Literatura dziecięca 1

LITERATURA DZIECIĘCA

Damian Dobrodziej

1. Nauczyciel języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie, wiedzy o kulturze, bibliotekarz
2. Od 2009 roku związany z edukacją.
3. Biegacz - amator
4. Miłośnik literatury wszelakiej :)
5. Kontak: d.dobrodziej@interia.pl lub przez messenger

Warunki zaliczenia

Aktywny udział (wykonywanie zadań)

Obecność 80% - możliwe dwie nieusprawiedliwione nieobecności (lista obecności)

Prezentacja dwóch książek oraz dwóch ilustratorów w czasie zajęć (ok.. 20-25 minut)

Przygotowanie konspektu zajęć dla dzieci związanych z książką

PROGRAM

Problemy z literaturą dziecięcą

Znaczenie literatury i książki w życiu dziecka

Książka w życiu przedszkolaka

PROGRAM

Propagowanie czytelnictwa wśród dzieci

Literackie inspiracje w rozwoju dziecka

Czy istnieje kanon literatury dziecięcej?

PROGRAM

Historia literatury dziecięcje w pigułce

Światowa literatura dla dzieci

Polska literatura dla dzieci

PROGRAM

10

Baśnie, podania, legendy

11

Czy dzieci lubią poezję?

12

Bajkoterapia

PROGRAM

13

Tematy tabu w literaturze dziecięcej

14

Zwierzyniec literacki

15

Ilustracja ma znaczenie!

PROGRAM

16

Ksiażka edukacyjna

17

Nagrody literackie dla książek dziecięcych

18

Propozycje?

Bibliografia

Udostępniony plik

Seria Biblioteka - Dziecko - Młodzież

Antoni Smuszkiewicz, Literatura dla dzieci: podręcznik dla studentów kierunków pedagogicznych, Poznań 2015

Seria Literatura dla dzieci i młodzieży

Dla rozluźnienia

guizizz.com/join

39%

Badania czytelnictwa w Polsce 2020

Autorzy najczęściej wymienianych książek: Remigiusz Mróz, Olga Tokarczuk, Stephan King Ponad 80% kraje Skandynawskie

Polaków zadeklarowało przeczytanie przynajmniej 1 książki

Dobre rady na każdy (k)rok czytania

• śpiewaj swojemu dziecku kołysanki i przytulaj je
• wykorzystuj gry i zabawy niemowlęce
• mów mu krótkie wierszyki
• opowiadaj dziecku historie z życia i baśnie
• opowiadaj i czytaj utwory literackie wtedy, gdy tego chce
• nie mów dziecku, że musi słuchać
• nie wyrzucaj i nie oddawaj nikomu ulubionych książek swego dziecka

• przechowuj większość (jeśli to możliwe wszystkie) prac plastycznych, pisemnych, konstrukcyjnych swego dziecka
• zapisuj dziecięce powiedzonka, wiersze i opowiadania
• zrób z dzieckiem książkę jego autorstwa
• czytaj to, co lubisz, i nie zapominaj o własnych zainteresowaniach
• pamiętaj, że lektura nie tylko uczy i wychowuje, ale też bawi

Okres dzieciństwa jest krótki, ograniczona jest liczba książek, które można w tym czasie poznać, a jeszcze mniej na zawsze pokochać

Janusz Dunin

Kim jest przedszkolak?

Wiek życia od 3 do 7 lat: - 3-4 rok życia - nierozwiniety w stopniu wystarczającym język, ograniczony stopień koncentracji, wykorzystywane zabawki, udział dorosłego, mało rozbudowana wyobraźnia, zabawy ruchowe, duża wrażliwość uczuciowa - 4-5,5 rokżycia - większa samodzielność, funkcjonowanie w grupie, faza pytań, rozwój mowy i myślenia, zabawy tematyczne i konstrukcyjne - 5,5-7 roku życia - zainteresowanie przyrodą i zawodami, praca w zespole, podział ról i funkcji w zabawach Neologizmy, zabawy jęzkowe, nauka opowiadania, nauka emocji.

