rodzina wyleżyńskich

RODZINAWYLEŻYŃSKICH

Szkoła Podstawowa im. Rodziny Wyleżyńskich Wielgolas, ul. Szkolna 1105-334 Latowicz

listopad 2020

ŚWIĘTO PATRONA

Szkoła Podstawowaw Wielgolesie

W latach 2003 - 2017 w Wielgolesie funkcjonował Zespół Szkół. W tym czasie Szkoła Podstawowa zrealizowała program i otrzymała tytuł "Szkoła z Klasą", zaś gimnazjum program "Szkoła Ucząca się". Tablice z tytułami nadanymi szkole widoczne na ścianie frontowej budynku.

Dnia 1 września 2017 roku przemianowano Zespół Szkół w Wielgolesie na ośmiokasową Szkołę Podstawową. Patron pozostał bez zmian. W 2004r. zostało nadane szkole imię Rodziny Wyleżyńskich oraz sztandar i hymn.

Rozbudowany okazały budynek jest drugim domem dla naszych uczniów.

Z DZIEJÓW SZKOŁY

Tak wszystko się zaczęło...

1807 r. – założenie szkoły elementarnej w Wielgolesie r. szk. 1839/40 Szkoła ogólna (koedukacyjna) mieściła się w wynajętym domu. Dzieci w szkole było 34. (20 chłopców i 14 dziewcząt), 1 dziecko szlacheckie. Nauczycielem (ok. 1835-1850) był Karol Foliacki z Warszawy, absolwent Szkoły Cyrkułowej w Warszawie. W 1881 r. szkoła w Wielgolesie była jedyną w ówczesnej gminie Łukówiec (później Wielgolas i Jeruzal).

+info

Z DZIEJÓW SZKOŁY

W 1905 roku wybuchły strajki szkolne. W Latowiczu przybrały szczególnie ostrą formę. Interweniowało carskie wojsko. Głównym orędownikiem „sprawy polskiej” był B. Wyleżyński. W l. 1914-1915 szkoła nie pracowała – trwała I wojna światowa. W ostatnich latach wojny (okupacja niemiecka) w szkole nauczycielami byli Józef Piekart i Marcin Łukaszek z Wielgolasu.

Z DZIEJÓW SZKOŁY

W II RZECZPOSPOLITEJ

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości (1918r.) Prezesem Dozoru Szkolnego w gminie był ks. S. Bakalarczyk, a od 1922 roku – B. Wyleżyński. Od 1925 roku podniesiono stopień organizacyjny szkoły. Szkoła była 2-klasowa (dwóch nauczycieli). Podjęto decyzję o budowie szkoły, wypalono cegłę, ale budowa nie została zrealizowana (brak placu i funduszy). W okresie międzywojennym szkoła mieściła się w budynku pp. Ptasińskich. W 1937 roku szkoła stała się szkołą II stopnia (3-klasową, 3 nauczycieli, VI klas-oddziałów). W okresie wojny w szkole pracowali pp. Cz. Sasimowski (kierownik, prowadził też tajne komplety gimnazjum), W. Zwolińska, T. Orłowska, K. Zwierz. Podczas II wojny światowej zamordowany został przez hitlerowców B. Wzorek – b. nauczyciel szkoły w Wielgolesie, jeden z twórców i żołnierz AK w Latowiczu.

+info

Z DZIEJÓW SZKOŁY

W OKRESIE PRL

1944-1959 – szkoła mieściła się w pałacu. Była szkołą VII – klasową. Rok szk. 1948/49 – do szkoły uczęszczało 311 uczniów! (7 klas). 1959r. – otwarcie nowego budynku szkoły (obecne „stare skrzydło”). W ciągu następnych 3-4 lat trwały prace przy ogrodzeniu, urządzaniu obiektów sportowych i otoczenia szkoły. 1966 r. – wprowadzona została klasa VIII. 1970r. – uporządkowanie terenu wokół szkoły, urządzenie klombów, działki szkolnej, boiska, ogrodzenie, wykończenie budynków sanitarno-gospodarczych.

