Nowy podział świata

Nowy podział świata. Konferencja w Poczdamie. ONZ.

Konferencja w Poczdamie 17.07. – 2.08.1945 r. a) w konferencji wzięli udział:  prezydent USA – Harry Truman (Franklin D. Roosevelt zmarł 12.04.1945 r.)  premier W. Brytanii Winston Churchill, który podczas konferencji został zastąpiony przez swego następcę Clementa Attlee (Churchill przegrał wybory w W. Brytanii)  przywódca ZSRR – Józef Stalin

Tekst źródłowy

Zadanie 1. Wskaż ustalenia konferencji poczdamskiej w sprawie polskiej.

Uchwały konferencji poczdamskiej w sprawie polskiej ---" 2 sierpnia 1945. […] Trzy Mocarstwa przyjmują do wiadomości, że Polski Rząd Tymczasowy, stosownie do postanowień Konferencji Krymskiej, zgodził się na urządzenie, skoro tylko będzie to możliwe, wolnych i nieskrępowanych wyborów na podstawie powszechnego i tajnego prawa wyborczego, w których to wyborach wszystkie stronnictwa demokratyczne i przeciwnazistowskie będą miały prawo uczestniczyć i wystawić kandydatów (…). Trzej szefowie rządów są zgodni co do tego, że zanim nastąpi ostateczne określenie zachodniej granicy Polski, dawne ziemie niemieckie na wschód od linii idącej od Morza Bałtyckiego bezpośrednio na zachód od Świnoujścia i stąd wzdłuż rzeki Odry do miejsca, gdzie wpada zachodnia Nissa i wzdłuż Nissy zachodniej do granicy czesko‑słowackiej, łączne z tą częścią Prus Wschodnich, która nie jest umieszczona pod administracją związku Socjalistycznych Republik Radzieckich zgodnie z porozumieniem osiągniętym na niniejszej Konferencji, oraz łącznie z obszarem dawnego Wolnego Miasta Gdańska, będą pod administracją Państwa Polskiego i w tym celu nie powinny być uważane za część radzieckiej strefy okupacyjnej w Niemczech". Uchwały konferencji poczdamskiej w sprawie polskiej – 2 sierpnia 1945., [w:] Krzysztof Juszczyk, Teresa Maresz, Historia w tekstach źródłowych, Rzeszów 2000, s. 113.

b)postanowienia dotyczące sprawy polskiej:  granica zachodnia – Polska otrzyma w zarząd administracyjny ziemie na wschód od Odry i Nysy Łużyckiej(dawne tereny niemieckie) do czasu postanowieo konferencji pokojowej; Gdańsk, Warmia i Mazury zostaną przyłączone do Polski;  granica wschodnia – potwierdzono linię Curzona  podjęto także decyzję o przesiedleniu z terenów przyznanych Polsce mieszkającej tam ludności niemieckiej.

Postanowienia konferencji poczdamskiej wobec Niemiec

a) podobnie zrobiono z Austrią

b) utworzono Sojuszniczą Radę Kontroli z siedzibą w Berlinie konferencja poczdamska ustaliła szczegółowe zadania dla Rady: przeprowadzenie w Niemczech "5 D":demilitaryzacji, denazyfikacji " wypedzanie ducha Hitlera" demokratyzacji społeczeństwa, dekartelizacji gospodarki decentralizacji administracji