Klasyfikacja literatury

Ze względu na stopień trudności: - poziom I - dla dzieci 6-8 letnich i młodszych; - poziom II - dla 9-10 latków - poziom III - książki dla dzieci starszych 11-14 lat;

Kontakt z książką powoduje

- aktywizację myślenia; - wyzwala procesy porównywania; - analizowanie; - szukanie przyczyn i skutków; - wyciąganie wniosków; - tworzenie elementarnych pojęć; - ćwiczenie pamieci i uwagi; - wpływa na emocje dziecka; przygotowuje do nauki czytania

Przedszkolaki cechuje z jednej strony podatność na wpływy otoczenia, z drugiej strony brak krytycyzmu, umiejętności odróżnienia rzeczy pięknych i wartościowych od pozostałych. Zadaniem nauczyciela, podobnie jak i rodzica, jest zatem umożliwienie dzieciom poznania wielu różnych utworów, tak, aby mogły gromadzić rożne doświadczenia literackie oraz doświadczenia związane z ilustracją

Grażyna Lewandowicz-Nosal

Podstawa programowa

- wprowadzenie dzieci w świat wartości estetycznych i rozwijanie umiejętności wypowiadania się poprzez muzykę, małe formy teatralne oraz sztuki plastyczne; - kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania: dziecko słucha np. opowiadań, baśni i rozmawia o nich, interesuje się książkami;

Książki dzieciństwa

Książki dzieciństwa

VS

Cechy literatury dla dzieci

ilustracje

prosty język

fabuła/akcj

uczłowieczenie

ciekawa

bohater

tytuł

edukacja

emocje

10

humor

duża czcionka

12

11

rymowanki

Literatura dla dzieci

15

dobro - zło

14

13

niespodziewany koniec

onomatopeje

17

16

wyobraźnia

lektor

18

Cechy idealnej książki dla dzieci

1. Świat i problemy bliskie dzieciom. 2. Pokazuje wartości 3. Piękny język 4. Szybka akcja, imponujący bohater, niespodziewane zdarzenia, mocne wrażenia 5. Wyjątkowe ilustracje

Gatunki literatury dla dzieci

książka edukacyjna

bajka -morał

powieść przygodowa

legendy

baśnie

wiersz/poezja

powieść fantastyczna

opowiadanie

detektyw/zagadka

10

wyliczanki

biografia

12

11

lit. obrazkowa

Współczesna literatura dla dzieci

Klasyczna literatura dla dzieci

- moralizowanie - dydaktyzm - szęśliwe zakończenie - łączy pokolenia - piękny bohater jest zawsze dobry - bohater - człowiek

- nastawiona na rozrywkę - współczesny język - interaktywny odbiór - seria - bohater nie zawsze jest człowiekiem

VS

ZABAWA LITERACKA

Literatura dla dzieci i młodzieży

Ogół utworów literackich pisanych specjalnie dla młodego czytelnika, jak też przejętych z lektur "dorosłych" i rzeczywiście funkcjonujących w dziecięco-młodzieżowym obiegu czytelniczym. Także utwory, którymi autorami są dzieci.

WYZNACZNIKI

• przystępność tekstów dla młodych czytelników lub słuchaczy;
• dynamizm fabularny;
• kreacja bohaterów o wyraźnych cechach osobowości (odwaga sprawność fizyczna, hart ducha);
• eksponowanie treści etycznych;
• potęgowanie efektów humorystycznych;

Baśnie

- nazywana także bajką magiczną; - specyficzni bohaterowie: król, królowe, królewicz, krasnoludki, dziewczyna, czarownica; - postacie zwyczajne - obdarzone niezwykłymi przymiotami, np. urodą, czystym sercem, i postacie fantastyczne; - główny bohater - osoba pokrzywdzona przez los lub niesprawiedliwych ludzi; - fantastyka - postacie, magia, magiczne przedmioty; - niezwykłe, niebezpieczne przygody; - czas i miejsce: "dawno, dawn temu...", "za siedmioma górami, za siedmioma morzami..." - zakończenie: "Żyli długo i szczęśliwie; - zło ukarane, dobro nagrodzone;

Najpopularniejsze baśnie - rywalizacja

GRUPA I

• Calineczka
• Dziewczynka z zapałkami
• Nowe szaty cesarza
• Kot w butach
• Czerwony Kapturek
• Baba -Jaaga
• O wilku i siedmu koźlątkach
• Muzykanci z Bremy
• Królewna Śnieżka i 7 krasnoludków
• Dzieci Pana Astronoma

GRUPA II

• Brzydkie kaczątko
• Kopciuszek
• Mała syrenka
• Jaś i Małgosia
• Roszpunka
• Śpiąca Królewna
• Księżniczka na ziarnku grochu
• Szewczyk Dratewka
• Stoliczku nakryj się
• Dzikie łabędzie

WSPÓŁCZESNE BAŚNIE

Roksana Jędrzejewska-Wróbel "Sznurkowa historia"

Seria książek "Niebaśń" pomysłodawczynie: Grażyna Lange i Joanna Olech

Dwa ważne słowa: wyobraźnia i nadzieja.