1971r. – w szkole wprowadzono „dożywianie” uczniów – urządzono kuchnię i stołówkę1973 r. – do szkoły wprowadzone zostało „ognisko przedszkolne” (od 1978 r. - „oddział zerowy”). Szkoła miała filię w Budach Wielg. Kapitalny remont szkoły. 1977 r. – początek funkcjonowania w szkole świetlicy.1979r., jesień – w szkole założono instalację wod.-kan. i centralne ogrzewanie. 1980/81r. – wprowadzono 5-dniowy tydzień pracy i nauki. Między Wielgolasem i Budkami zaczęła kursować „bonanza” (ciągnik z autobusową przyczepą). 1983r. – kapitalny remont budynku szkoły. 1987 r. – epidemia grypy i ospy. W klasach było po 2-6 uczniów (10-20% frekwencja)

Z DZIEJÓW SZKOŁY

W OKRESIE PRL

1944-1959 – szkoła mieściła się w pałacu. Była szkołą VII – klasową. Rok szk. 1948/49 – do szkoły uczęszczało 311 uczniów! (7 klas). 1959r. – otwarcie nowego budynku szkoły (obecne „stare skrzydło”). W ciągu następnych 3-4 lat trwały prace przy ogrodzeniu, urządzaniu obiektów sportowych i otoczenia szkoły. 1966 r. – wprowadzona została klasa VIII. 1970r. – uporządkowanie terenu wokół szkoły, urządzenie klombów, działki szkolnej, boiska, ogrodzenie, wykończenie budynków sanitarno-gospodarczych.

1971r. – w szkole wprowadzono „dożywianie” uczniów – urządzono kuchnię i stołówkę1973 r. – do szkoły wprowadzone zostało „ognisko przedszkolne” (od 1978 r. - „oddział zerowy”). Szkoła miała filię w Budach Wielg. Kapitalny remont szkoły. 1977 r. – początek funkcjonowania w szkole świetlicy.1979r., jesień – w szkole założono instalację wod.-kan. i centralne ogrzewanie. 1980/81r. – wprowadzono 5-dniowy tydzień pracy i nauki. Między Wielgolasem i Budkami zaczęła kursować „bonanza” (ciągnik z autobusową przyczepą). 1983r. – kapitalny remont budynku szkoły. 1987 r. – epidemia grypy i ospy. W klasach było po 2-6 uczniów (10-20% frekwencja)

Z DZIEJÓW SZKOŁY

W III RZECZPOSPOLITEJ

1990r. – powołano Społeczny Komitet Rozbudowy Szkoły. Jesienią rozpoczęto prace budowlane. 1992r. – rozbudowę szkoły przejęło Kuratorium Oświaty w Siedlcach. 1997r.- oddanie do użytku nowego skrzydła szkoły. 1999r. – reforma oświaty. W Wielgolesie zaczęły funkcjonować oddziały latowickiego gimnazjum. (3 klasy pierwsze). 2001r. – oddanie do użytku sali gimnastycznej. 2002-2004 – realizacja międzynarodowych projektów edukacyjnych „Moja mała Ojczyzna” (projekt polsko-litewski i polskoukraiński)

2003r. – powołanie Zespołu Szkół w Wielgolesie. 2004r., kwiecień – nadanie imienia i sztandaru szkole. Szkoła Podstawowa uzyskała tytuł „Szkoła z klasą”. 2005r. – wykonanie ocieplenia i nowej elewacji. 2 2006 r. – Gimnazjum uzyskało tytuł „Szkoła ucząca się”. 2007 r. - Obchody 200 lecia szkoły.

Hymn Szkoły Podstawowej im. Rodziny Wyleżyńskich w Wielgolesie

1. Dwa wieki dziejów naszej szkoły Sztandar dumnie każą wznieść Nauką, pracą, służbą chcemy Wciąż wypełniać życia treść Ref. Hej, kto młody – z nami śpiewaj! I odważnie w przyszłość idź Do pracy niechaj nas zagrzewa Pieśni tej marszowy rytm To, co w życiu daje radość Ponieś z wielgoleskich stron A w sercu swym zachowaj młodość Szkołę i rodzinny dom /bis

2. Z ojczyzny Małej w świat szeroki Śladem przodków chcemy nieść Uczciwość, wiarę, patriotyzm Powtarzając słowa te: Ref. Hej, kto młody – z nami śpiewaj!