c)odszkodowania

 nie ustalono ogólnej kwoty odszkodowań  roszczenia ZSRR miały zostać zaspokojone poprzez konfiskatę dóbr, demontaz urządzeń produkcyjnych z radzieckiej strefy okupacyjnej oraz z konfiskaty niemieckiego kapitału ulokowanego za granicą roszczenia dla Polski miały byc uregulowane z puli radzieckiej... ZSRR miał również otrzymać 10% zbędnego wyposażenia przemysłowego ze stref zachodnich - straty ZSRR były największe,  ZSRR miał również otrzymad dodatkowe 15% wyposażenia ze stref zachodnich w zamian za dostawę surowców i żywności do tych stref,  ZSRR ze swojej części miał zaspokoid roszczenia Polski, paostwa zachodnie zaś ze swoich stref miały zaspokoid roszczenia pozostałych paostw;  zmiany terytorialne – częśd Prus Wschodnich z Królewcem zostaje przyłączona do ZSRR, obszary na wschód od rzek Odra i Nysa Łużycka zostaną oddane Polsce w zarząd administracyjny; ludnośd niemiecka z terenów Czechosłowacji, Węgier i Polski zostanie przesiedlona do Niemiec  gospodarka - Niemcy będą traktowane jako gospodarcza całość, nacisk położy się na rozwój rolnictwa i przemysł pokojowy  ściganie i ukaranie zbrodniarzy hitlerowskich

d)zmiany terytorialne – częśd Prus Wschodnich z Królewcem zostaje przyłączona do ZSRR, obszary na wschód od rzek Odra i Nysa Łużycka zostaną oddane Polsce w zarząd administracyjny; ludnośd niemiecka z terenów Czechosłowacji, Węgier i Polski zostanie przesiedlona do Niemiec

Królewiec

f)ściganie i ukaranie zbrodniarzy hitlerowskich

1945 roku rozpoczęły się procesy norymberskie. Były to postępowania prawne wytoczone przeciwko nazistowskiej elicie przywódczej odpowiedzialnej za zbrodniczą politykę III Rzeszy. Łącznie przeprowadzono 13 procesów (jeden główny i 12 następczych), trwały one do 14 kwietnia 1949 roku. Oskarżono 185 osób (lekarzy, prawników, członków SS i policji, przemysłowców, przywódców wojskowych, ministrów i wysokich przedstawicieli rządowych) m.in. o podżeganie i przygotowanie wojny, dokonanie zbrodni przeciwko pokojowi, dokonanie zbrodni wojennych czy dokonanie zbrodni przeciwko ludzkości. Sędziami i oskarżycielami w procesach byli przedstawiciele Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji i Związku Sowieckiego.

Inne postanowienia konferencji poczdamskiej 17 lipca-2 sierpnia 1945r:

 utworzono Radę Ministrów Spraw Zagranicznych Pięciu Mocarstw (dla świata z udziałem Chin) i Czterech Mocarstw (dla Europy – USA, W. Brytania, Francja, ZSRR) w celu przygotowania traktatów pokojowych z Niemcami i ich sojusznikami – sprawy Włoch, Bułgarii, Rumunii, Węgier i Finlandii miały rozstrzygnąd osobne traktaty pokojowe  wojska radzieckie i brytyjskie miały być ewakuowane z Iranu  na obszarze Korei ustanowiono linię demarkacyjną na 38 równoleżniku pomiędzy armią ZSRR, a armiami pozostałych aliantów wyzwalających to państwo  podzielono Płw. Indochioski wzdłuż 16 równoleżnika; linia demarkacyjna rozdzielała wojska chińskie od wojsk aliantów.

INTRODUCTION HERE

Title here

14 sierpnia 1945 r. ZSRR i Chiny podpisały układ o przyjaźni i współpracy:  zobowiązały się do walki z Japonią aż do jej kapitulacji 2 września 1945 r. Japonia podpisała bezwarunkową kapitulację – koniec II wojny światowej.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna

Traktaty pokojowe:

Konferencja pokojowa w Paryżu – wzięło w niej udział 21 państw koalicji antyhitlerowskiej i 5 państw będących sojusznikami III Rzeszy: Finlandia, Włochy, Bułgaria, Węgry, Rumunia. Traktaty pokojowe podpisano 10.02.1947 r. Postanowienia: Bułgaria: -Bobrudża Południowa dla Bułgarii kosztem Rumunii -utrata: Besarabii i północnej Bukowiny na rzecz ZSRR Rumunia: - utraciła Besarabię i północną Bukowinę na rzecz ZSRR, - odzyskała Siedmiogród od Węgier Włochy: -utraciły wszytskie kolonie w Afryce - Wyspy na Morzu Adriatyckim przekazano Jugosławii -obszar wokół Triestu przekształcono w Wolne Terytorium Triestu Węgry: -powróciły do granicy sprzed 1937r. Finlandia: -powróciła do granic z 1941r. z wyjatkiem okręgu Petsamo (port i okręg górniczy, który przekazano ZSRR.

Powstanie ONZ

26.04.1945 r. podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych (50 państw, Polska nie podpisała) celem organizacji było zapewnienie pokoju i bezpieczeostwa na świecie  siedzibą został Nowy York  sprecyzowano zadania nowej organizacji

ONZ zastąpiła Ligę Narodów. Cel: zapewnić gtrwały pokój, jej zasady działania były ustalone na konferencji w Teheranie,a później Jałcie. Powstała na konferencji w San Francisco 25.04.1945 r. Członkami założycielami było 51 państw, w tym Polska (ONZ powstało 2 miesiące po konferencji w Jałcie. Polska nie brała udziału w konferencji gdyż wówczas ZSRR uznawał Rząd Tymczasowy, a W. Brytania i USA rząd londyński. Dopiero po powstaniu Tymczasowego rządu Jedności Narodowej, pod koniec czerwca 1945 r., który został uznany przez wszystkich aliantów, przedstawiciel Polski zasiadł w ONZ)

ONZ w 1948 r. uchwalił Powszechną Deklarację Praw Człowieka- zapisy o prawie do życia, wolności i pracy.

Organy ONZ:

ZGROMADZENIE OGÓLNE

RADA BEZPIECZEŃSYTWA

MIĘDZYNARODOWY TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI

SEKRETARIAT

RADA POWIERNICZA

RADA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA

SEKRETARZ GENERALNY

Ekspansja komunizmu w Europie:

a) ZSRR podczas wojny zajął Europę Wschodnią, aż po Łabę i częśd Austrii, b) w latach 1944 – 1948 Stalin wprowadził reżimy komunistyczne w Polsce, we wschodnich Niemczech, na Węgrzech, w Rumunii, Bułgarii, Albanii. W Jugosławii reżim komunistyczny wprowadził Josip Broz Tito, który dowodził armią partyzancką podczas wojny. c) schemat przejmowania władzy przez komunistów – tzw. taktyka salami d)komuniści obejmują najważniejsze resorty (ministerstwa):  wojsko i obrony narodowej,  spraw wewnętrznych czy bezpieczeostwa publicznego,  sprawiedliwości,  kontrolę nad środkami masowego przekazu W ten sposób szybko popdporzadkowują sobie całe aparaty państwowe. e) ostatnim krajem, w którym władze przejęli komuniści była Czechosłowacji – 1948 r.  po II wojnie prezydentem był Edward Beneš, który był prezydentem w dwudziestoleciu międzywojennym (ustąpił po układzie monachijskim )  komuniści przejęli władzę tworząc rząd z Klementem Gottwaldem i zmusili prezydenta doustąpienia f) w latach 1945 – 1949 kraje demoludu (demokracji ludowej, podporządkowane ZSRR) podpisały między sobą szereg układów, zacieśniały współpracę, tak między sobą jak i ZSRR. ZSRR mógł wpływać na te kraje dzięki stacjonowaniu swoich wojsk na ich terytorium oraz dzięki temu, że graniczył z nimi (z wyjątkiem Albanii i Jugosławii), mógł więc w każdej chwili przeprowadzid interwencję zbrojną.

mogli wywierać presję na społeczeństwo (terror), prowadzić walkę ideologiczną, szerzyć propagandę (prasa, radio), eliminowali opozycję polityczną, kompromitowali bądź ośmieszali autorytety

komuniści wygrywają demokratyczne wybory (w większości poprzez ich sfałszowanie); wprowadza się konstytucję wzorowaną na radzieckiej, przeprowadza gruntowne reformy społeczno – gospodarcze (głównie kolektywizację rolnictwa i nacjonalizację przemysłu), całkowicie wyklucza się opozycję oraz inne partie nie uznające programu komunistycznego.