Podejmuje w wywrotny sposób wątki klasycznych baśni.

Legendy

- wyraz w języku łacińskim znaczy "to, co należy przeczytać"; - w średniowieczu gatunek hagiograficzny (legendy religijne); - koniec XVIII w. - wprowadzono tematy ludowe, legendy zbliżyły się do podań; - temat: historyczne zdarzenia, postacie lub miejsca związane z przeszłością danej zbiorowości; - obok elementów fantastycznych obecne "ziarenko prawdy";

Legenda to pani wiekowa, ma krótką pamięć, włosy siwe, wszystko powtarza wciąż od nowa i już nie dojdziesz, co prawdziwe.

Eliza Piątkowska

Legendy

Król Popiel

Biblia i książki religijne

Mitologia

Mądre bajki z całego świata

10

KANON LITERATURY

Kanon - wybór książek z literatury dla dzieci i młodzieży, który "wypada znać". Kto decyduje o jego wyborze? ILe książek powinien zawierać?

Propozycje uczestników zajęć

• Baśnie Andersena
• Baśnie braci Grimm
• Biblia
• Chłopcy z Placu Broni
• Opowieść wigilijna
• Plastusiowy pamiętnik
• Legendy polskie
• wiersze Tuwima i Brzechwy
• Mikołajek
• Król Maciuś Pierwszy
• Władca pierścieni

• Mały Książę
• Pinokio
• Tajemniczy ogród
• Dzieci z Bullerbyn
• Ania z Zielonego Wzgórza
• W pustyni i w puszczy
• Przygody Koziołka Matołka
• Kubuś Puchatek
• Akademia pana Kleksa
• Ten obcy
• Magiczne Drzewo

Propozycje uczestników zajęć

• Panna z mokrą głową
• Detektyw Pozytywka
• Dynastia Miziołków
• Bracia lwie serce
• Nasza mama czarodziejka
• Zaczarowana zagroda
• Szatan z siódmej klasy

• Przygody Robin Hooda
• Pan Samochodzik
• O czym szumią wierzby?
• Miś Paddington
• O psie, który jeździł koleją
• Kicia Kocia
• Robinson Cruzoe
• Opowieści z Narnii

Geneza i rozwój polskiej literatury dla najmłodszych

• XV w. - zbiory przeznaczone dla dzieci ("Modlitewnik Nowojki", "Książeczka do spowiedzi Królowej Jadwigi")
• oświecenie - utwory Ignacego Krasickiego - "Bajki", "Mikołaja Doświadczyńskiego Przypadki", a także utwory Franciszka Karpińskiego - "Dzieciom dla ich rozrywki niektóre zabawniejsze historie z różnych dziejów świata dawniejszego zebrane"

• utrata niepodległości - XIX w. - "Śpiewy historyczne" Julian Ursyn Niemcewicz - treści patriotyczne i narodowe
• Klementyna z Tańskich Hoffmanow i Stanisław Jachowicz - pierwsi polscy twórcy literatury dla dzieci
• "Wiązanki Helenki", "Druga książeczka Helenki. Powieść dla dzieci zaczynająchcy już czytać gładko", czasopsmo "Rozrywki dla dzieci"

Geneza i rozwój polskiej literatury dla najmłodszych

• moralizatorstwo, doskonalenie nauki czytania i pisania
• bajki Ezopa i La Fontaine'a
• 1697 r. - publikacja tomu Charlesa Perraulta "Historie i baśnie z dawnych czasów z pouczeniami moralnymi" ("Bajki Babci Gąski")
• oświecenie - "Baśnie z tysiąca i jednej nocy", "Robinson Cruzoe", "Podróże Guliwera", "Don Kichot"
• edycja dwujęzyczna - nauka języka obcego

• utwory Jachowicza - bohater dziecięcy, morał, humor, łagodny wymiar kary
• wydał pierwszy śpiewnik dla dzieci
• Maria Konopnicka - nie tylko nauka i zabawa, ale kontakt z "artystycznymi utworami"
• przejście z "literatury dla dzieci" do "literatury dziecięcej"
• "O krasnoludkach i sierotce Marysi" - przełom

11

BIBLIOTERAPIA

Zamierzone oddziaływanie na jednostkę lub grupę za pomocą specjalnie dobranego tekstu, który odrróżnia biblioterapię nieświadomą od świadomej, będącej elementem celowych działań profilaktycznych wychowawczych czy terapeutycznych. Jej audiowizualną odmianą będzie filmoterapia posługująca się zarówno słowem, jak i obrazem. Biblioterapia to nie tylko czytelnictwo, ale także różnorodne formy i metody pracy z książką i czytelnikiem. Biblioterapia indywidualan i grupowa.

