Daniel Naborowski,"Krótkość żywota"- motyw vanitas

Daniel Naborowski "Krótkość żywota"

Kiedy zważam na krótkość mego życia, wchłoniętego w wieczność będącą przed nim i po nim, kiedy zważam małą przestrzeń, którą zajmuję, a nawet którą widzę, utopioną w nieskończonym ogromie przestrzeni, których nie znam i które mnie nie znają, przerażam się i dziwię, iż znajduję się raczej tu niż tam, nie ma bowiem racji, czemu raczej teraz niż wtedy...

Blaise Pascal

Godzina za godziną niepojęcie chodzi: Był przodek, byłeś ty sam, potomek się rodzi. Krótka rozprawa: jutro — coś dziś jest, nie będziesz, A żeś był, nieboszczyka imienia nabędziesz; Dźwięk, cień, dym, wiatr, błysk, głos, punkt, żywot ludzki słynie. Słońce więcej nie wschodzi to, które raz minie, Kołem niehamowanym lotny czas uchodzi, Z którego spadł niejeden, co na starość godzi. Wtenczas, kiedy ty myślisz, jużeś był, nieboże; Między śmiercią, rodzeniem byt nasz ledwie może Nazwan być czwartą częścią mgnienia; wielom była Kolebka grobem, wielom matka ich mogiła.

+info

Zapoznaj się z nagraniem zamieszczonym w odnośniku i wykonaj notatkę.

Przeczytaj.

Marność nad marnościami - vanitas w malarstwie Motyw ukazujący przemijalność ludzkiego życia i marność wszystkiego, co człowiek uznaje za wartościowe, czym się otacza w swojej codzienności.

Symbole marności:

1. czaszka
2. klepsydra
3. zegar
4. zepsute lub więdnące owoce
5. kielich z winem/ pusty kielich
6. zgaszona świeca
7. instrumenty muzyczne

VANITAS

• Kosztowne muszle, szklane kielichy, kute metalowe puchary, egzotyczne owoce jak cytrusy stanowiły luksus. Wszystkie te błyskotki w istnieniu ludzkim były tylko chwilowym zdarzeniem.
• Lustro i biżuteria
• Odpowiada kobiecemu pięknu i atrakcyjności, ale też ich przemijaniu, próżności i przejściu do nieba w chwili śmierci.
• Naczynia
• Kosztowne, dekorowane naczynia to prawo kobiety do życia i seksualności. Przez swój związek z grzechem pierworodnym – "kobieta to córka Ewy" – naczynie jest symbolem grzesznego upadku.
• Zegary
• Zegary mierzą czas i pokazują upływanie ludzkiego życia. Symbolizują przy tym nieuchronną śmiertelność. Nie muszą to być klepsydry. Mechaniczne zegarki kieszonkowe mają takie samo przesłanie. Będąc dobrem luksusowym pokazują też powodzenie i przemijanie sukcesu.
• Insygnia władzy
• Korony (również tiara), berła, przyłbica albo hełm, ozdobne łańcuchy są oznakami porządku doczesnego świata i jego przemijania, którego przeciwstawieniem jest porządek niebieski.

• Szczególnie malarstwo holenderskie XVII w. upodobało sobie motyw vanitas w przeróżnych wariacjach tematu memento mori. Podłożem tego były grasujące zarazy, niekończące potyczki wojen religijnych, bombastyczny przepych i władza powodujące zrozumiały krytycyzm w zachowaniu. Często też motyw vanitas był łączony z błaganiem o zmiłowanie w boskim i chrześcijańskim rozumieniu.

Motyw vanitas w sztuce

Pieter Claesz, Vanitas – martwa natura (1625)

Pieter Claesz, Martwa natura wanitatywna (1630)

Vanitas, Antonio de Pereda, 1634

1634

Georges de La Tour, Maria Magdalena pokutująca, (ok. 1640)

Adriaen van Utrecht,Martwa natura wanitatywna z bukietem i czaszką (ok. 1642)

Harmen Steenwijck, Vanitas (1640)