II.Sieć osadnicza na świecie- rozszerzenie

Rozwój sieci osadniczej na świecie

Rodzaje jednostek osadniczych

MIASTA

WSIE

Osadnictwo pierwotnecharakterystyczne dla krajów znajdujących się w początkowej fazie rozwoju. ➢ Osadnictwo to pojawia się z chwilą przejścia człowieka z koczowniczego trybu życia na tryb osiadły. ➢ Człowiek buduje pierwsze prymitywne obiekty, tj. lepianki i ziemianki.

Genetyczne typy wsi

czynniki wpływające na osadnictwo

PRZYRODNICZE: - dogodne położenie geograficzne - odpowiedne warunki klimatyczne - żyzne gleby -dostęp do pitnej wody - położenie w sąsiedztwie linii brzegowej - dostęp do surowców naturalnych -

czynniki wpływające na osadnictwo

SPOŁECZNO-EKONOMICZNE i POLITYCZNE - możliwość rozwoju usług tj. turystyka, handel, transport -dobre wrunki do prowadzenia działalności przmysłowej -lokaliazcja w pobliżu surowców mineralnych -położenie w poblizu istniejących już miast -decyzje inwestycyjne

* wieś – jednostka osadnicza, która nie uzyskała praw miejskich; * miasto – jednostka osadnicza, która uzyskała prawa miejskie.

Obszar wiejski a wieś, obszar miejski a miasto

➢ obszary wiejskie – przestrzeń położona poza granicami administracyjnymi miast, składająca się ze wsi i ich otoczenia (głównie pól uprawnych); ➢ obszary miejskie – przestrzeń położona w granicach administracyjnych miast, o charakterze zabudowy miejskiej, w której ludność prowadzi miejski styl życia (prowadzona jest działalność pozarolnicza).

Jak zmieniają się Funkcje wsi?

- podstawowa funkcja- rolnicza

1. Rozwój funkcji pozarolniczych – przemysłowych
2. W krajach wysokorozwiniętych powstają także wsie z funkcją usługową., tzn w praktycznie każdej większej wsi występuje tzw. centrum usługowe: znajdują się tam np.: szkoła, ośrodek zdrowia, świątynia, poczta czy sklep;
3. turystyczna- agroturystyka
4. rezydencjala- wsie letniskowe
5. uzdrowiskowa

DEPOPULACJA

Proces, w którym następuje stopniowe wyludnianie się. ➢ Obecnie występuje ona bardzo powszechnie w wielu regionach całego świata, w tym Unii Europejskiej i Afryki. ➢ Proces wyludniania się wsi rozpoczął się w XVIII wieku, w związku z zapoczątkowaniem rewolucji przemysłowej. ➢ Prowadziło to do powstawania miast przemysłowych.

Proces urbanizacji

Obejmuje przemiany ekonomiczne, społeczne, kulturowe i przestrzenne prowadzące do powstania nowych miast, rozwoju miast już istniejących i wzrostu liczby ludnosci zamieszkujacej miasta.

Zadanie dla Was

-Przyczyny urbanizacji- poszukajcie informacji na ten temat

Fazy urbanizacji: 1. Urbanizacja wstępna 2. Suburbanizacja 3. Dezurbanizacja 4. Reurbanizacja

Ważne pojęcia

Metropoilizacja- przekształcenia wielkich miast w metropolie, będące siedzibami międzynarodowych instytucji i korporacji.

Rewitalizacja miasta- to działania polegające na przenoszeniu nadmiernie skoncentrowanego w miastach przemysłu lub ośrodków władzy na słabiej rozwinięte tereny podmiejskie. Obejmuje III, IV, V stopień urbanizacji.

Deglomeracja- Jest to proces polegający na ograniczeniu nadmiernego wzrostu wielkich miast, relokacji ludności miejskiej na tereny podmiejskie.