Koncentracja uwagi

Uważność i spokój żabki CD ćwiczenia "Mała żabka

BAJKA

• jest ukierunkowana na szczęśliwe zakończenie;
• nie obowiązuje w niej wyraźne określenie czasu i przestrzeni;
• może mieć charakter ludyczny;
• może być utworem epickim lub lirycznym;

• bezkolizyjne porozumiewanie się ludzi, zwierząt, roślin, przedmiotów (animizacja i personifikacja);
• pawo metamorfozy;
• jest antidotum na źródła lęków i problemów;
• lapidarność i zwięzłość konstrukcji;
• przejrzysta aksjilogia - dobro zawsze zwycięża, zło zostaje ukarane;

Porozmawiaj ze mną Niektórzy dorośli wciąż powtarzają: „Dzieci i ryby głosu nie mają”. Lecz to nieprawda, przyznajcie sami, dzieci są ludźmi, a nie rybami. Więc porozmawiaj ze mną, mamo, również o troskach i o kłopotach. Mnie też ogarnia czasem wzruszenie, żal, smutek, gorycz albo tęsknota.

Ja przecież też mam serce i duszę, i choć są one jeszcze wciąż małe, zwierzyć się komuś czasami muszę, wyjaśnić sprawy niezrozumiałe. A kiedy będziesz ze mną rozmawiać, przytul mnie, proszę. Powiedz, że kochasz. Ja nie zostawię cię również samej wówczas, gdy będziesz cichutko szlochać.

Cele biblioterapii:

Profilaktyczny - mający za zadanie zapobiegać tworzeniu się problemów natury emocjonalnej

Rewalidacyjny - skierowany do osób o obniżonej sprawności intelektualnej

Resocjalizacyjny - obejmujący swym zakresem osoby niedostosowane społecznie

Ogólnorozwojowy - nastawiony na realizowanie potrzebwiążących się z danym wiekiem rozwojowym

Kto pokocha misia? Tata Ali wrócił z pracy zmartwiony. W ręce trzymał pluszowego misia. „Znalazłem go, gdy leżał porzucony. Może zamieszka z nami od dzisiaj?” Ala podbiegła do taty, wzięła pluszaka na ręce. „Co ci się stało, kochany? Nikt cię nie skrzywdzi już więcej”.

Łapę miał miś naderwaną, brzuszek rozcięty na boku. Dziewczynka z miną stroskaną przetarła łezkę w swym oku. Różniej pluszaka wykąpała, koszulkę mu założyła. Mama łapkę i dziurę w brzuchu bardzo dokładnie zaszyła. Ala wybrała mu imię. Kudłaczkiem go nazywała. Miś czuł się wreszcie bezpieczny, bo bardzo go Ala kochała.

Cele biblioterapeutyczne

• praca z uczestnikiem nad przejęciem przez niego integralnej wizji własnej osoby poprzez: zachęcenie do samooceny postępowania i wglądu w ferę emotywną, zachęcenie do retrospekcji i wyciągnięcia wniosków z postępowania bohaterów prezentowanych historii, uświadomienie istnienia różnorodnych zagrożeń (alkohol, narkotyki, sekty, negatywny wpłw środowiska) oraz możliwości ich uniknięcia, a także kształtowanie postaw prospoecznych, prorodzinnych i prozdrowotnych;

• pomoc w rozwiązywaniu problemów wiążących się z okresem dorastania poprzez: poszukiwanie odpowiedzi na postawione pytania egzystencjalne, ksztatowanie hierarchii wartości i wspieranie rozwoju moralnego, uświadomienie roli rodziny w życiu człowieka, omawianie problematyki tożsamości i poczucia sensu życia oraz problemów związanych z niemożnością odnalezienia własnej drogi życiowej;

