Dziady III - martyrologia

Zbiorowy wymiar cierpienia w Dziadach drezdeńskich Adama Mickiewicza.

Co na dzisiejszej lekcji?

martyrologia

proces filomacki

analiza scen

naród jak lawa

heroizm

+info

Proces filomacki

Jesienią 1817 r. studenci Uniwersytetu Wileńskiego Tomasz Zan, Dominik Chodźko, Jan Czeczot, Józef Jeżewski, Teodor Łoziński, Franciszek Malewski, Adam Mickiewicz i Onufry Pietraszkiewicz założyli Towarzystwo Filomatów (czyli Miłośników Nauki). Z czasem grono to powiększyło się o innych słuchaczy, np. Jana Sobolewskiego, ale liczba członków nie przekroczyła dwudziestu jeden. Celem Towarzystwa miała być wzajemna pomoc, przyjaźń, samokształcenie i rozwijanie miłości do Ojczyzny. Proces filomacki zl at 1823-1824 otworzył nową kartę w stosunka polsko-rosyjskich - system represji został skierowany przeciwko młodym ludziom. Młody wiek ofiar oraz okrutne postępowanie Rosjan były czymś nowym w historii Polski czasów rozbiorów.

Martyrologia

Słowo martyrologia oznaczna męczeństwo, cierpienie. Pojęcie wiązane z religią - w średniowiecze pojęcie odnoszono do męczenników za wiarę.Jednym z powodów napisania III cz. Dziadów była chęć dania świadectwa męczeństwa narodu polskiego, do czego autor nawiązuje już w przedmowie, porównując młodzież wileńskią do biblijnej rzezi niewiniątek. Istotna jest też dedykacja - hołd dla zmarłych przyjaciół Mickiewicza, "narodowej sprawy męczenników".

czas i miejsce przedstawiownych wydarzeń

salon warszawski

scena więzienna

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

czas i miejsce przedstawiownych wydarzeń

salon warszawski

scena więzienna

• po wyjeżdzie Nowosilcowa do Wilna - prawdopodobnie 1823 r.
• Warszawa (Księstwo Warszwaskie), jeden z ówczesnych salonów arystokratycznych

• grudzień 1823, Wigilia Bożego Narodzenia
• Wilno (Litwa), klasztor Bazylianów pełniący funkcję więzienia,
• jedna z cel

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

bohaterowie sceny

salon warszawski

scena więzienna

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

bohaterowie sceny

salon warszawski

scena więzienna

• ludzie wolni - elita intelekturlna Warszawy - patrioci (towarzystwo przezy drzwiach), buwalcy salonów (towarzystwo stolikowe)

• więźniowie procesu filomackiego (młodzież wileńska, studenci oskarżeni o spisek - ofiary carskich represji)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

sytuacje, w jakich się znaleźli

salon warszawski

scena więzienna

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

sytuacje, w jakich się znaleźli

salon warszawski

scena więzienna

• patrioci przekazują sobie informacje na temat procesu
• arystokraci są znudzeni, nie obchodzi ich los ojczyzny

• są uwiezieni bez powodu
• zdają sobie sprawę, że nie mają szans na uwolnienie
• nie znają stawianych im zarzutów i nie wiedzą, ile czasu spędzą w zamknięciu
• mają ograniczony kontakt ze świtem
• są źle traktowani (upokorzenia, ciężkie kajdany)
• poddawani rusyfikacji (zsyłka na Sybir)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

tematyka rozmów

salon warszawski

scena więzienna

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

tematyka rozmów

salon warszawski

scena więzienna

• życie towarzyskie w Warszawie
• sztuka (literatura francuska jest dla nich ciekawsza)
• wątek procesu pojawia się "przy okazji" (historia Cichowskiego opowiedziana przez Adolfa)

• sytuacja bieżąca
• szanse na uwolnienie
• stosunek do cara

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

portret Nowosilcowa

salon warszawski

scena więzienna

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

portret Nowosilcowa

salon warszawski

scena więzienna

• senator organizuje fałszywy proces, bo chce wkupić się w łaski cara; jest bezwzględny i udowadnia winy, których nie ma

• senator słynie z organizowanie wspaniałyck bankierów, to dzięki niemu kwitnie życie towarzyskie na salonach

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

stosunek bohaterów sceny do systemu carskiego

salon warszawski

scena więzienna

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

stosunek bohaterów sceny do systemu carskiego

salon warszawski

scena więzienna

• załamanie, utrata wiary (Żegota, Jankowski)
• idea poświęcenia się za innych oskarżonych (Tomasz)
• skralizacja cierpienia (Jan)
• chęć Zemswty (Konrad)
• wiara w boską opatrzność (ksiądz)

• traktowanie historii Cichowskiego jako tematu literackiego
• obojętność, cynizm, tchórzostwo, oportunizm (towarzystwo stolikowe)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

sposób działania systemu carskiego

• działanie ponad prawem (zamykanie niewinnych ludzi)
• złe warunki panujące w więzieniach (małe cele, głód, brak kontaktu z bliskimi)
• sposób organizacji procesów (utajenie przebiegu procesu, brak obrońców, niszczenie psychiki więźniów)
• zsyłki na Sybir
• rusyfikacja

wspólne wątki fabularne analizowanych scen

• proces filomacki
• portret Nowosilcowa
• martyrologia narody polskiego
• panoramiczny oraz społeczeństwa polskiego lat 20. XIX wieku

Jak ukazano heroizm w Dziadach części III?

Zgodnie z definicją słownikową heroizm to postawa wyjątkowego bohaterstwa, poświęcenia dla innych i odwagi w szczególnie trudnej styuacji. Mickiewicz w swoim dramacie zarysowuje różne spoosby rozumiania heroizmu - dla Tomasza jest nim poświęcenie sięza więźniów, dla Janczewskiego to odwaga i siła w znoszeniu trudów więzienia, dla Cichowskiego - wytrwałość oraz nieugięcie się pod presją oprawcy. Autor wyidealizował ofiary procesu filomackiego, nieustannie podkreślając analogie między nimi, a ofiarami Heroda.

".. Nasz naród jak lawa, Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa, Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi; Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi."

Jak to intepretować?

lawa zimna i twarda, sucha i plugawa - ludzie tchórzliwi, ulegli wobec zaborcy, ignorujący sprawę narodową, lekceważący sytuację w jakiej znaleźli się więźniowie; osobiste korzyści są dla nich ważniejsze niż sprawa narodowawewnętrzny ogień to odważni i nieugięci patrioci; towarzysto przy drzwiach solidaryzujące się z ofiarami procesu i gardzące zachowaniem elit

Wnioski

• Obraz społeczeństwa czasów rozbiorów jest niejednoznaczny.
• Cierpienie Polaków jest wynikiem świadomego działania Nowosilcowa i cara (reprezentują oni w dramacie siły zła).
• Cierpienie młodzieży polskiej jest interpretowane przez Mickiewicza jako ofira w wymiarze metafizycznym.

Zajrzyj też tutaj