Pozytywne aspekty urbanizacji

rozwinięta infrastruktura techniczna, środki transportu

większy komfort życia

ułatwiony dostęp do dóbr kultury, szkół, służby zdrowia

upowszechny dostęp do informacji

duży rynek zbytu, rynek pracy

większa świadomość ekologiczna

Negatywne aspekty urbanizacji

wzrost liczby bezdomnych, rozwój patologii społecznych, konfliktów na tle etnicznym

problemy komunikacyjne

większy problem utylizacji nieczystości

hałas, smog, miejska wyspa ciepła

wysokie ceny nieruchomości, kosztowny wynajem punktów lokali

zmijeszenie terenów zielonych

Aglomeracja monocentryczna

np. warszawska, paryska, londyńska

Metropolia to miasto, które:

- posiada co najmniej 1 mln mieszkańców

- skupia siedziby zarządów instytucji fianansowych

- ma duży potencjał gospodarczy i innowacyjny

- posiada dużą dostępność transportową międzynarodową

- posiada swoje strefy podmiejeskie i obszar metropolitalny

- jest ważnym ośrodkiem pod kątem historycznym, kulturowym, architektonicznym

Aglomeracja policentryczna- KONURBACJA

np. GZM, Zagłębie Doniceckie

Megalopolis

wielkoprzestrzenny policentryczny układ osadniczy, silnie zurbanizowany, powiązany funkcjonalnie i komunikacyjnie, tworzony przez układ kilku aglomeracji miejskich, o łącznej populacji powyżej 20 milionów mieszkańców.

np.BosWash (BosNYWash) Tokaido (Tokio, Kawaskaki, Jokohama, Osaka-Kobe)

Zadanie- wyszukiwanie

Przeszukacje zasoby sieci i odnajdźcie jaka liczba ludności zamiekszuje Megalopolis BOSWASH i TOKAIDO i jaka liczba algomeracji je tworzy.

Największe megalopolis na świecie [Japonia - krajobraz niezwykły]

*Ciekawostka

Ekomiasto Dongtown - okolica Szanghaju - zasady ekobudownictwa tzn. a. minimum samochodów b. maksimum recyklingu c. naturalne źródła energii Koniec projektu 2040r. Docelowo ma tam mieszkać 0,5 mln mieszkańców.

Historyczny rozwój miast

1. Miasta starożytne 2. Miasta średniowieczne 3. Miasta renesansu 4. Miasta baroku 5. Miasta epoki przemysłowej

Miasta starożytne

Regularna zabudowa, w centrum prostokątny plac (w Grecji agora – miejsce zebrań), od którego rozchodziła się sieć ulic przecinających się pod kątem prostym, np. Ateny, Rzym, Nesebyr ➢ Miasto otoczone murami obronnymi. ➢ Ślady takiego układu są widoczne w miastach leżących w basenie Morza Śródziemnego.

Miasta średniowieczne

Powstały na planie kolistym z dośrodkowym układem ulic; ➢ były otoczone murem i fosą, ➢ w centrum znajdował się kwadratowy lub prostokątny” rynek pierwotnie pełniący funkcje handlowe, ➢ z czasem reprezentacyjne przy nim wznosił się ratusz i kościół. ➢ Tego typu założenia spotkamy np. w Kilonii w Niemczech i w Krakowie

Miasta renesansu

Budowane były jako twierdze z potężnymi murami, na planie promienisto-dośrodkowego układu. ➢ W obrębie murów w centrum znajdował się duży plac, wokół którego budowane były piękne kamienice z dekoracyjnymi fasadami i ratusz. ➢ Główne drogi biegły do leżących na peryferiach rezydencji i zamku obronnego, np. Kazimierz Dolny, Zamość

Miasta baroku

Elementem miasta barokowego były magnackie pałace rezydencjalne z okazałymi parkami, pełniące rolę ośrodka życia towarzyskiego, wokół których rozwijały się miasta. ➢ Rezydencje przestały pełnić funkcje obronne na rzecz reprezentacyjnych. ➢ Ulice miast stały się szerokie, a na ich przecięciu pojawiły się place z fontannami i ogrodami francuskimi. np. Wersal