• poprawa komunikacji interpersonalnej w grupie poprzez: rozwiązywnie konfliktów, stwarzanie możliwości bycia w różnych rolach społecznych i relacjach interpersonalnych, naukę asertywnej obrony swoich praw i opinii, akceptację i szacunek w relacjach międzyosobowych oraz dostrzeganie potrzeb własnych i cudzych, empatię;

Bajka terapeutyczna

"Jak oswoić strach?" - bajka o emocjach

Biblioterapia - wpływ na czytelnika - słuchacza

• poprawia obraz własnej osoby;
• lepiej rozumiemy ludzkie zachowania i motywacje;
• zwiększamy szacunek do samych siebie;
• rozbudza zainteresowanie wykraczające popza własną osobę;
• zmniejsza presję emocjonalną lub intelektualną;
• pokazuje, że nie jest się pierwszą ani jedyną osobą, która zetknęła się z danym problemem;
• wskazuje na różne możliwości rozwiązywania problemu;

• konkretyzacja reakcji emocjonalnyc do sytuacji przez nie wzbudzanych;
• racjonalizacja tego, że inni mają problemy podobne do naszych;
• wzmacnianie poczucia własnej wartości - bohater jest nagradzany za właściwe zachowanie;
• pozytywne myślenie polegające na wypracowaniu nowej, skutecznej strategii działania;
• przewarunkowanie - łączenie bodźców powodujących sytuacje lękowe z tymi, które sprzyjają redukcji złego nastroju i wprowadzają elementy humoru;

Bajka terapeutyczna

"Mała Myszka" strach ma wielkie oczy

Przebiega w trzech płaszczyznach:

• uniwersalnej - dotyczy pojęć ogólnych w stosunkach międzyludzkich (łatwiej uchwycić to, co wspólne dla wszystkich rodziców i wszystkich dzieci);
• osobistej - służy przywoływaniu własnych doświadczeń uczestnika procesu biblioterapetycznego i porównaniu ich z doświadczeniami innych osób (np. relacje między dzieckiem a jego kolegami i rodzicami;
• wynikającej z kontekstu - jest tworzona dla konkretnego układu interpersonalnego (np. między uczniami w klasie, dziećmi chorymi a zdrowymi, nauczycielem a dziećmi);

Bajka terapeutyczna

relaksacyjna, na odprężenie

Maria Molicka wyróżnia rodzaje bajek:

• BAJKI RELAKSACYJNE - wspierają dziecko w rozwoju przez wizualizację pozytywnych obrazów, które uspokajają i odprężają. Mają naturę trójdzielną: w pierwszej części występują elementy rozluźniające i wpływające kojąco na osobowość, w drugiej uzyskujemy stan właściwy, czyli relaks, a trzeciej - przypływ energii i budzącej się chęci do życia.

• BAJKI PSYCHOEUKACYJNE - redukują nieprzyjemne napięcie emocjonalne spowodowane sytuacjami trudnymi, którego dziecko doświadcza realnie bądź w wyobraźni. Wpływają na proces poznawczy dziecka poprzez: oswajanie z sytuacją zagrożenia, wizualizację treści i nadanie jej w ten sposób znaczenia emocjonalnego, wyjaśnianie związków przyczynowo-skutkowych między zdarzeniem a doznawaniem emocji, racjonalizacja problemu, pokazanie innego sposobu myslenia o sytuacji, pokazanie wzorów skutecznego działania, mówienie o trudnościach i poszukiwanie sposobu rozwiązania;

Bajka terapetyczna

Emocje - złość

Maria Molicka wyróżnia rodzaje bajek:

• BAJKI PSYCHOTERAPEUTYCZNE - mają nie tylko dostarczyć wiedzy potrzebnej do efektywnego radzenia sobie w sytuacji trudnej emocjonalnie, ale przede wszystkim kompensować braki w zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Łączą w sobie walory bajki psychoedukacyjnej . Mają dłuższą fabułę, bohater otrzymuje wiele wzmocnień, jest nagradzany za skuteczność i zawsze odnosi sukces;

Teatr Kamishibai

Teatrzyk Kamibishibai

"Bajka o złotym jajku"

Nagrody literackie dla książek dziecięcych i młodzieżowych:

• Konkurs Literatury Dziecięcej im. Skrobiszewskiej - Lista Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej;
• Konkurs Literacki im. Astrid Lindgren;
• Nagroda Literacka M. ST. Warszawy - Kategoria: Literatura Dziecięca - Tekst i ilustracje;
• Pióro Fredry;
• Nagroda Drukarni OZGraf;
• Książka Roku (Polskiej Sekcji IBBY);

