Szare szeregi

Szare szeregi

Harcerze przeciw okupantom

Co to są szare szeregi?

Szare Szeregi to kryptonim Związku Harcerstwa Polskiego działającego w konspiracji od 27 września 1939 r. Były one najliczniejszą młodzieżową organizacją konspiracyjną, która w połowie 1944 r. skupiała ponad 15 tys. członków.

Początki Harcerstwa

Harcerstwo to ruch scautowy na ziemiach polskich. za symbolicznych założycieli harcerstwa uważa się Andrzeja Małkowskiego i jego żonę Olgę Drahonowską-Małkowską. Za rok powstania harcerstwa przyjmuje się okres pomiędzy 16 września 1910 (powstanie pierwszego zastępu) a 22 maja 1911 (powstanie pierwszych drużyn),

Czym zajmowali się przed wojną światową?

II

Harcerze odgrywali bardzo ważną role w Polsce między wojennej.W czasie wojny polsko-sowieckiej (1920r.) całe harcerstwo wzięło udział w służbie wojskowej i pomocniczej. Stanisław Sedlaczek wraz z Władysławem Nekraszem przeprowadzili, "pospolite ruszenie" harcerzy. W jego wyniku do służby frontowej stanęło około 6000 harcerzy, do służby pomocniczej około 15 000, a do służby wartowniczej i garnizonowej kilkuset. W dniach tragicznych wydarzeń zamachu majowego w 1926 roku harcerze i harcerki pełnili służbę samarytańską w różnych punktach Warszawy. Corocznie organizowane przez związek obozy, biwaki i zloty były kuźnią patriotycznych postaw wśród młodzieży, które zaowocowały w latach okupacji.

Harcerze podczas II wojny swiatowej

Pierwsze tygodnie walki odznaczały się dużą improwizacją. Harcerze i harcerki angażowali się w służbę pomocniczą, starsi chwytali za broń. Organizowali się w grupach tak, jak wcześniej w zastępach i drużynach.To w ich rękach znalazło się utrzymywanie porządku, zakopywanie broni, a także likwidowanie dokumentów, mogących stać się użytecznymi dla wroga. Na dalszych losach ZHP zaważyła decyzja podjęta 27 września . Władze organizacyjne postanowiły o rozpoczęciu pracy konspiracyjnej harcerstwa – od 1940 roku przyjęło ono nazwę Szare Szeregi. Kryptonim ten na początku funkcjonował tylko w Poznaniu, dopiero później przyjęto go w całej organizacji. Poznańscy harcerze, przeprowadzając akcję informacyjną, roznosili ulotki napisane w języku niemieckim i podpisywane inicjałami SS. Skrót ten rozwinęli w nazwę Szare Szeregi .

Organizacja dzieliła się według wieku i zadań na trzy grupy. Najmłodsi, 12-14-latkowie, tworzyli Zawiszę. Przygotowywali się do pełnienia służby pomocniczej i kształcili się na tajnych kompletach z myślą o odbudowie wolnego kraju po wojnie. 15-17-letni chłopcy należeli do Bojowych Szkół, zajmujących się przede wszystkim małym sabotażem, czyli akcjami propagandowymi skierowanymi do Polaków. Pełnoletni harcerze zasilali szeregi Grup Szturmowych, podporządkowanych Kedywowi. Brali udział w walkach z bronią w ręku, organizowali działania dywersyjne, szkolili się na kursach i w szkołach wojskowych.

Hymn Szarych Szeregów

Tomasz Jaźwiński-Hymn Szarych Szeregów

"Hymn Szarych Szeregów" to kolejna z pieśni, które sławę zdobyły sobie w okresie wojennym. Autorem słów i melodii był aktywny działacz podziemnej konspiracji, członek redakcji pism patriotycznych pt. "Zawiszacy" i „Bądź gotów” adresowanych do członków Szarych Szeregów.

I iść będziemy w Polskę szarymi szeregami I będzie Bóg nad nami i będzie Naród z nami... I będziem szli, jak hymny, skroś wsi, skroś miast polami I będziem równać w prawo, szarymi szeregami I będziem szli jak hymny, skroś wsi, skroś miast polami I będziem równać w prawo, szarymi szeregami... Gdy cisną nam wyzwanie z Zachodu i ze Wschodu, Ruszymy do pochodu. Zawisza miecz nam poda, Zatętni ziemia twardo gąsienic kopytami I iść będziemy w ogień szarymi szeregami. (bis) Rozniosą się fanfary echami wysokimi Hen po piastowskiej ziemi szumami husarskimi. Za nami pójdzie Naród z orłem, ze sztandarami Powiedziem go szpalerem szarymi szeregami. (bis) I będziem Gmach budować rycerskim zwykłym bojem, Otworzym wszerz podwoje dla trudu, dla Pokoju. I będzie Polska młodą - my będziem Polakami I staniem w straż przed Gmachem szarymi szeregami...(bis) I iść będziemy z Polską szarymi szeregami I będzie Bóg z nami - i będzie Naród z nami... I będziem trwać - kamienie - wzdłuż dróg drogowskazami I wieść będziemy Młodych szarymi szeregami... (bis)

Symbol

Szare szeregi posiadały wiele znaków rozpoznawczych jednak jednym z najbardziej znanych była lilijka razem ze znakiem Polski Walczącej.

Kamienie na szaniec"

Książka ukazała się po raz pierwszy w konspiracyjnym wydaniu w 1943 roku. Opowiada o organizacji szkoleń młodych spiskowców i sposobach nękania wroga w akcjach małego sabotażu, dywersji i walkach z bronią w ręku. Autor, historyk, wychowawca i instruktor harcerski, skupił uwagę na losach wyróżniających się podkomendnych: Rudego, Zośki i Alka. Poznali się i zaprzyjaźnili w Gimnazjum im. Stefana Batorego, w 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej "Pomarańczarnia" (nazwa przyjęta od koloru ich chust), podczas wspólnie spędzanych wakacji w górach. Z maturami w kieszeniach, mieli rozpocząć studia, co – przynajmniej oficjalnie – uniemożliwił im wybuch II wojny światowej. Jako czynni harcerze zostali zaprzysiężeni w Szarych Szeregach – tajnych drużynach wchodzących w skład struktur państwa podziemnego, grupujących najmłodszych ochotników do walki z okupantem.

Ku pamięci bohaterom

Tadeusz Zawadzki"Zośka"Jan Bytnar "Rudy" Maciej Aleksy Dawidowski "Alek" "Glizda" Henryk Ostrowski "Heniek" Stanisław Broniewski "Orsza" Cieplak Władysław "Giewont" Lechosław Domański"Zeus" Jan Błoński "Sum" Stanisław Ciszewski "Cichy" Sas Władysław "Kolejarz" Franciszek Kuczewski "Synek" Rudzki Arkadiusz "Orzeł" Soliński Aleksander "Albatros" Jan Kopałka "Antek z Woli" Ryszard Krzywicki "Allan" Głuszek Zygmunt "Golf"

I wiele innych...

Dziękuję za uwagę