indywidualizacja pracy z uczniem

Indywidualizacja

pracy z uczniem w procesie nauczania i uczenia się

Katarzyna Badzińska

23.11.2020

01. Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2012 r. poz. 977 ze zm.)Podstawa programowa zakłada indywidualizację procesu kształcenia, ukierunkowaną na ucznia. W związku z tym, bardzo istotne jest umiejętne podejmowanie takich działań (obserwowanie, odkrywanie, rozwijanie, czy dostosowanie wymagań), które będą wsparciem zarówno dla deficytów edukacyjnych i trudności ucznia, jak i zagospodarowaniem rozwojowym jego zdolności.

Nauczyciel jest zobowiązany do indywidualizowania pracy z uczniem zarówno na obowiązkowych, jak i dodatkowych zajęciach edukacyjnych, zgodnie z jego potrzebami i możliwościami edukacyjnymi, rozwojowymi, czy psychofizycznymi.

02. CO TO JEST INDYWIDUALIZACJA?

Indywidualizacja

Indywidualizacja

To dostosowanie wszystkich działań, które będą wpisywać się w swego rodzaju strategię edukacyjną ukierunkowaną na konkretny przypadek ucznia, przy pełnej świadomości nauczyciela, że to po stronie ucznia właśnie leży prawo do osiągania celu, jakim jest zdobywanie wiedzy oraz umiejętności, w tempie, metodach, formach pracy i zakresie materiału dostosowanych do jego indywidualnych predyspozycji. Nauczyciel natomiast zadba o odpowiednią metodykę oraz zapewnienie bezpiecznych warunków i przyjaznej atmosfery do nauki.

To uwzględnienie w systemie dydaktycznowychowawczym różnic indywidualnych między uczniami i stosowanie takich zabiegów pedagogicznych, które (przy uwzględnieniu owych różnic) sprzyjają maksymalnemu rozwojowi osobowości uczących się (Lewowicki, 1997)

03. Do kogo adresowana jest indywidualizacja:

Proponowane sposoby postępowania dotyczą dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i rozwojowymi, każdego dziecka, które potrzebuje pomocy, w tym, w szczególności:

• szczególnie uzdolnionego;
• niepełnosprawnego;
• z chorobą przewlekłą;
• ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się;
• z zaburzeniami komunikacji językowej;
• będącego w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej;
• mającego trudności w opanowaniu wymagań edukacyjnych;
• mającego trudności w nawiązywaniu relacji interpersonalnych;
• innych potrzeb dziecka.

Różnice indywidualne między uczniami to zjawisko normalne. Różna dojrzałość intelektualna, emocjonalna i społeczna, zróżnicowane temperamenty i preferowane style poznawcze, różne poziomy motywacji i samodzielności czy typy doświadczeń związanych ze środowiskiem rodzinnym – wszystkie te czynniki sprawiają, że żadne dziecko nie jest takie samo i w pracy z żadnym z nich nie można posługiwać się odgórnie przyjętymi schematami.

Lorem ipsum dolro sit amet

Co oznacza orientacja na potrzeby ucznia?

Zapewnienie uczniowi wsparcia i zindywidualizowanej pomocy w zależności od dokonanego na poziomie szkoły rozpoznania zarówno trudności w uczeniu się, jak i uzdolnień.

W polskich szkołach jest coraz więcej uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, co wymaga dostosowania oddziaływań dydaktycznych i wychowawczych w ramach indywidualizacji ich kształcenia. Każda grupa to zespół uczniów zróżnicowanych pod względem zdolności. Szczególną uwagę trzeba jednak zwrócić na tych, którzy mają trudności z opanowaniem podstawowych wiadomości i umiejętności oraz na uczniów bardzo zdolnych, którzy doskonale radzą sobie na lekcjach. Indywidualizacja procesu nauczania i rozpoznawanie potrzeb uczniów to dziś podstawa.

04. Diagnoza

Pierwszym krokiem profesjonalnej i efektywnej pracy indywidualnej z uczniem będzie celna diagnoza, którą zaczyna się od analizy wszystkich (nie tylko orzeczenia o potrzebach kształcenia specjalnego) dokumentów, informacji, od wdrożenia testów sprawdzających funkcjonowanie ucznia w różnych obszarach lub ankiety . Taką ankietę można przeprowadzić we wrześniu, by lepiej poznać swoich uczniów i ich indywidualne potrzeby. Nauczyciel powinien znać dobrze ucznia, jego możliwości i ograniczenia oraz nieustannie weryfikować swoją wiedzę na jego temat.