• Konkurs literacki "Dobre Strony";
• Ogolnopolska Nagroda Literacka im. K. Makuszyńskiego;
• Konkus Literacki Polskiego Towarzystwa i Biblioteki Raczyńskich - Biennale;
• Konkurs "Książka Przyjazna Dziecku:,
• Konkurs Literacki "Przecinek i Kropka"
• Nagroda Fundacji im. K. I. Gałczyńskiego "Zielona Gęś";

Nagrody literackie dla książek dziecięcych i młodzieżowych:

• Najpiękniejsza Książka Roku;
• Lista Białych Kruków;
• Lista Honorowa IBBY;
• FENIKS Nagroda Stowarzyszenia Wydawców Katolickich;
• Nagroda Duży i Mały Dong;
• Nagroda Biedronki dla książki dla dzieci - PIÓRKO

12

Tematy trudne, tematy tabu

• ciało, powstanie dziecka, nowe dziecko itp.
• choroba, śmierć;
• rozwód, zakładnaie nowej rodziny,
• przemoc, uzaleznienia;
• bieda;
• niepełnosprawność;

Nocnik

"Mała książka o kupie"

Inne książki o tej tematyce

Seria książek "Mała książka o..."

Dzieci wiedzą lepiej

Sen, zasypianie

SEN i ZASYPIANIE ANNA ONICHIMOWSKA

Śmierć i depresja

Śmierć i depresja

Śmierć i depresja

Wojna

Wojna

WOJNA

Joanna Papuzińska "Asiunia"

Adopcja

Książki Khoa Le

• wietnamska ilustratorka i autorka bajek

ZAGADKI

regał

lekarz

perły

tulipan

pogoda

planety

tchórz

twaróg

traktor

telefon

12

10

cegła

teleskop

11

termos

15

lodówka

14

13

trąba

LITERATURA LOGOPEDYCZNA

13

Specjalistyczna literatura logopedyczna wspomaga diagnozowanie wad wymowy oraz naukę dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym w zakresie prawidłowego mówienia, szczególnie dzieci z dysleksją rozwojową (integracja sensoryczna).

Małgorzata Strzałkowska

Małgorzata Strzałkowska

Małgorzata Strzałkowska

Zabawy logopedyczne

Nauka liter i czytania

• Agnieszka Frączek
• Maria Galewska-Kustra

Nauka czytania

Od jakiego wieku uczyć dziecko kształtu lter i czytania?

ILUSTRACJA

14

"Książka dla najmniejszych dzieci jest przede wszystkim książką do oglądania, a tekst służy początkowo niejako tylko do objaśnienia obrazków" Według I. Słońskiej, na stosunek dzieci do dzieła plastycznego wpływa: temat - nawiązujący do ich zainteresowań, zasobu wiadomości i poziomu intelektualnego, wartości uczuciowe - jakimi obraz jest nasycony. Zgodnie z potrzebami dzieci dominować w nim winien ton pozytywnego nastawienia do rzeczywistości. Wielkie znaczenie ma humor. Specjalnie ważna jest ekspresja mimiczna ukazywanych postaci, kolor - im dziecko młodsze, tym znaczenie koloru jest większe, jednak i starsze dzieci (do końca 14. roku życia) wolą na ogół obrazy kolorowe bardziej niż jednobarwne. Upodobania dzieci w zakresie koloru zmieniają się zależnie od wieku,

ILUSTRACJA

"wyraźność" obrazu - dzieci wolą obrazek nawet jednobarwny, lecz o wyraźnie odgraniczonych formach, niż o tej samej kompozycji i tematyce obrazek kolorowy, ale o konturach zatartych, przenikających się kolorach i chropowatej powierzchni. Pierwszy etap - od 3. do 5 roku życia. Charakterystyczną cechą tego wieku jest spostrzeganie ogólnikowe, niejasne, nie poprzedzone analizą i wykazujące braki w zakresie syntezy. Szczególne znaczenie ma dla dziecka sprawa koloru. Ulubione są barwy czyste, nasycone lub jasne, które działają pozytywnie, wywołują nastrój pogodny i ułatwiają odczytywanie form. Nie umiejąc jeszcze dobrze spostrzegać i nie zestawiając obrazu z rzeczywistością dzieci przyjmują jako coś naturalnego dowolnie stosowane kolory, nie rażą ich deformacje, jeśli nie są posunięte zbyt daleko. Małe dziecko jest namiętnym odbiorcą plastyki. Odwraca się tylko od dzieł, które wskutek jaskrawego pogwałcenia jego kryteriów estetycznych budzą głęboką niechęć lub strach.

