Polskie drogi do niepodległości

Narodowe Święto Niepodległości

W listopadzie 1918 roku, po 123 latach nieobecności na mapach politycznych Europy Polska odzyskała niepodległość. Stało się to głównie dzięki wytrwałości i ofiarności aktywnej części polskiego społeczeństwa, które w okresie niewoli przekazywało nowym generacjom młodych Polaków przywiązanie do języka i kultury narodowej.

Spis treści:

5. Sytuacja Polaków przed wybuchem I wojny światowej

1. Utrata przez Polskę niepodległości

6. Odzyskanie niepodległości

2. Polacy u boku Napoleona

3. Powstanie listopadowe

4. Powstanie styczniowe

Rejtan, autor: Jan Matejko(domena publiczna)

Utrata przez Polskę niepodległości

Polacy u boku Napoleona

Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda w 1800 roku, autor: Jacques-Louis David(domena publiczna)

Atak polskich szwoleżerów, obraz Januarego Suchodolskiego(domena publiczna)

Legiony Polskie we Włoszech

Po upadku państwa polskiego, część Polaków nie pogodziła się z tą sytuacją i postanowiła walczyć. Ich oczy zwróciły się w stronę Francji. Polacy liczyli na to, że walcząc u jej boku, wywalczą sobie swoje państwo. Jednocześnie wspaniała postawa Napoleona i jego zwycięstwa wojskami koalicjantów zwiększały nadzieję na pokonanie Austrii, później Prus i Rosji.9 stycznia 1797 r. została podpisana konwencja wojskowa między gen. Janem Henrykiem Dąbrowskim, a rządem Lombardii na mocy której postanowiono utworzyć Legiony Polskie w Lombardii. Miały one walczyć u boku Napoleona.

życiorys generała Jana Henryka Dąbrowskiego

szlak bojowy legionów

14 VI 1800 - bitwa pod Marengo – decydująca bitwa drugiej kampanii włoskiej Napoleona, stoczona z armią austriacką pod wodzą generała Michaela von Melasa.

1 XII 1798 – Magliano. Brygada pod dowództwem gen. Karola Kniaziewicza zwyciężyła korpus wojsk Królestwa Neapolu.

3 XII 1800 – Bitwa pod Hohenlinden. Legia Naddunajska pod wodząge. Karola Kniaziewicza pomogła rozgromić wojska austriackie.

5 XII 1798 – Falari. Legioniści odparli atak wojsk Neapolu.

24 XI 1805 – Bitwa pod Castelfranco. Piechota pod dowództwem płk. Stanisława Grabińskiego i i jazda gen. Aleksandra Rożnieckiego pomogła rozbić i wziąć do niewoli austriacki korpus ks. De Rohan.

17-19 VI 1799 – bitwa nad Trebbią (dolina rzeki Trebbia). Legioniści u boku Francuzów walczyli z armią Aleksandra Suworowa. Ponieśli znaczne straty, ale powstrzymały wojska rosyjsko-austriackie, a potem osłaniały odwrót Francuzów.

W Legionach polskich walczyło w sumie ok. 35 tys. ludzi, zginęło ok. 20 tys. Wykształciły one znakomitą kadrę przyszłych oficerów, były szkołą patriotyzmu i demokracji.

Pieśń Legionów Polskich we Włoszech 1797

Symbolem wiary Polakow w niepodległość stała się w 1797 pieśń legionistów napisana przez Józefa Wybickiego, zwana też Mazurkiem Dąbrowskiego, która od roku 1927 została polskim hymnem narodowym.

Hymn Polski w całości

Faksymile, czyli dokładna kopia (reprodukcja) dokumentu rękopisu Mazurka Dąbrowskiego Józefa Wybickiego

Księstwo Warszawskie

Książę Józef Poniatowski. obraz Franciszka Paderewskiego (domena publiczna)

W roku 1807, na mocy traktatu w Tylży, zawartego między Napoleonem, Rosją i Prusami, powołano do życia Księstwo Warszawskie. W skład Księstwa weszły ziemie II i III zaboru pruskiego (bez Gdańska i obwodu białostockiego) oraz okręg nadnotecki i ziemia chełmińska. Obszar wynosił ok. 104 tysięcy km kw., z 2,6 mln mieszkańców, zaś po wojnie z Austrią z roku 1809, 155 tysięcy km kw. i 4,3 mln mieszkańców. Ustrój Księstwa Warszawskiego określiła Konstytucja. W Księstwie powołano również liczącą 30 tysięcy żołnierzy armię, na czele której stał książe Józef Poniatowski.

Wyprawa Napoleona na Rosję 1812 i jego upadek

Bitwa pod Borodino na litografii Mikołaja Samokisza z 1910 roku (domena publiczna)

Wojska tego Księstwa wsparły później Napoleona podczas jego wyprawy na Rosję, wystawiając armię liczącą międzi 107, a 112 tyś żołnierzy. Mimo klęski Cesarza Francuzów pozostały z nim do końca, chroniąc jego odwrót z nieprzyjaznych terenów Rosji. Z ponad 100 tysięcy Polaków przeżyło 24 tysiące. W roku 1813, podczas bitwy pod Lipskiem poległ książę Józef Poniatowski, bohater narodowy Polski i Francji, zaś po upadku Napoleona zwycięzcy rozwiązali również Księstwo Warszawskie.