Reakcja Zachodu:

a) Wielka Brytania- Winston Churchill jeszcze w trakcie działąń wojennych jako pierwszy zauwazył zagrożenie ze strony ZSRR. Jego wpływ na politykę Roosevelta był jednak ograniczony. Po wojnie juz jako były premier wygłosił słynne przemówienie w Fulton w marcu 1946r. , w którym użył pojęcia "żelazna kurtyna" podkreślając izolację krajów, które znalazły się w radzieckiej strefie wpływów od niekomunistycznego świata. b)Stany Zjednoczone - po II wojnie światowej zrezygnowały z polityki izolacjonizmu. Nowy prezydent Harry Truman 12.03.1947 r. wprowadził doktrynę Trumana. Zakładała ona udzielenie wszelkiej pomocy (finansowej, politycznej i militarnej) państwom i narodom żagrożonym przez komunistów. Impulsem dla uchwalenia tej doktryny była sytuacja Turcji i Grecji.

czerwiec 1947r. plan Marshalla – George C. Mashall, sekretarz stanu w USA, przedstawił Europejski Plan Odbudowy  plan pomocy gospodarczej dla Europy; chciano szybko podnieść poziom życia Europejczyków i dzięki temu powstrzymad rozwój tendencji komunistycznych w zrujnowanych krajach,  realizacja planu lata 1948 – 1951 r  wsparcie amerykańskie wynosiło 17 mld dolarów  w celu koordynacji działań utworono w Paryżu Komitet Europejskiej Współpracy Gospodarczej  16 państw zachodnioeuropejskich skorzystało z planu Marshalla, kraje komunistyczne pod wpływem ZSRR odrzuciły ofertę współuczestniczenia.

metody realizacji doktryny Trumana

 utworzenie baz wojskowych, w Europie i poza nią, które „okrążały by” ZSRR,  utworzenie NATO – Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (4.04.1949 r.), wzajemna pomoc w przypadku napaści zbrojnej na państwo wchodzące w skład NATO

Mapa Europy w czasie zimnej wojny, ukazująca kraje, które otrzymały pomoc w ramach planu Marshalla. Niebieskie słupki wskazują względny rozmiar pomocy udzielonej danemu krajowi.

Plan Marshalla

Stare i nowe mocarstwa. Zimna wojna:

a) dawne mocarstwa kolonialne Wielka Brytania i Francja straciły status mocarstw decydujących o losach świata, borykałay się z problemami ekonomicznymi i politycznymi- poprawa dopiero dzięki planu marshalla; rozpoczął się proces dekolonizacji ich imperiów (Indie (W. Brytania), Indochiny (Francja) czyli Wietnamu, Laosu i Kambodży) b) powstały dwa supermocarstwa ZSRR i USA, które stawiały sobie inne cele i stosowały inne metody. Poszczególne kraje przystępowały do jednego lub drugiego obozu – świat stal się dwubiegunowy. c) obydwa supermocarstwa rywalizowały między sobą co doprowadziło do rozpadu koalicji antyhitlerowskiej i rozpoczęcia zimnej wojny, d) zimna wojna- oficjalnie żadna ze stron nie wypowiedziłą wojny, lecz obie strony szykowały zbrojenia i były przygotowane do ewentualnego wybuchu walk. Kontakty dyplomatyczne polegały na wzroście napięcia politycznego między obu blokami,nieufności i rywalizacji.