ILUSTRACJA

Drugi etap - od 6-7 do 11. roku życia. W związku z ogólnym rozwojem dziecka powstaje u dzieci około 6-7 roku życia nastawienie realistyczne, przejawiające się w zestawieniu obrazu z rzeczywistością i żądaniem zgodności z nią. Postulat realizmu dotyczy zarówno form, jak i koloru. Upodobania w zakresie kolorów w dalszym ciągu przechylają się w stronę barw czystych, ale około 10. roku życia powstaje również upodobanie do kolorów przełamanych, przyćmionych. Około 11. roku życia, w związku z ukształtowaniem się myślenia abstrakcyjnego, występują początki rozumienia obrazów o treści symbolicznej, uogólnienia w postaci wysnucia maksymy itp. Dotyczy to tylko obrazów o treści łatwej, nieskomplikowanej.

ILUSTRACJA

Trzeci etap - od 11-12 do 14. roku życia. Wzrasta umiejętność oceny estetycznej, stosowane są kryteria o charakterze formalnym. Pogłębia się upodobanie do kolorów przełamanych. W dalszym ciągu na plan pierwszy wysuwa się upodobanie do obrazów realistycznych, ale zaczyna się kształtować postawa nowa, zgodnie z którą świadomość, że rzeczywistość jest inna niż przedstawiona w obrazie, nie przeszkadza dzieciom, gdyż zaczynają rozumieć intencje artysty i funkcję środków plastycznych. Kryteria realizmu świadomie przestają być stosowne na rzecz rozumienia ekspresji formy. Taka postawa nie występuje często, lecz są możliwości jej powstania. W związku z rozwojem form myślenia powstaje też możliwość rozumienia łatwych obrazów symbolicznych, dowcipów graficznych, skrótów, aluzji, metafor itp.

ILUSTRACJA

Zależnie od celów książki przeznaczonej dla dzieci, jej zasięgu, różny może być poziom trudności ilustracji i różny ich charakter. Są wypadki, gdyż pożądane są ilustracje jak najściślej dostosowane do możliwości dzieci, na ogół jednak ilustracja może, a nawet powinna w jakichś granicach wyprzedzać wiek czytelnika. Dzieci nie muszą wszystkiego rozumieć w ilustracjach, ale wystarczy, jeśli wydobywają z nich pewne treści cenne dla siebie: jedne więcej, drugie mniej, bo rozpiętość poziomu i różnice indywidualne są bardzo duże.

ILUSTRACJA

Ilustracje w książkach dla młodszych dzieci powinny być przede wszystkim bardzo czytelne, przejrzyste i nie powinny zawierać zbyt wielu szczegółów. Oglądać te ilustracje możemy wspólnie z dzieckiem. Zadając mu pytania, zachęcamy je do nazywania coraz to nowych zauważonych przedmiotów. Nieznane przedmioty, zwierzęta są okazją do wzbogacania słownictwa dziecka. Dobrze jest, jeżeli treść ilustracji przeznaczonych dla dzieci młodszych opowiada o przedmiotach, które nie są dla dziecka obce. Taki obrazek prędzej wzbudza zainteresowanie, inspiruje zadawanie pytań i prowadzenie rozmów z dorosłymi czy rówieśnikami. Przez odpowiednio stawiane pytania dotyczące obrazka stwarzamy dziecku naturalną okazję sprzyjającą rozwojowi mowy. Ilustracje dla dzieci 6-letnich mogą zawierać większą ilość szczegółów, bogatszą akcję, bliższy i dalszy plan. Książki zawierające tylko ilustracje, bez tekstów, pobudzają aktywność umysłową. W niektórych z nich kolejne obrazki ukazują powiązane ze sobą logicznie zdarzenia, o których dziecko może samodzielnie układać opowiadanie.