Między Wielgolasem i Budkami kusowała „bonanza” (ciągnik z autobusową przyczepą).

NASZ PATRON

Pochodzenie i początki Rodu Wyleżyńsich

Najstarsze dzieje rodu Wyleżyńskich giną w mrokach historii. W herbarzach, m. in. Paprockiego i Okolskiego, wspomina się o nich jako o starożytnym domu w Polsce.Wyleżyńscy pieczętowali się herbem Trzaska, który to herb nadany miał zostać przez Bolesława Chrobrego pewnemu mężnemu kawalerowi. Władca "ułożył" herb w kształcie dwóch głowni mieczów i półksiężyca na pamiątkę temu, który broniąc swego pana strzaskał własny miecz, a wreszcie otrzymawszy miecz od władcy z taką siłą bił nieprzyjaciół, że i ten strzaskany na koniec Bolesławowi zwrócił.

Wyleżyńscy w Wielgolesie

BOHDAN WYLEŻYŃSKI

Ojciec- Ludomir Wyleżyński

Był inicjatorem powołania w Wielgolesie straży pożarnej, co ziściło się już w 1917 roku. Powierzono mu funkcję prezesa, którą sprawował aż do końca pobytu w Wielgolesie, do 1944 roku.Gro wyposażenia straży zakupił za własne pieniądze, partycypował w kosztach budowy strażnicy, ufundował sztandar dla jednostki.Drugim, ważnym polem działalności Bohdana Wyleżyńskiego była oświata. Od 1922 roku pełnił funkcję Prezesa Dozoru Szkolnego. Wsławił się zaprowadzaniem bibliotek szkolnych, dla których fundował książki, życzliwością dla nauczycieli i obroną szkolnego budżetu.

Do Wielgolasu Wyleżyńscy na dobre sprowadzili się w "gorącym" dla carskiego imperium 1905 roku. W tymże samym roku, 15 (25) listopada gubernator warszawski donosił w raporcie generał-gubernatorowi: "(...)Proszę ze względu na przedstawioną szkodliwą działalność Wiśniewskiego, Henneberga i Wielżyńskiego, zagrażającą porządkowi państwowemu i bezpieczeństwu publicznemu, wysłać ich na podstawie § 17 art. 19 przepisów o miejscowościach objętych stanem wojennym do środkowych guberni imperium".

znaczało to ni mniej, ni więcej tylko zesłanie na Syberię, a powodem było wystąpienie 25-letniego wówczas Bohdana Wyleżyńskiego w obronie polskości, polskiej szkoły. Poparte to było dostarczaniem nauczycielom polskich książek służących tajnemu nauczaniu języka polskiego, organizacją manifestacji, demonstracji, głośnym domaganiem się niepodległości dla Polski, podburzaniem do wystąpień przeciwko Rosji i krytykowaniem wszystkiego, co rosyjskie.Po odzyskaniu niepodległości Bohdan Wyleżyński rozwinął szeroką działalność społeczną.

Szkoła wielgoleska do 1930 roku mieściła się w wyremontowanym przez dziedzica budynku dworskim i oddanych na ten cel pomieszczeniach po kuźni, stelmaszarni i mieszkaniach rzemieślników. Bohdan Wyleżyński był także jednym z tych, którzy ufundowali i utrzymywali Seminarium Nauczycielskie w Siennicy (pełnił funkcję skarbnika).

