reformy sejmu porozbiorowego

Przedstawiam

Reformy Sejmu Porozbiorowego

start

Sejm Rozbiorowy (1773–1775)

Reformy sejmu

Sejm Rozbiorowy 19 kwietnia 1773 na żądanie zaborców powołano w Warszawie Sejm Rozbiorowy, aby zatwierdzić cesję zabranych ziem Rzeczypospolitej. Trwał on prawie dwa lata i zakończył się 11 kwietnia 1775 uchwaleniem szeregu decyzji, istotnych dla dalszych losów państwowości polskiej. Marszałkiem sejmu został Adam Poniński – szlachcic pozostający na utrzymaniu rosyjskim i w pełni lojalny Katarzynie II. Przeciw niemu uformowała się opozycja z posłami Tadeuszem Reytanem i Tadeuszem Korsakiem na czele. To właśnie tutaj odbyła się znana scena, uwieczniona na obrazie Jana Matejki. Reytan położył się na progu drzwi wejściowych do Sali obrad zapowiadając, że nie wpuści nikogo, ponieważ złamana została zasada wolnego sejmu. Po 36 godzinach bez jedzenia i picia, wyczerpany nerwowo i fizycznie opuścił salę sejmową. Jego bohaterski opór, uznawany za jedną z ostatnich pozytywnych prób zastosowania liberum veto, nie przeszkodził jednak w ratyfikacji I rozbioru przez Sejm. Ostatecznie nastąpiło to 30 września 1773. - Sejm od samego początku został uznany jako skonfederowany. Wykorzystano sytuację, że do takiego sejmu mogli dołączyć tylko Ci, którzy popierali konfederację, a więc zamierzenia organizatorów sejmu – mówił na antenie Polskiego Radia prof. Jacek Staszewski. Dodatkowo RP zawarła układy handlowe z zaborcami, w tym bardzo niekorzystny traktat celny z Prusami, izolujący kluczowy dotąd Gdańsk. W 1774 roku jedna z najważniejszych osób w państwie, hetman wielki koronny Franciszek Ksawery Branicki przeszedł do antykrólewskiej opozycji, skupiając wokół siebie rzesze niezadowolonej szlachty. Przyszły targowiczanin stał się symbolem zdrady narodowej.

Reformy:

Komisja Edukacji Narodowej

• Początki
• Komisja powstała formalnie na mocy uchwały Sejmu z 14 października 1773. Przejęła dawne majątki skasowanego zakonu jezuitów.
• Pierwotny skład Komisji liczył 8 osób: 4 senatorów i 4 posłów[8] reprezentujących Koronę i Wielkie Księstwo Litewskie. Pierwszym prezesem został biskup wileński Ignacy Jakub Massalski, który na tym stanowisku dokonał wielu nadużyć finansowych w szkołach litewskich i w 1776 został usunięty z tego stanowiska. Najbardziej zasłużonymi, oficjalnymi członkami byli posłowie wywodzący się z magnackich rodzin i rodzin powiązanych z tzw. Familią, m.in.: Adam Kazimierz Czartoryski, Joachim Litawor Chreptowicz, Ignacy Potocki i Andrzej Zamoyski

Reformy sejmu rozbiorowego – 1773 r. – zatwierdza rozbiory (słynny protest Tadeusza Rejtana); – dodaje do praw kardynalnych zakaz powoływania na tron dzieci i wnuków panującego oraz cudzoziemców; – powołuje Komisję Edukacji Narodowej; – podnosi liczbę wojska do 30 tysięcy; – powołuje Radę Nieustającą pod przewodnictwem króla.

KEN

Eksperci pod wodzą Hugona Kołłątaja opracowali trzystopniowy model szkół podstawowych i średnich. Najniższym stopniem były szkoły parafialne przeznaczone dla niższych stanów (chłopów i mieszczan), pośrednim szczeblem były państwowe szkoły powiatowe – do których głównie trafiały dzieci z rodzin szlacheckich, ale które były też otwarte dla najzdolniejszej młodzieży ze stanów niższych, zaś stopniem najwyższym były dwa uniwersytety – w Wilnie i Krakowie. W ramach reformy edukacji podstawowej stworzono Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, które opracowało pionierskie podręczniki – wymagające często (zwłaszcza w zakresie nauk przyrodniczych i ścisłych) tworzenia polskiej terminologii tych nauk, która do dzisiaj jest podstawą terminologii chemicznej, fizycznej i matematycznej stosowanej w jęz. polskim. Po śmierci biskupa Józefa Andrzeja Załuskiego, marszałek Sejmu wydał zarządzenie przejęcia Biblioteki Załuskich. Komisja Edukacji Narodowej w imieniu państwa nią zarządzała, a pierwszym kustoszem został członek Komisji Edukacji Narodowej – Ignacy Potocki. Biblioteka ta stała się pierwszą polską biblioteką publiczną, prekursorką Biblioteki Narodowej. Opracowano także szereg przepisów i programów dla szkół podstawowego i średniego szczebla (np. dopuszczających dziewczęta do nauki na równych prawach z chłopcami) – były jednak one często ignorowane lub bojkotowane przez nauczycieli z tych szkół – bardzo często byłych jezuitów. Zapędy reformistyczne Komisji w zakresie szkół elementarnych zostały w końcu zablokowane przez Sejm poprzez odrzucenie kodeksu tych szkół – napisanego przez Kołłątaja, a przedłożonego przez Zamoyskiego w formie projektu ustawy w 1780 r.

+ info

Video

THANKS!