Prawo wobec nieletnich, nieletni wobec prawa

wiedza o społeczeństwie

Bezpieczeństwo nieletnich

Agnieszka Martowicz

START

Kogo nazwiemy nieletnim?

• W prawie cywilnym: osoba, która nie ukończyła 18 lat jest nazywana MAŁOLETNIM albo NIEPEŁNOLETNIM

• W prawie karnym: osoby, które nie ukończyły 17 lat nazywane są NIELETNIMI

nieletni

prawo karne

Odpowiedzialność karna nieletnich

• sprawcom przestępstw w wieku 13-17 lat nie wymierza się kary, a ustala się środki wychowawcze lub poprawcze, które mają wpłynąć na zmianę zachowania nieletniego
• w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nastolatek po ukończeniu 15 roku życia dokona szczególnie poważnego przestępstwa, może być sądzony jak dorosły

• jeżeli czynu zabronionego dokona dziecko, które nie ukończyło 13 lat, konsekwencje prawne ponoszą rodzice
• nieletni, który ukończył 13 lat odpowiada osobiście za swoje czyny
• jeżeli nastolatek w chwili popełnienia przestępstwa ma ukończone 17 lat - może zostać skazany na karę pozbawienia wolności

Nieletni w sądzie

nieletni

• W rozstrzyganiu spraw sądy muszą brać pod uwagę dobro nieletnich.
• Okoliczności takie jak wiek, stan zdrowia, stopień rozwoju fizycznego i psychicznego, cechy charakteru, zachowanie, pprzyczyny i stopień demoralizacji oraz środowisko, z którego pochodzi nieletni są ważne i muszą zostać uwzględnione.
• Jeżeli jakakolwiek osoba lub instytucja (np. szkoła) stwierdzi demoralizację nieletniego, popełnienie przez niego przestępstwa lub nawet uchylanie się od obowiązku chodzenia do szkoły, ma obowiązek zareagować - zawiadomić rodziców, opiekunów, szkołę, policję lub sąd rodzinny - stosownie do sytuacji.

Małoletni w prawie cywilnym

Prawo cywilne

Osoby, które ukończyły 13 lat, ale nie ukończyły 18 lat i nie zawarły związku małżeńskiego, posiadają tzw. ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Czynności prawne dokonywane przez taką osobę wymagają zgody przedstawicieli tej osoby (np. rodziców, opiekunów). Jej brak powoduje nieważność czynności z mocy prawa. Osoby posiadające ograniczoną zdolność do czynności prawnych mogą samodzielnie:

• zawierać umowy w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego (np. zakupy w sklepie spożywczym);
• rozporządzać zarobkiem;
• dysponować przedmiotami oddanymi tej osobie do swobodnego użytku.

Młodociani w prawie pracy

Prawo pracy

Art. 65 ust. 3 Konstytucji RP zakazuje stałego zatrudniania dzieci do lat 16. Osoby w przedziale 16–18 lat mogą pracować, podlegają jednak, jako młodociani, szczególnej ochronie na podstawie art. 190–206 Kodeksu pracy. Do najważniejszych postanowień w tym zakresie należą:

• zakaz zatrudniania młodocianych, którzy nie ukończyli co najmniej szkoły podstawowej;
• obowiązek zatrudniania młodocianych nieposiadających kwalifikacji tylko w celu przygotowania zawodowego;
• zasada, że praca wykonywana przez młodocianego nie może zagrażać jego zdrowiu;
• obowiązek dokształcania się pracownika do ukończenia 18. roku życia do 6 godzin dziennie, a pracowników w przedziale wiekowym 16‑18 lat do 8 godzin dziennie;
• zakaz zatrudniania młodocianych w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.

Podsumowanie

zadanie domowe

Obejrzyj prezentację przygotowaną przez Komendę Miejską Policji w Olsztynie na temat odpowiedzialności prawnej nieletnich i zapisz w zeszycie odpowiedzi na zamieszczone na następnym slajdzie pytania.

zadanie domowe

3. Jakie postępowania rozstrzygają się w sądzie rodzinnym? 4. W jaki sposób prawo chroni nauczyciela?

1. Czym jest demoralizacja? 2. Wymień pięć najpoważniejszych Twoim zdaniem przejawów demoralizacji.

Dziękuję za uwagę