sztuka sredniowiecza 2

sztuka sredniowiecza

MALARSTWO I RZEŹBA

Daria Idzik-Kober

CECHY SZTUKI ŚREDNIOWIECZNEJ

• sakralność
• anonimowość
• wizualizacja
• dydaktyzm
• alegoryczność
• funkcjonalność
• dwujęzyczność

CECHY SZTUKI ŚREDNIOWIECZNEJ

• Rzeźba wyrażała związek wiary i rozumu. Za pomocą płaskorzeźby wyrażano treści religijne. Chętnie sięgano po posągi figur świętych.
• Duże znaczenie zyskały witraże, określane mianem "Biblii pauperum" (księgi ubogich). Uczyły one ludzi niepiśmiennych historii zbawienia i etyki chrześcijańskiej.
• Wzrosła też rola architektury.

ARCHITEKTURA - UTRWALENIE

CECHY SZTUKI ŚREDNIOWIECZNEJ

• Rzeźba wyrażała związek wiary i rozumu. Za pomocą płaskorzeźby wyrażano treści religijne. Chętnie sięgano po posągi figur świętych.
• Duże znaczenie zyskały witraże, określane mianem "Biblii pauperum" (księgi ubogich). Uczyły one ludzi niepiśmiennych historii zbawienia i etyki chrześcijańskiej.
• Wzrosła też rola architektury.

TWÓRCA ŚREDNIOWIECZNY

Poświęcenie i skromność to dwie najważniejsze cechy tworców. Nie szukali innej nagrody niż ta od Boga. Nie pragnęli sławy, tworzyli dzieła, by sławić Boga, nie siebie. Artysta to człowiek pokorny i szczęśliwy ze swej anonimowości (uczestnictwo w dziele gloryfikowania wiaryP).

BIBLIA PAUPERUM

(z łac. Biblia ubogich) rękopisy zawierające „obrazkowy” skrót wykładu scen ze Starego i Nowego Testamentu. Był to swego rodzaju „krótki kurs” teologii

MALARSTWO

Malarstwo w średniowieczu skupiało się na Bogu. Obrazy przedstawiały sceny biblijne, postacie świętych lub sąd ostateczny. Średniowieczne malarstwo wyróżniało się prostotą, brakiem perspektywy, niesygnowaniem dzieł. Powszechne było również pisanie ikon lub tworzenie malowideł ściennych.

MALARSTWO

MALARSTWO

Średniowieczne malarstwo było w całości religijne, a chrześcijanie, w przeciwieństwie do Greków, wstydzili się nagości i uważali ją za coś niestosownego. Stąd też przez setki lat Jezus, Matka Boska i wszyscy święci byli starannie ubierani.

MALARSTWO

Początkowo malarstwem zajmowali się mnisi. Średniowieczni twórcy sądzili, że znacznie ważniejsze od harmonii i symetrii w sztuce jest bogactwo barw i przepych. Uważano nawet, że materialne piękno i blask są odbiciem światła boskiego, a używajac kosztownych materiałow i tworzyw, składa się hołd Bogu.

MALARSTWO

MALARSTWO

W dziełach romańskich stosowane byly płaskie plamy barw podstawowych i pochodnych oraz - w mniejszym stopniu - załamanych. Plamy te obrysowywano wyraźnym konturem. Malowidła powstawały w szerokiej gamie barwnej/ Używano kolorów intensywnych i kontrastowych. Tło przedstawianych scen było najczęściej błękitne lub złote

MALARSTWO

W gotyku początkowo wykorzystywano barwy intensywne, czyste. a także złocenia i płaskie plamy. Jednak z czasem kontury oraz barwy stawały się delikatniejsze i bardziej zróznicowane, zaczęsto stosować też walor W sztuce gotyckiej pojawiły się sceny z życia dworskiego oraz pierwsze portrety. Sposób przedstsawienia postaci stał się bardziej naturalny.

MALARSTWO

Malarstwo gotzckie reprezentują obrazy ołtarzowe, najczęsciej tryptyki, czyli dzieła złożone z trzech części: środkowej i dwóch skrzydeł bocznych.

ALEGORIA = JĘZYK SZTUKI

Sztuka jako substytut lektury dla niepiśmiennych, lekcja dla ludu. Operowanie alegorią – mającą zawsze jedno konkretne odczytanie, np. kolory symbolizowały zawsze określone wartości: - czerwień – kolor cesarski, królewski, władza, miłość - błękit – kolor Dziewicy Maryi, nieba duchowości - żółty – kolor oszustwa, - zieleń – kolor zwodniczej i niebezpiecznej młodości, - złoto – kolor najwyższej wartości, dominujący nad innymi - biel – dziewictwo, niewinność, - czerń – grzech, zło, niewiara

SZTUKA UŻYTKOWA

Sztuka użytkwa rozwijała się w cieniu kościołów i katedr, służyła kościołowi, malowano portrety świętych i obrazy umieszczane później nad ołtarzami, sceny religijne, kościelne freski, biblie i psałterze ozdabiano iluminacjami. Rzeźbiono nagrobki i posągi, kamienne fasady katedr, maszkarony, rzeźby drewniane do wnętrz. Tworzono ogromne witraże wypełniające okna gotyckie. Sztuka miała cel głównie użytkowy (utylitarny).

RZEŹBA

W rzeźbie romańskiej występuje zjawisko zwane " prawem ram" ponieważ kompozycja rzeźbiarska musiała być dostosowana do ram wyznaczonych przez architekturę. W związku z tym rzeźba ta nabiera cech dekoracyjnych. Względami kompozycyjnymi uwarunkowane były też deformacje postaci. Rzeźby związane tematycznie z religią miały funkcję pouczającą, dydaktyczną. Były rodzajem księgi religijnej dla nieumiejących czytać.

RZEŹBA

Pełnoplastyczna rzeźba gotycka podległa pewnym przekształceniom. W II poł XII i w. XIII ma ona charakter klasyczny np.: postacie fundatorów z katedry w Naumburgu ( Ekehard i Uta). W XIV i XV w. rzeźby nabierają charakteru ekspresyjnego, dramatycznego (np. kamienne i drewniane krucyfiksy). W XV w. pojawiają się charakterystyczne wizerunki " Pięknych Madonn". Ustawione w pozie silnego kontrapostu , są pełne wdzięku, delikatności i elegancji. Szaty układają się w łagodne, miękkie fałdy

RZEŹBA

Gotyckie rzeźby przybierały delikatniejsze, smuklejsze i bardziej eleganckie kształty niż rzeźby romańskie. Matka Boska z Kruźlowej stppo w swobodnej pozie, zbliżonej do litery S - kontrapoście - i ma bardziej naturalny wygląd. Ponadto szaty postaci ukazanych w gotyckich dziełach są bardzo pofałdowane, układaja się w skomplikowane wzory i załamania.

RZEŹBA - TRYPTYK KORONACJI MARII

MUZEUM NARODOWE SZTUKI KATALOŃSKIEJ W BARCELONIE

MUZEUM NARODOWE WE WROCŁAWIU

ZADANIE

Wybierz dowolne dzieło z okresu średniowiecza - malarstwo/rzeźba/architektura i wskaż, czy należy do dzieł z okresu romańskiego lub gotyckiego? Krótko opisz, cechy charakterystyczne dzieła dla danego okresu ( max 3-4 zdania) Odpowiedź wyślij w załączonym do dzisiejszych zajęć formularzu.

Thanks for your attention