wladza sądownicza w Polsce

Władza sądownicza w polsce

University Logo

INFO

INFO

.01

Konstytucyjne zasady organizacji sądownictwa w Polsce

Dwuinstacyjności (art. 176, ust. 1 Konstytucji RP) Postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. W każdej sprawie rozpatrywanej przed sądem musi istnieć możliwość odwołania się do sądu wyższej instancji w celu zbadania orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Dotyczy to zwłaszcza spraw karnych, cywilnych oraz z zakresu prawa pracy. Udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości (art. 182 Konstytucji RP) W niektórych sądach pierwszej instancji w składzie orzekającym zasiadają nie tylko zawodowi sędziowie, ale także tzw. ławnicy. Ławnikiem może zostać obywatel polski, który ukończył 30 lat, ma co najmniej średnie wykształcenie, pracuje lub mieszka w obszarze działania danego sądu co najmniej przez rok oraz odznacza się nieskazitelnym charakterem. Wyboru ławników na 4‑letnią kadencję dokonuje rada gminy. Jawności rozprawy (art. 45 Konstytucji RP) Każdy obywatel ma prawo wejść na salę i przyglądać się przebiegowi rozprawy. Zasada ta, zgodnie z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP, może być ograniczona ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Jednak nawet gdy nastąpiło ograniczenie jawności rozprawy, ogłoszenie wyroku ma charakter publiczny.

INFO

.02

Niezawisłość

Zasada niezawisłości sędziowskiej została wprost wyrażona w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi: sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.W praktyce, aby zapewnić sędziom rzeczywistą niezawisłość, istotne znaczenie ma sposób ich powoływania oraz personalne i merytoryczne gwarancje, stabilizujące ich pozycję oraz sytuację prawną. Zgodnie z art. 179 Konstytucji RP sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Wniosek ten jest zwieńczeniem długiej procedury, w której ramach ocenia się kwalifikacje kandydata do tego urzędu.

.03

Sądy powszechne

Sądy rejonowe powstają dla gminy, kilku gmin lub części gminy. Są to sądy pierwszej instancji. W każdym sądzie rejonowym tworzy się wydziały karny i cywilny. Ponadto można w nich także powoływać wydziały rodzinne i nieletnich, pracy i ubezpieczeń społecznych, gospodarcze i ksiąg wieczystych. W Polsce działa ponad trzysta sądów rejonowych.

Sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe i sądy apelacyjne.

INFO

INFO

.04

Sądy wojskowe- to sądy karne. Odpowiedzialność za przestępstwa i wykroczenia ponoszą przed nimi: żołnierze w czynnej służbie wojskowej; cywilni pracownicy wojska w sprawach związanych z pracą na rzecz sił zbrojnych; żołnierze sił zbrojnych państw obcych przebywający w Polsce, jeśli umowa określająca zasady ich pobytu taką odpowiedzialność przewiduje. Sądami I instancji są wojskowe sądy garnizonowe. Odwołania od ich orzeczeń rozpatrują wojskowe sądy okręgowe, które mogą być także sądami I instancji w sprawach najpoważniejszych. W takiej sytuacji sądem II instancji jest Izba Wojskowa Sądu Najwyższego.

Pozostałe sądy

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Do ich kompetencji należy m.in.: orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne; orzekanie w sprawie legalności aktów prawa miejscowego (uchwalonych przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej); rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między organami jednostek samorządu terytorialnego, a także między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.

INFO

Trybunał konstytucyjny

.05

Orzeka:- kwestie zgodnosci umów i ustaw miedzynarodowych z Konstytucją RP - ustaw z umowami miedzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody ustawowej, - przepisów okreslonych przez centralne ograny państwowe z ratyfikowanymi umowami miedzynarodowymi i ustawami