Baka

Wiersze ks. Józefa Baki

Przeczytasz,

"aż jękniesz i pękniesz"

START!

01

02

03

04

Autor

opinie o twórczości

wstępnie

o tekście

biografia

05

06

07

08

tekst "Młodym uwaga"

głosowanie

Miłosz i sojka

koniec

wreszcie

Józef Baka

biografia

Chociaż o jego życiu wiadomo bardzo mało to jednak kliknij lub tylko kwiknij.

opinia 1.

jak oceniany?

"O talencie Baki prawdziwie to powiedzieć można, że wyprowadził poezję ze szpitala wariatów (…) i przeniósł ją do swojej książki".

Leon Borowski (1820)

opinia 2.

"Otchłań smutku! Ale co za styl! Jaka genialna makabra! Pajęczyny, cienistość i wilgoć podziemi, grzyb i pleśń, nerwowy strach, wszczepiający się w zdębiałe włosy pazurami rozigranego, złośliwego nietoperza… (…) Jakaż siła ekspresji w tym ataku słów!"

Maria Paawlikowska-Jasnorzewska (1939)

opinia 3.

"Przedziwne rymowanie. I tyle w tym śmierci".

Miron Białoszewski (1983)

opinia 5.

"Trzeba się zgodzić, że Baka niesłusznie i nietrafnie uchodził za „straszydło na kleciowierszów”. (…) Kim zatem jest ów legendarny grafoman, skoro nie jest grafomanem?"

Aleksander Nawarecki (1991)

Na dworze Stanisława Augusta twórczość Baki została wyszydzona, a oświeceniowi literaci przyznali mu miano najstraszniejszego z grafomanów. Taka opinia o Bace utrzymywała się przez dwa wieki, postulowano nawet całkowite usunięcie go z kart historii literatury.   Dopiero w 1936 r. twórczość Baki została odkryta na nowo i częściowo zrehabilitowana. Stał się ulubionym poetą Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, a jego wiersze, mimo iż wyszydzone w nieskończonej liczbie parodii, stały się żywym żródłem inspiracji dla wybitnych poetów XX- wiecznych, min. Aleksandra Wata, Mirona Białoszewskiego i Jarosława Marka Rymkiewicza.

www. staroppolskapl. Oprac. Monika Kuriata

Twórczość ks. Józefa Baki jest wyjątkowa na tle polskich pisarzy XVII wieku, których już poznałeś/-aś. Zanim przeczytasz tekst Baki z podręcznika, zapoznaj się w poniższymi treściami, aby lepiej zrozumieć utwór. Kliknij w dynie, zatańcz w młynie!

+ więcej

co należy wiedzieć o tekście ks. Baki?

"Uwagi smierci niechybnej"

• teksty są pełne zagadek i kalamburów (!)
• łączą styl potoczny, często rubaszny (rubaszny - bezceremonialny, bezpośredni) z barokowym konceptem i moraliztorstwem
• charakterystyczne i rozpoznawalne są krótkie wersy, rymy sąsiadujące, często stosowane wyrazy jednosylabowe.

• zbiór wierszy wydany w Wilnie w 1766 r.

• ksiądz Józef Baka inspirował się twórczością ludową

Ma swe głogi, W szpilkach rogi, Ukoli do woli, Aż jękniesz I pękniesz. (...) Tobie w głowie skoki, tany, Charty*, żarty na przemiany: Śmierć kroczy, Utroczy* Jak ptaszka, Nie fraszka! (...) Żywe srebro, paliwoda*, Na igraszki czasu szkoda:Czas drogi, Sąd srogi, Co minie, Upłynie. Nie dopędzisz wczora cugiem*, Nie wyorzesz jutra pługiem. Minęło, zniknęło! Bez zwrotu, Powrotu.

Młodym Uwaga

Powycina Was, pozrzynaŚmierć kosą Śmierć kosą Z lat rosą, Gdy wschody, Zachody. Wszak poranek od wieczoru Niedaleki bez pozoru, Dzień z nocą Karocą Tąż dąży, Świat krąży. (...) Śliczny Jasiu, Mowny* szpasiu, Mój słowiku, Będzie zyku. Szpaczkujesz*. Nie czujesz? Śmierć jak kot Wpadnie w lot! A za nie wiesz, Że śmierć jak jeż?

Za igraszkę śmierć poczyta,Gdy z grzybami rydze chwyta: Na dębyMa zęby,Na szczepy Ma sklepy. Cny młodziku, Migdaliku, Czerstwy* rydzu, Ślepowidzu*, Kwiat mdleje, Więdnieje. Być w kresie, Czerkiesie*. Ej, dziateczki, Jak kwiateczkiWszak poranek od wieczoruNiedaleki bez pozoru,Dzień z nocą karocąTąż dąży, świat krąży.

czytaj w podRęczniku, s. 191

Uwagi do tekstu

Kilka pytań mam do wiersza, żeby radość była większa.

głosowanie

raz w ikonkę klik

Pytanie do dzisiejszego młodego czytelnika

daj głos w mig

Niech Penkala więcej nie pyta,czy wiersz dalej Cię zachwyca

Piosenka

Czesław Miłosz podejmuje dialog z poezją ks. Józefa Baki. Posłuchaj utworu wiersza Miłosza w wykonaniu Stanisława Sojki i Czesława Mozila, wskaż cechy twórczości Józefa Baki w tekście noblisty. Wnioski zapisz, zrób notatki, bo to będą niezłe kwiatki.

Penkala dziękuje i już nie rymuje!