Ilustratorki i ilustratorzy

• Jerzy Srokowski;
• Kazimierz Mikulski;
• Adam Kilian;
• Janusz Grabiński;
• Zdzisław Witwicki;
• Zbigniew Rychlicki;
• Mirosław Pokora;
• Janusz Stanny;
• Antoni Boratyński;
• Józef Wilkoń;
• Mieczysław Piotrowski;
• Bohdan Butenko;

• Maria Orłowska-Gabryś;
• Hanna Czajkowska;
• Ewa Salamon;
• Olga Siemaszko;
• Leonia Janecka;
• Elżbieta Gaudasińska;
• Danuta Konwicka;
• Janina Krzemińska;
• Krystyna Michałowska;
• Bożena Truchanowska;
• Teresa Wilbik;
• Jan Marcin Szancer;

Przegląd serii książek tematycznych dla najmlodszych

• Beletrystyka: Kropka, Tappi i przyjaciele, Mądra Mysz, Pan Kuleczka, Ignaś Ziółko gotuje, książki Łukasza Wierzbickiego, seia książek o Basi, książki Grzegorza Kasdepki, Hania Humorek, Koszmarny Karolek, Mama Mu, Kto z was chciałby rozweselić pechowego nosorożca?, Pierwszaki z kosmosu, Słoń Elmer;
• Klasyka: Dzieci pana Astronoma, Zaczarowana zagroda, Jak Wojtek został strażakiem, O psie, który jeździł koleją, Nasza mama czarodziejka;
• Dla najmłodszych: Mały bohater, Bob Budowniczy;

• Samodzielne czytanie: Zaczynam czytać z Martynką, Sami czytamy, Czytam sobie (poziomy I, II, III), Pierwsze abecadło;
• Zwierzyniec literacki: Psierociniec, Zaopiekuj się mną, Sposób na Elfa;
• Edukacyjne: Wielka księga robali, książki o zwierzętach Adama Wajraka, Bardzo ilustrowana historia wynalazków, Strrraszna historia, Jak powstaje sztuka?, Rany Julek!;

Zasady wychowania

1. Nie oczekuj, że twoje dziecko będzie takim, jakim ty chcesz żeby było. Pomóż mu stać się sobą, a nie tobą. 2. Nie żądaj od dziecka zapłaty za wszystko, co dla niego zrobiłeś. Dałeś mu życie, jak on miałby ci się odwdzięczyć? Ono da kiedyś nowe życie, a jego dziecko następne. 3. Nie mścij się na dziecku za swoje krzywdy, żebyś na starość nie jadł suchego chleba. Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz. 4. Nie patrz na jego problemy z wysoka. Życie daje każdemu według jego sił i możesz być pewien, że dla niego jest ono tak samo ciężkie jak dla ciebie, a może nawet i cięższe, gdyż nie ma jeszcze doświadczenia. 5. Nie poniżaj!

Zasady wychowania

6. Nie zapominaj, że najważniejsze spotkania człowieka to spotkania z dziećmi. Zwracaj na nie więcej uwagi — nigdy nie wiemy, kogo spotykamy w dziecku. 7. Nie zadręczaj się, jeśli nie możesz czegoś zrobić dla swojego dziecka. Po prostu zapamiętaj: dla dziecka zrobiono za mało, jeśli nie zrobiono wszystkiego, co było możliwe. 8. Dziecko to nie tyran, który zawładnie całym twoim życiem. To nie tylko ciało i krew. To drogocenna czara, którą życie dało ci do ochrony i rozpalenia w niej twórczego ognia. To uwłaszczona miłość matki i ojca, u których będzie rosnąć nie „nasze”, „własne” dziecko, ale dusza przekazana na przechowanie. 9. Naucz się kochać cudze dziecko. Nigdy nie wyrządzaj mu tego, czego nie chcesz, by robiono twojemu. 10. Kochaj swoje dziecko takim, jakim jest — nieutalentowane, nieudane, dorosłe. Będąc z nim ciesz się! Chwile z dzieckiem to święto, które jeszcze u ciebie trwa.

Co wspomoże rozwój czytelnictwa wśród najmłodszych?

11. Nocowanie w szkole. 12. Własne ilustracje do książki. 13. Teatr. 14. Bilet do biblioteki (bingo). 15. Wyzwania czytelnicze. 16. Konkursy. 17. Akcje charytatywne - podziel się książką. 18. Wycieczka do biblioteki. 19. Nagrywanie audiobooków. 20. Wybieranie książki dla kolegi.

1. Randka z książką 2. Wystawy. 3. Pasowanie na czytelnika. 4. Spotkania czytelnicze. 5. Spotkania autorskie. 6. Spotkanie z bohaterem. 7. Tydzień z bohaterem. 8. Gry i zagadki literackie. 9. Dzień Misia. 10. Dzień Kropki.

Cała Polska Czyta Dzieciom