zwycięstwo nad Goliatem, późniejszy król Izraela D - otrzymanie Dziesięciu Przykazań

ziemia Us (Hus) przed narodzeniem Chrystusa

• wydobywa realistycznie oddane szczegóły postaci, biologiczną prawdę przedstawienia ludzkiego ciała;
• w sensie symbolicznym tworzy mistyczną (tajemniczą) atmosferę dzieła, podkreśla sytuację, w której znalazł się Hiob - rozmowy z samym Bogiem, wydobywa niezwykłość, nieziemskość zjawiska;

• otwarte dłonie - otwartość, szczere intencje, prawdomówność;
• opuszczone ręce - gotowość do przyjęcia losu, wyrzeczenie się walki z losem czy też wyrokami boskimi, rezygnacja z buntu, poddanie się woli Pana, akceptacja, bezradność, pokora;
• skrzyżowane nogi - skromność;
• wzrok skierowany ku górze - szukanie wzrokiem Boga, podkreślenie własnego uniżenia;

Propozycja odpowiedzi:

Postawa Pana Cogito w wierszu Herberta jest podobna do postawy biblijnego Hioba. Pan Cogito, mimo że próbuje oddalić „kielich goryczy”, ostatecznie zgadza się na cierpienie i przyjmuje je, nie załamując rąk. Podobnie Hiob w Biblii, mimo ogromnych cierpień, nie bluźni Bogu i przyjmuje swój los, mówiąc: „Pan dał, Pan wziął, niech będzie imię Pańskie błogosławione". Obie postawy ukazują pogodzenie się z cierpieniem i zachowanie godności wobec trudnych doświadczeń

Stosunek Boga do człowieka: 38, 1-7, 16-18

• słowa Hioba niecierpliwią Boga;
• każe Hiobowi stanąć na wysokości zadania;
• zapowiada Hiobowi, że nadejdzie chwila, gdy go wysłucha, jednak to nie zależy od człowieka;
• upomina człowieka, że jest boskim tworem, zatem powinien być Bogu posłuszny;
• przypomina człowiekowi jak niewielka jest jego rola wobec dzieła stworzenia;
• napomina człowieka, że nie jest on w stanie przeniknąć Bożej mądrości i Jego planów;
• jest świadomy swej potęgi jako Stwórcy świata i rodu ludzkiego;
• stwierdza, że człowiek żyje w nieświadomości tego, czym jest świat i procesy w nim zachodzące;
• przypomina, że stworzył świat dla człowieka;

zarządzanie własnym wielkim majątkiem

Błędy, jakie zdaniem przyjaciół popełnia Hiob:

• brak ufności wobec Boga;
• odrzuca nagany Boga ("nie odrzucaj nagan Wszechmocnego./ On zrani, On także uleczy");
• ma pretensje do Boga, że ten nie widzi jego słabości;
• żąda od Boga zmazania nieprawości, grzechu;
• oskarża Boga o szydzenie z ludzi ("z klęski niewinnych On szydzi!");

hiobowe wieści- złe, przerażające wiadomości

pocieszyciel Hioba - przyjaciel, który stara się pomóc cierpiącemu, ale w rzeczywistości pogłębia jego ból, bo przekonuje, że nieszczęście wynika z winy tego, który cierpi

• oczy - skierowane ku górze, zaszłe bielmem oczy starego człowieka - wyrażają smutek, cierpienie, pokorę;
• usta - otwarte (być może Hiob ciężko wzdycha albo mówi do Boga);
• policzki - zapadnięte, świadczą o cierpieniu Hioba, nędzy, głodzie;
• zarost - długa siwa broda - nadaje Hiobowi wygląd biblijnego patriarchy;

• brak informacji (Biblia zazwyczaj pomija takie szczegóły)
• w sztuce: przedstawiony najczęściej jest jako dojrzały mężczyzna z długą brodą, najczęściej półnagi - najchętniej ukazywany jest jako trędowaty, pogrążony w zadumie lub słuchający wymówek żony

Propozycja odpowiedzi:

Postawy różne: W Księdze Hioba człowiek doświadcza cierpienia i poddaje się woli Boga, choć pyta o sens swojego losu – Hiob szuka odpowiedzi i ostatecznie okazuje pokorę. W piosence Zamiast bohaterka przeżywa poczucie osamotnienia i zwraca się do Boga z pytaniem o sens życia i obecność Bożą, ale w tonie bardziej buntowniczym i wątpiącym. Postawy są więc różne – Hiob ostatecznie akceptuje Boga, bohaterka piosenki wyraża złość i żal. Postawy podobne: W obu tekstach pojawia się człowiek skonfrontowany z cierpieniem i poczuciem niesprawiedliwości. Hiob pyta Boga o sens swoich doświadczeń, podobnie jak bohaterka piosenki, która zwraca się do Boga w poszukiwaniu wsparcia i odpowiedzi. Obie postawy ukazują człowieka w relacji z Bogiem jako podmiot pytający i cierpiący, co sprawia, że są do siebie podobne. Postawy częściowo podobne, częściowo różne: Hiob wykazuje postawę cierpliwego poddania się woli Boga, mimo dramatycznych doświadczeń, natomiast bohaterka piosenki Zamiast wyraża bardziej emocjonalny bunt i samotność wobec Boga. Można więc powiedzieć, że obie postawy są podobne w tym, że człowiek zwraca się do Boga w trudnej sytuacji, ale różnią się w sposobie przeżywania tego kontaktu – jedno z cierpliwością, drugie z emocjonalnym sprzeciwem.

Historia Hioba ukazuje sens cierpienia niezawinionego i siłę prawdziwej wiary. Dzięki niej Hiob zachował swoją godność, a jego losy pokazują, że cierpienie może mieć wartość i prowadzić do wewnętrznego rozwoju.Tragiczne doświadczenia Hioba są dowodem szczególnej miłości Stwórcy, który był pewien jego wierności i ufał, że Hiob Go nie zawiedzie. Dzięki temu cierpiący mógł dostrzec swoją wartość w oczach Boga.Cierpienie skłania człowieka do refleksji nad sobą i swoim życiem. Dlatego Hiob stał się archetypem człowieka cierpiącego bez winy – osoby, która godzi się z własnym losem i zachowuje wierność nawet w trudnych doświadczeniach.

• sprawiedliwy, prawy;
• bogobojny;
• unikający zła;
• troskliwy;
• współczujący, pomagał potrzebującym;
• kochający ojciec;
• inne...