związki wyrazowe

Wyrazy łączą się ze sobą, tworząc związki składniowe, w skład których wchodzą

i wyraz podrzędny.

wyraz nadrzędny

wyraz nadrzędny, to ten, którym pytamy.

wyraz podrzędny to ten, którym odpowiadamy.

związki (jakie?)

składniowe

Związek główny

podmiot + orzeczenie

Związki poboczne

Związki wyrazowe, w których występują określenia.

związki wyrazowe

związek rządu

związek przynależności

związek zgody

Jeden wyraz się odmienia, a drugi pozostaje w narzuconej formie.

Obydwa wyrazy się odmieniają.

Jeden z wyrazów jest w ogóle nieodmienny.

Związek zgody

Wyraz podrzędny dostosowuje swoją formę do formy wyrazu nadrzędnego.

rzeczownik + przymiotnik, zaimek, liczebnik rzeczownik w M. + rzeczownik w M. (nazwy własne)

związek rządu

Wyraz nadrzędny wymusza na podrzędnym określoną formę.

czasownik + dopełnienie rzeczownik + rzeczownik (w przypadku zależnym) rzeczownik + wyrażenie przyimkowe imiesłów + rzeczownik

Związek przynależności

okolicznik

Wyraz podrzędny wnosi informacje, poszerza znaczenie wyrazu określanego, ale nie jest zależny od niego gramatycznie.

czasownik + okolicznik przymiotnik + przysłówek przysłówek + przysłówek

Wyrazy poza związkami w zdaniu.

Niektóre wyrazy pozostają poza związkami w zdaniu - -nie łączą się one z żadną częścią zdania.

np. według ciebie, moim zdaniem, jak wiesz, owszem, na pewno, niestety...

wyrazy wtrącone

np. cześć, hej, ojej, ach

wykrzykniki

wołacze

np. Kasiu, kolego, słuchaczu

W zdaniu oddzielamy je przecinkami lub myślnikami. Po wołaczach możemy postawić przecinek lub wykrzyknik.

Sprawdź się.

Pilna uczennica wykonała starannie pracę z plastyki.

związek zgody

uczennica wykonała

uczennica pilna

związek zgody

związek rządu

wykonała pracę

wykonała starannie

związek przynależności

pracę z plastyki

związek rządu

Poćwicz

Rozpoznawanie związków między wyrazami - quiz

Związki wyrazowe - grupowanie

Wyrazy poza związkami