budowa ukladu pokarmowego

UKŁAD POKARMOWY CZŁOWIEKA

Cele lekcji:

• wyjaśnianie roli mikrobiomu układu pokarmowego w funkcjonowaniu organizmu
• poznanie roli gruczołów układu pokarmowego
• omawianie roli wątroby w przemianach substancji wchłanianych w przewodzie pokarmowym

• omawianie budowy i roli poszczególnych elementów układu pokarmowego
• charakteryzowanie rodzajów zębów i przedstawianie ich roli we wstępnej obróbce pokarmu
• wykazywanie związku między budową danego elementu układu pokarmowego a pełnioną przez niego funkcją

Budowa ogólna układu pokarmowego

W układzie pokarmowym człowieka wyróżniamy:

• Przewód pokarmowy
• Gruczoły układu pokarmowego

1. Jakie są kolejne odcinki przewodu pokarmowego?
2. W jakich częściach ciała umiejscowione są poszczególne odcinki?
3. Jakie gruczoły uchodzą do:
4. Jamy ustnej?
5. Jelita cienkiego?
6. Czy w przewodzie pokarmowym znajdują się jeszcze dodatkowe gruczoły?

NAJWAŻNIEJSZE WIADOMOŚCI

W układzie pokarmowym człowieka wyróżniamy:

• Przewód pokarmowy
• Gruczoły układu pokarmowego (w formie narządów)

Odcinki przewodu pokarmowego: jama ustna gardłoprzełyk żołądekjelito cienkiejelito grube Gruczoły: ślinianki trzustka i wątroba Dodatkowo w ścianach żołądka i jelita cienkiego znajdują się pojedyncze komórki gruczołowe.

Przewód pokarmowy człowieka

Przekrój poprzeczny przez przewód pokarmowy pozwala wyróżnić nam kilka warstw. Zastanów się, jaka będzie rola poszczególnych warstw budujących ścianę przewodu pokarmowego ?

Przewód pokarmowy człowieka

JAMA USTNA: Co zawiera jama ustna? Które z elementów są najważniejsze?

BUDOWA JĘZYKA

Z jakiej tkanki zbudowany jest język?

Język jest fałdem mięśniowym pokrytym nabłonkiem

Jaką rolę w układzie pokarmowym spełnia język?

Bierze udział w rozdrabnianiu i połykaniu pożywienia

Co to są kubki smakowe?

To narządy zawierające komórki zmysłowe. Każda z nich rejestruje jeden z pięciu smaków: słony, słodki, gorzki, kwaśny oraz smak zwany umami. Wywołuje go glutaminian sodu

BRODAWKI UŁATWIAJĄ PRZYTRZYMYWANIE POKARMU

SZKLIWO To najtwardsza tkanka w organizmie

BUDOWA ZĘBA

MIAZGA ZĘBA Silnie unerwiona i unaczyniona

CEMENT Pokrywa korzeń zęba, przypomina budową tk. kostną

OZĘBNA Łączy ząb z kością zębodołu i dziąsłem

Ile zębów stałych posiada człowiek?

Jakie wyróżniamy rodzaje zębów?

RODZAJE ZĘBÓW

Dorosły człowiek ma 32 zęby stałe

Jaką rolę spełniają poszczególne zęby?

Człowiek jest wszystkożerny, jego uzębienie jest zróżnicowane - heterodontyzm

Wzór zębowy:

4212 2124 4212 2124

siekacze

kły

przedtrzonowce

trzonowce

Dziecko ma 20 zębów mlecznych. Nie ma wśród nich zębów przedtrzonowych i są jedynie 2 zęby trzonowe. Zęby mleczne między 6 a 13 rokiem życia stopniowo wypadają i są zastępowane zębami stałymi.

Ciekawostka

Zawiązki zębów stałych powstają w kościach szczękowych i żuchwie u podstaw korzeni mlecznych. Ostatnie stałe zęby trzonowe (nazywane zębami mądrości) wyrastają dopiero po 17 roku życia.

Przewód pokarmowy człowieka

GARDŁO I PRZEŁYK

Jaką rolę spełnia gardło , a jaką przełyk ?

Co pozwala na przesuwanie pokarmu przez przełyk ?

W gardle, przy udziale języka następuje połykanie pokarmu. To miejsce gdzie krzyżują się drogi oddechowe i pokarmowe.

Przełyk – łączy gardło z żołądkiem. Skurcze mięśni przełyku (tzw. ruchy perystaltyczne) pomagają w przesuwaniu pokarmu.

Przewód pokarmowy człowieka

GARDŁO: miejsce gdzie krzyżują się drogi oddechowe i pokarmowe. Drogi oddechowe zamyka nagłośnia – ruchoma chrząstka.

1. Jak zachowuje się nagłośnia podczas połykania pokarmu?
2. Co dzieje się z nagłośnią kiedy pokarm już znajdzie się w przełyku?
3. Czy nagłośnia może być cały czas zamknięta?
4. Czy możliwe jest jednoczesne oddychanie i połykanie pokarmu? Spróbuj przełknąć ślinę i jednocześnie wziąć wdech przez nos.