Pałac rodziny Wyleżyskich

Bohdan Wyleżyński, żonaty od 1918 roku z Celiną Lesznowską, został ostatnim przed wybuchem II wojny światowej dziedzicem wielgoleskich dóbr, liczących 613 hektarów. Zajął się nie tylko uprawą roli pod cztery podstawowe gatunki zbóż oraz ziemniaki, buraki cukrowe i pastewne, ale także hodowlą bydła, owiec i koni. Jego stada krów i owiec liczyły po kilkaset sztuk. Okazał się bardzo dobrym gospodarzem i osiągnął takie dochody, które umożliwiły mu powiększenie zabudowań gospodarczych, na które złożyły się dwie stodoły, dwa spichlerze, obora mieszcząca ponad 300 sztuk bydła i niewiele mniejsza owczarnia, dwie stajnie (cugowa i fornalska), kuźnia i stelmacharnia. Przeprowadził też remont pałacu i sprowadził stylowe meble: do salonów - empirowe i biedermeierowskie, do jadalni - komplet mebli gdańskich.

Portyk i główne drzwi wejściowe

Brama wjazdowa do zespołu pałacowo-parkowego

Elewacja boczna

Wieża wbudowana w korpus piętrowy

Podobny portyk, z dwoma parami kolumienek toskańskich poprzedził zachodnią elewację boczną. Postawiono go na wysokim tarasie, z którego po jedenastostopniowych schodach można było zejść do ogrodu. Wszystkie naroża pokryto boniami, w obu częściach okna były prostokątne, ze skromnym obramieniem.

Przed elewacją frontową części parterowej, na jej wschodniej osi skrajnej, postawiono portyk, którego sześć kolumienek toskańskich dźwigało tylko belkowanie. Pod tym portykiem znalazły się główne drzwi wejściowe do pałacu, z wąskimi, trzyszybowymi oknami po bokach.

Pałac otoczył park urządzony w stylu krajobrazowym, z licznym rodzimym starodrzewem, stawami i ciekami wodnymi, nad którymi przerzucono romantyczne mostki

Pałacowy park

DOWIEDZ SIE WIĘCEJ! KLIKNIJ

Teresa Wyleżyńska - Hagmajer

Janina Wyleżńska

córka Bohdana i Celiny

Janina Wyleżyńska ps. "Nina", podporucznik Armii Krajowej, urodziła się 6 maja 1923 roku. 🇵🇱 Dwukrotnie odznaczona Krzyżem Walecznych, dwukrotnie ranna w Powstaniu, sanitariuszka i łączniczka w legendarnym Zgrupowaniu "Radosław". Poległa w Powstaniu Warszawskim podczas bombardowania w szpitalu polowym na ul. Długiej. Miała 21 lat. Oddała swą młodość Ojczyźnie, a wreszcie złożyła na Jej ołtarzu, którym w czasie Powstania były warszawskie ulice to, co można złożyć najcenniejszego – własne życie.

Swoją służbę Ojczyźnie zaczęła mając ledwie 16 lat. Była łączniczką wywiadu Armii Krajowej przy Delegaturze Rządu. Wraz ze swoją przyjaciółką była organizatorką akcji wysyłania paczek żywnościowych dla polskich żołnierzy w niemieckiej niewoli. Miesięcznie przygotowywały i wysyłały ok. 200 paczek.anitariuszka „Maja”, żołnierz Konfederacji Narodu, w czasie Powstania Warszawskiego w zgrupowaniu ‘Radosław’ AK, podporucznik WP, odznaczona Krzyżem Walecznych, Warszawskim Krzyżem Powstańczym, Krzyżem Armii Krajowej

Ludomir-Bohdan Wyleżyński „Trzaska”