Miasta epoki przemysłowej

Układ zabudowań tworzył się wokół kopalń, hut i fabryk i był oparty na szachownicowym układzie ulic. ➢ Przez miasta biegły linie kolejowe i szerokie ulice przeznaczone dla przewozu towarów. ➢ W centrum w pobliżu zakładów budowano dzielnice robotnicze z kamienicami czynszowymi o niskim standardzie. ➢ Poza miastem powstawały pałacyki właścicieli fabryk i domy zbudowane przez klasę średnią.np. Tychy, Katowice

Regionalne zróżnicowanie miast

1. Miasta europejskie 2. Miasta północnoamerykańskie 3. Miasta kolonialne Ameryki Łacińskiej 4. Miasta muzułmańskie Afryki i Azji 5. Miasta azjatyckie 6. Miasta afrykańskie

Wrocław

Szybenik

Londyn

New York

Miasta europejskie---> zróżnicowanie wg podziału historycznego.Fotografie; miasto średniowieczne, miasto socjalistyczne (fragment), miasto współczesne (Londyn, część City)

Miasta północnoamerykańskie

Szybenik

Londyn

Układ ulic i zabudowań jest regularny i rozplanowany architektonicznie, z niewielkim w centrum „city" z wysokimi kamienicami i drapaczami chmur. ➢ Otaczają je dzielnice mieszkalne z niską zabudową willową. ➢ Charakterystyczne dla tych miast jest istnienie odrębnych etnicznie dzielnic.

San Francisco

New York

Meksyk

Cusco, Peru

Miasta kolonialne Ameryki Łacińskiejregularny układ ulic biorących początek z centralnego placu ➢ Przy prostokątnym placu centralnym stoi kościół, ratusz, budynek sądu i pałac gubernatora.

Miasta muzułmańskie Afryki i Azji

Szybenik

Londyn

Dzielnice poprzecinane są plątaniną licznych wąskich uliczek, małych placów (układ przestrzenny jest chaotyczny).➢ Centrum wyróżnia się ciekawą architekturą sakralną o bogatej ornamentyce (meczety zwieńczone minaretami).

Kair

Dubai

Kabul

Kuala Lumpur

Mumbaj

Hongkong

Miasta AzjiCharakterystyczny plan kwadratu lub prostokąta, z regularnym układem ulic i tradycyjną zabudową. Główne ulice zostały wytyczone równolegle do murów, a także do głównych bram miasta. Jednakże fizjonomia tych miast obecnie nawiązuje do miast północnoamerykańskich, głównie ze względu nanowoczesną dzielnicę city kontrastującą z niższą, tradycyjną, historyczną zabudową.

Kabul

Addis Abeba

Kapsztad

Miasta afrykańskie

Nairobi

Dzielnice centralne, budowane przez europejskich kolonizatorów, odznaczają się wysokim standardem i regularnym układem ulic.Pozostałe dzielnie posiadają dość chaotyczną zabudowę.

Polityczna Administracyjna

Funkcje miast

Usługowa Handlowa

Kulturalna Naukowa

Turystyczna Uzdrowiskowa

Religijna

Zadanie- wyszukiwanie

Przeszukacje zasoby sieci i odnajdźcie jakie funkcje pełnią: Kotor Santiago de Compostela Oxford Detroit Baden Baden

Największe miasta na świecie

Tokio megalopolis

37,5 mln mieszkańców

8,3 mln mieszkańców

Delhi

29 mln mieszkańców

Kair 20 mln aglomeracja

Szanghaj- 25 mln

Meksyk 22 mln

Zadanie- wyszukiwanie

Podajcie 5 innych ośrodków miejskich z liczbą ludności powyżej 10 mln.