Podczas połykania pokarmu ruchoma chrząstka – nagłośnia – zamyka wejście do krtani i chroni przed zakrztuszeniem.

Przewód pokarmowy człowieka

ŻOŁĄDEK: rozszerzenie przewodu pokarmowego

1. Jaki kształt ma żołądek?
2. Ile może pomieścić płynów i rozdrobnionego jedzenia?
3. Co zawiera żołądek?
4. Jaka jest rola tych substancji?
5. Jak to możliwe że kwas nie niszczy ścian żołądka?
6. A co się stanie gdy je uszkodzi?
7. Jakie funkcje ma żołądek?

Żołądek - jego rolą jest mieszanie pokarmu dzięki skurczom mięśni żołądka

Pojemność: 1000–3000 ml

Ściany żołądka są chronione przed działaniem kwasu przez błonę śluzową wyścielającą jego wnętrze.

W żołądku zachodzi produkcja soku żołądkowego przez gruczoły żołądkowe, zawiera on:

KWAS SOLNY – niszczy drobnoustroje i aktywuje pepsynę

PEPSYNĘ – enzym wstępnie trawiący białka

typy żołądka u poszczególnych grup ludzi

Ciekawostka

OSOBA STARSZA LUB SCHOROWANA

OSOBA O PROPORCJONALNEJ BUDOWIE CIAŁA

OSOBA O KRĘPEJ BUDOWIE CIAŁA

KOBIETA W CIĄŻY

OSOBA O WĄTŁEJ BUDOWIE CIAŁA

Przewód pokarmowy człowieka

JELITO CIENKIE: najdłuższy odcinek przewodu pokarmowego, zachodzą tu bardzo ważne procesy.

Jaką długość ma jelito cienkie?

Około 7 m

Jakie odcinki wyróżniamy w jelicie cienkim?

Dwunastnicę, jelito czcze i jelito kręte

Jakie procesy zachodzą w jelitach?

Trawienie i wchłanianie substancji pokarmowych

Co charakteryzuje śluzówkę jelita?

Silne pofałdowanie

JELITO CIENKIE

DWUNASTNICA Tutaj ujście mają przewody doprowadzające substancje z wątroby i trzustki. W tej części jelita zachodzi trawienie białek, cukrów i tłuszczów

Trawienie i wchłanianie substancji pokarmowych

JELITO CZCZE To środkowy odcinek jelita cienkiego

JELITO KRĘTE To końcowy odcinek jelita cienkiego który uchodzi do jelita grubego

Błona śluzowa dwunastnicy

JELITO CIENKIE

BŁONA ŚLUZOWA JELITA JEST SILNIE POFAŁDOWANA: Wyróżniamy fałdy ściany jelita, kosmki jelitowe i mikrokosmki

• Jakie jest zadanie kosmków jelitowych?
• O ile będą zwiększały powierzchnię wchłaniania?
• Jaka jest ich liczba?
• Do czego wchłaniane są w jelicie cienkim składniki pokarmowe ?

JELITO CIENKIE – budowa błony śluzowej

Liczba kosmków jelitowych: około 10 mln

Taka budowa śluzówki jelita cienkiego usprawnia wchłanianie substancji pokarmowych

Kosmki jelitowe zwiększają powierzchnię chłonną do 200m kw.

Kosmki jelitowe - wchłanianie substancji pokarmowych

Substancje pokarmowe wchłaniane są do krwi.

Przewód pokarmowy człowieka

JELITO GRUBE: ostatni odcinek przewodu pokarmowego

Jaka jest długość jelita grubego?

Około 1,5 m długości

Jakie odcinki wyróżniamy w jelicie grubym?

Kątnica, okrężnica, odbytnica

Jakie procesy zachodzą w jelicie grubym?

Wchłanianie wody z dolami mineralnymi i niektórych witamin. Zagęszczona treść jelita tworzy kał, który jest usuwany z jelita. Proces ten nazywamy DEFEKACJĄ

Czy słyszałeś/łaś kiedyś o wyrostku robaczkowym?

OKRĘŻNICA

ODCINKI JELITA GRUBEGO

Wyrostek robaczkowy to uchyłek kątnicy o długości około 10 cm. W jego ścianach znajdują się komórki unieszkodliwiające patogeny

Najczęściej do stanu zapalnego dochodzi wówczas, gdy wyrostek mechanicznie się skręci, nastąpi jego znaczny obrzęk lub zatkają go twarde masy kałowe

KĄTNICA

WYROSTEK ROBACZKOWY

ODBYTNICA

W jelicie człowieka żyją pałeczki okrężnicy (Escherichia coli), bakterie mlekowe (Lactobacillus) i paciorkowce kałowe (Streptococcus faecalis) Jaka jest ich rola?

Uczestniczą w rozkładzie resztek pokarmowych

Wytwarzają witaminę K oraz witaminy z grupy B

Wspomagają wchłanianie soli mineralnych

Bakterie jelitowe zapobiegają także rozwojowi drobnoustrojów chorobotwórczych. Dlatego np. po kuracji antybiotykami, należy odbudować populację bakterii przewodu pokarmowego.

THANK YOU!

www.yourweb.com