Ludomir Wyleżyński znalazł się w 2 kompanii „Jacka” III UBK KN późną jesienią 1943r. Był jednym z tych, którzy jako ochotnicy mieli być przerzuceni w rejon Nowogródczyzny, aby tam prowadzić walkę partyzancką przeciw Niemcom i w obronie polskości, a także ludności nękanej przez różnego rodzaju „krasnych” partyzantów i najzwyklejsze bandy. (...) Pamiętam go wchodzącego po schodach na dwupiętrową wieżę, gdzie stał Niemiec z karabinem maszynowym, a obok stała otwarta skrzynka granatów. Schody były wąskie, mógł nimi wchodzić tylko jeden człowiek. Widziałem go mijającego kolejne pietra. Stąpał spokojnie i bez zatrzymywania się i tyle było determinacji w tym samotnym marszu, że obserwujący go Niemiec jak zahipnotyzowany patrzył i czekał, i nie zdobył się by pociągnąć za spust, ani nie rzucił granatów na nas na dole, (...) „Trzaska” rozbroił tego Niemca i dał znać, że z tej strony nie grozi niebezpieczeństwo, po czym sprowadził go na dół i oddał „Maximowi” i „Robertowi”(...). W kilka miesięcy później „Trzaska” zginął nad rzeką Ułą na skraju Puszczy Rudnickiej i Ruskiej, gdy wyruszał na patrol w czasie odwrotu z terenu województwa nowogródzkiego, zajętego przez Armię Czerwoną, i marszu na zachód, by zdążyć na Powstanie Warszawskie. Zgłosił się na ochotnika i nie mogłem go zawrócić. Wiedziałem, że lasy pełne są wojska radzieckiego i grozi to strzelaniną. (...) Z pięciu w patrolu wróciło dwóch. „Trzaska” zginął. To był ktoś wzbudzający respekt – nie tylko przez nieprawdopodobną odwagę, ale – co było rzadkością – i osobistą kulturę.

-Ryszard Reifow

Jak dobrze znasz

WYLEŻYŃSKICH

START

Pytanie 1 z 6

W jakich latach szkoła mieściła się w pałacu rodziny Wyleżyskich?

1900-1930

1944-1959

Pytanie 1 z 6

DOBRZE!

dalej

Question 2 of 6

BŁĄD!

dalej

Pytanie 2 z 6

Władca "ułożył" herb Trzaska w kształcie:

dwóch głowni mieczów i półksiężyca

półksiężyca i dwóch gwiazd

Question 2 of 6

DOBRZE!

dalej

Question 2 of 6

BŁĄD!

dalej

Pytanie 3 z 6

W którym roku wybudowano nowy budynek szkoły (obecne „stare skrzydło”)?

1959

2000

Question 3 of 6

DOBRZE!

dalej

Question 3 of 6

błąd!

dalej

Pytanie 4 z 6

Która z córek Bohdana Wyleżyńskiego zgineła podczas wojny?

Teresa Wyleżyńska - Hagmajer

Janina Wyleżyńska

Question 4 of 6

dobrze!

dalej

Question 4 of 6

błąd!

dalej

Pytanie 5 z 6

Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe?

Bohdan Wyleżyski był inicjatorem powołania w Wielgolesie straży pożarnej.

Bohdan Wyleżyński znalazł się w 2 kompanii „Jacka” III UBK KN późną jesienią 1943 roku.

Question 5 of 6

dobrze!

dalej

Question 5 of 6

błąd!

dalej

Pytanie 6 z 6

Czym była bonanza?

amerykański westernowy serial telewizyjny wyprodukowany przez telewizję NBC

ciągnik z autobusową przyczepą

Question 6 of 6

dobrze!

NEXT

Question 6 of 6

błąd!

NEXT

Zainteresowanych tematem odsyłamy do książki p. Z Ćmocha – historyka i byłego nauczyciela naszej szkoły. „Szkoła w Wielgolesie 1807-2007 czyli o wydarzeniach i ludziach stąd prozą ksiąg kilkoro” Oto fragment z wymienionej monografii: „Początki wielgoleskiej szkoły to czasy dzieciństwa i młodości narodowego wieszcza, czasy opiewane w jego największej epopei, „panatadeuszowe”. Zdawało się, że nad Polską rozkwitała wówczas wiosna nadziei, nadziei na wolność, na pełną niepodległość. W Wielgolesie w tym samym czasie rozkwitała wiosna oświaty. I któżby pomyślał, że ta wielgoleska okaże się trwalsza, że po dwóch wiekach nadal będzie mieć się dobrze, będzie się ciągle rozwijać... „