05.Przykłady indywidualizacji:

• Przygotowywać zadania podstawowe: (A) dla wszystkich uczniów i zadania trudniejsze (B) dla tych którzy wykonają pierwsze. Podczas, gdy uczniowie pracują nad zadaniem A, nauczyciel kontroluje przebieg tej pracy, sprawdza jej poprawność a następnie daje nowe zadania tym, którzy już skończyli.
• Możemy podać uczniom dwie wersje zadania domowego: łatwiejszą i trudniejszą do wyboru. Dowolność wyboru dodaje uczniom wiary we własne siły, uświadamia, także jaki materiał już opanowali,a nad jakim musza jeszcze popracować.
• Uczniowie najzdolniejsi mogą wykonywać obie wersje zadania.
• Prowadzenie fragmentów lekcji przez ucznia.
• Udział w pracach badawczych, eksperymentach, projektach.

06. Indywidualizowanie czynności i prac zadawanych uczniom

Należy stosować materiały odwołujące się do wielu zmysłów, by zmniejszyć ich zależność od uczenia się ztekstu pisanego; • zadawać prace oparte na ich zainteresowaniach; • zachęcać uczniów do udziału w konkursach, olimpiadach, turniejach, klubach dyskusyjnych, forach internetowych, projektach; • wyszukiwać w ich uczeniu się mocne strony i na nich opierać nauczanie; • upewniać się, że zadanie ma wyraźną strukturę, jest dobrze określone i mieści się w granicach ich możliwości; • zadania niech będą krótkie, a ich pierwsza część niech będzie łatwa lub na tyle uczniom znajoma, by już na wstępie doświadczyli sukcesu.

07. Jak opracowywać zadania dla uczniów?

• dopilnować, by powtórzyli udzieloną im instrukcję, by nauczyciel miał pewność, że wiedzą, co mają zrobić; • przedstawić wzór wykonania zadania; • wypowiadać na głos swoje myśli przy wykonywaniu zadania; • powiedzieć wyraźnie i dokładnie, co musi być zrobione, aby osiągnąć pożądany poziom wykonania; • określić limit czasu na daną pracę, raczej za duży, żeby uczniowie mogli ”pokonać zegar”.

08.Zasady pracy z uczniami

Podczas indywidualizacji procesu nauczania:• Działania adresowane do ucznia zdolnego powinny dotyczyć wszelkichsfer jego rozwoju i funkcjonowania (ograniczenie się tylko do stymulowania uzdolnień może być przyczyną niepowodzeń ucznia). • Prowadząc zajęcia nauczyciel powinien stosować różnorodne metody pracy, w przypadku uczniów zdolnych unikać metod podających. • W czasie zajęć dydaktycznych nauczyciel powinien umożliwiać uczniom pracę indywidualną, zespołową, grupową, należy unikać w nadmiernym wymiarze pracy zbiorowej.

• Nauczyciel powinien zmniejszać poziom trudności zadań stawianych uczniom zmagającym się z nauką.• Podczas lekcji stosować materiały odwołujące się do wielu zmysłów, by zmniejszyć ich zależność od uczenia się z tekstu pisanego. • Zadawać prace oparte na ich zainteresowaniach. • Prowadząc zajęcia nauczyciel powinien wyszukiwać w ich uczeniu się mocne strony i na nich opierać nauczanie. • Upewniać się, że zadanie ma wyraźną strukturę, jest dobrze określone i mieści się w granicach ich możliwości. • Podać szybką i konkretną informację zwrotną.

Podsumowanie

Indywidualizacja pracy zarówno z uczniem mającym trudności w nauce jak i z uczniem zdolnym wpływa dobrze na stosunki interpersonalne, ale też na rozwój poszczególnych uczniów. Wyrównuje szanse, pozwala wyzyskać to, co najlepsze w uczniach i nauczycielu, rozwijać ich mocne strony, ale również daje możliwość poznania słabych stron, nad którymi należy pracować.

W pracy z uczniami nauczyciel musi wykazać się cierpliwością i troską, ale powinien być też zdecydowany wymagający i konsekwentny. Nauczyciel nie może też zapominać, że cele, które osiągną jego uczniowie będą ich „życiowymi sukcesami”, ale nie zawsze będą spełniać zewnętrzne kryteria.

LINki

https://www.experto24.pl/oswiata/ksztalcenie-i-wychowywanie/12-zasad-indywidualizacji-pracy-z-dzieckiem.html?cid=K000KN

https://indywidualni.pl/edustrefa/indywidualizacja-w-praktyce

https://www.czasopismopolonistyka.pl/artykul/indywidualizacja-pracy-z-uczniami

https://stawiamnaedukacje.pl/indywidualizacja-w-lekcji-wychowania-fizycznego/

https://www.profesor.pl/publikacja,18109,Referaty,Indywidualizacja-procesu-nauczania

Dziękuję za uwagę

Katarzyna Badzińska