Świtezianka by Joanna Pietrzycka

opracowała: Joanna Pietrzycka

Lekcja

Temat: Miłość i zdrada w "Świteziance" Adama Mickiewicza

Samotne wody Świtezi

Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. Świteź tam jasne rozprzestrzenia łona, W wielkiego ksztalcie obwodu, Gęstą po bokach puszczą oczerniona, A gładka jak szyba lodu. A. Mickiewicz, Świteź (fragment)

Co zamieszkuje samotne wody Świtezi?

Rusałki?

Wodnice?

Topielice?

Rusałki

TOPIELICA

Topielica zamieszkiwała dorzeca Bugu i Narwi. Powstała z utopionej nieszczęśliwie dziewczyny. Po śmierci jako podwodna piękność wypływała na powierzchnię w jasne, księżycowe noce. Gdy rozpuszczała swoje blond warkocze na fali rzeki lub jeziora, każdy włos wydawał inny, cudowny dźwięk, a wszystkie razem łączyły się we wspaniałą melodię. Do jej akompaniamentu demon śpiewał rytmiczne, niepokojące pieśni, które świadkowie opisywali jako coś pomiędzy grą na dudach a beczeniem głodnej kozy. Hipnotyzowały one młodzieńców i wabiły ich w głębiny, gdzie rozpaleni żądzą nieszczęśnicy ginęli bezpowrotnie.

WODNICA

Wodnice to pięknolice panny zamieszkujące wiele akwenów. Swoim nieziemsko pięknym głosem sprawiały, że mężczyźni tracili rozum i rzucali się na oślep do wody, byle być bliżej źródła słodkiej melodii. Wpadali w ramiona kusicielki i ginęli w toni.

Którego słowiańskiego demona uosabia Świtezianka?

Świtezianka błyszcząca, świtezianka lśniąca (Calopteryx splendens) – gatunek ważki równoskrzydłej z rodziny świteziankowatych (Calopterygidae).

CIEKAWOSTKA

ZAPOZNAJ SIĘ Z TREŚCIĄ BALLADY "ŚWITEZIANKA"

Elementy świata przedstawionego

Czas w Świteziance podobny jest do czasu baśniowego - wydarzenia, których jesteśmy świadkami, miały miejsce prawdopodobnie w bardzo odległej przeszłości. Ściśle określona jest tylko pora doby (noc) i pora roku głównego wydarzenia (koniec lata).

Czas akcji: Nie jest ściśle określony. Nie można precyzyjnie stwierdzić, który jest rok czy choćby wiek.

Miejsce akcji: Jezioro Świteź i las w okolicy jeziora.

Charakterystyka bohaterów: Świtezianka

Ocena postaci: Świtezianka postąpiła nieuczciwie, oszukała strzelca. Być może młodzieniec może wcale nie dopuściłby się zdrady, gdyby przybrała postać innej kobiety. Wobec czarów był jednak bezsilny.

Jako dziewczyna: Piękna, dobra, zakochana w młodzieńcu, ale jednocześnie nieufna, żąda przysięgi miłości, nie wierzy ukochanemu, jest podejrzliwa, wydaje się, że z góry zakłada możliwość zdrady.

Jako nimfa: Przewrotna, złośliwa, wyrachowana; wie, że młodzieniec nie oprze się jej czarom, prowokuje go do zdrady. Nadużyła zaufania młodzieńca: wystąpiła jako piękna dziewczyna, a w rzeczywistości była istotą ze świata czarów.

Charakterystyka bohaterów: Strzelec

Ocena postaci: Strzelec złamał przysięgę wierności. Z jednej strony można się zastanawiać, czy postępowanie Świtezianki względem niego było uczciwe, gdyż zdradził dziewczynę.Z drugiej zaś, Nimfa była nieziemsko piękna, przez co ciężko było mu się oprzeć. Zdrada jednak pozostaje zdradą.

Wobec dziewczyny: Szczery, czuły, kochający, bez oporów składa przysięgę miłości, wierzy, że jej dotrzyma, bo nie spodziewa się, że jego ukochana jest nimfą z jeziora.

Wobec Świtezianki: Traci nad sobą kontrolę, całkowicie ulega urokowi i wdziękowi nimfy, zachowuje się jak zahipnotyzowany: kroczy prosto na środek jeziora, w najgłębsze miejsce.

Streszczenie Brzegiem Świtezi, przy blasku księżyca przechadza się para. Każdej nocy o stałej porze spotykają się pod modrzewiem. Młodzieniec jest strzelcem w lesie, nie wiadomo natomiast, kim jest dziewczyna. Pojawia się niespodziewanie i znika jak nocny ognik. Chłopak pyta dziewczynę o jej dom i rodziców, proponuje wspólne życie w jego chacie. Dziewczyna wzbrania się, przywołuje słowa ojca, który przestrzegał ją przed męską niestałością. Strzelec przyklęka i przy blasku księżyca składa przysięgę wierności. Nieznajoma przestrzega, że naruszenie obietnicy ściągnie na jego duszę okrutną karę, po czym znika w lesie. Próżno młodzieniec biega i woła. Nagle z wód jeziora wychodzi nimfa niezwykłej urody. Wabi strzelca cudnym głosem, obiecuje wspaniałe, wspólne życie w wodach Świtezi. Fale jeziora nęcą i przyzywają, obmywają stopy chłopaka, który zapomina o złożonej niedawno obietnicy i rusza po tafli jeziora. Wtedy okazuje się, że nimfa to dziewczyna z lasu. Młodzieniec zostaje ukarany za złamanie przysięgi - ginie w otchłani jeziora. Od tej pory przy blasku księżyca pojawiają się dwa cienie: pięknej dziewczyny pląsającej po jeziorze i płaczącego pod modrzewiem młodzieńca.

A teraz wykonaj ćwiczenia interaktywne

Dziękuje bardzo :)

opracowała: Joanna Pietrzycka