Powstanie listopadowe

Wojciech Kossak, „Olszynka Grochowska” Foto: Wikimedia Commons/Domena Publiczna

Wojciech Kossak, "Gen. Sowiński na szańcach Woli", Foto: Wikimedia Commons/Domena Publiczna

Herb powstańców styczniowych: Herby Korony (Orzeł Biały, używany w wersji z koroną lub bez), Litwy (Pogoń) i Rusi (Michał Archanioł) . Całość zwieńczona zamkniętą koroną

Powstanie styczniowe

IV rysunek z cyklu "Polonia", pod tytułem Bitwa, autor: Artur Grottger

Pieśń powstańców z 1863 roku

II rysunek z cyklu "Polonia", pod tytułem Branka, autor: Artur Grottger

Przyczyny powstania:

22 stycznia 1863 roku wybuchło największe powstanie narodowe Polaków- powstanie styczniowe.Bezpośrednią przyczyną wybuchu była branka, czyli przymusowy pobór do do carskiej armii przeprowadzony przez Aleksandra Wielopolskiego (obejmujący zaangażowaną politycznie młodzież).Niebagatelny wpływ miała również przegrana Rosji w wojnie krymskiej (1853- 1856r.), która pokazała, że Rosja też jest do pokonania.

Powstanie objęło swoim zasięgiem obszar Królestwa Polskiegio, Białorusi i Litwy. Na ziemie objęte powstaniem, przybywali ochotnicy z zaboru pruskiego i austriackiego, dostarczano też broń i amunicję. Polacy prowadzili przeciwko Rosjanom wojnę partyzancką, tocząc walki z mniejszymi odosobnionymi oddziałami wroga. Mimo sukcesów w wielu potyczkach, samo powstanie było z góry skazane na porażkę. Brak wyszkolenia wojskowego, dysproporcja w uzbrojeniu między powstańcami, a wojskami rosyjskimi oraz brak odpowiedniej koordynacji działań powstańczych spowodowały jego upadek w połowie roku 1864.

Przebieg powstania

Uczestnicy powstania styczniowego: Kołakowski Roman, Garbolewski Leonard, Kozanecki Władysław, (autor: Mażek Ignacy) źródło: Biblioteka Narodowa

Portret Ludwika Mierosławskiego (po 1863 roku)autor nieznany, źródło: Biblioteka Narodowa

Dyktatorzy powstania

życiorys Ludwika Mierosławskiego

Dyktatorzy powstania

Portret Mariana Langiewicza, autor: Mażek Ignacy, źródło: Biblioteka Narodowa

Traugutt, Romuald(1826-1864), autor nieznany (domena publiczna}

Represje popowstaniowe

„Wieczór – Zakładanie kajdan” obraz Aleksandra Sochaczewskiego (domena publiczna)

„Pożegnanie Europy” obraz Aleksandra Sochaczewskiego (domena publiczna)

Skutki upadku powstania

Po powstaniu styczniowym

Oddział Ignacego Drewnowskiego, walczący w powstaniu styczniowym, Autor nieznany (domena publiczna)

Ofiara Polaków złożona na ołtarzu wolności nie poszła na marne. Mimo represji ze strony zaborców- germanizacji i rusyfikacji, o powstańcach zaczęły krążyć opowieści, które przekazywali rodzice swoim dzieciom i dziadkowie wnukom. Na takich opowieściach wychowało się nowe pokolenie polskich patriotów, którzy później poświęcili życie na działania zmierzające odzyskania przez Polskę niepodległości.

"Rota" autor: Maria Konopnicka

Kazimierz Sosnkowski – założyciel Związku Walki Czynnej, autor nieznany (domena publiczna)

Sytuacja Polaków przed wybuchem I wojny światowej

Taka okazja nadarzyła się na przełomie XIX i XX wieku, gdy w Europie zaczął narastać konflikt między potęgami i po raz pierwszy od stu lat nasi zaborcy stali po przeciwnych stronach

Na ziemiach polskich zaczęto tworzyć organizacje patriotyczne, których celem było przygotowanie Polaków do zbrojnego odzyskania niepodległości

Związek Walki Czynnej

orientacja proaustriacka

Członkowie Związku Strzeleckiego. Fot.: Narodowe Archiwum Cyfrowe

My Pierwsza Brygada- Pieśń Legionów Polskich walczących w I wojnie światowej oraz film archiwalny.

Józef Piłsudski

Nurt polityczny na ziemiach polskich w okresie I wojny światowej.Skupiał zwolenników współpracy z państwami centralnymi przeciwko Rosji, jako największemu wrogowi Polaków. Na czele tego nurtu stanął Józef Piłsudski

Roman Dmowski Źródło: Wikimedia Commons/Biblioteka Kongresu USA

orientacja prorosyjska

Orientacja polityków prorosyjskich podczas I wojny światowej. Zakładała ona, że największe zagrożenie dla Polaków stanowią Niemcy i dlatego w nadchodzącej wojnie Polacy powinni stanąć przeciwko nim. Koncepcja ta została opracowana przez Romana Dmowskiego, który zakładał, że wojnę wygra ententa (Francja, Anglia i Rosja) i dlatego najkorzystniej dla Polaków będzie walczyć po stronie Rosji. Uważał, że po zwycięskiej wojnie w obrębie Cesarstwa Rosyjskiego znajdzie się całość ziem polskich, co na tyle wzmocni stanowisko Polaków, iż car będzie musiał się zgodzić na przyznanie im autonomii (a w przyszłości, może nawet niepodległości).

Komitet Narodowy Polski

Odzyskanie niepodległości

Komendant Józef Piłsudski podczas zaprzysiężenia oddziałów powstającego Wojska Polskiego w listopadzie 1918 r., fot: Muzeum Wojska w Białymstoku

Twórcy niepodległości

d) Lekcja Historii, My Pierwsza Brygada - Polskie Pieśni Patriotyczne - Pieśń Legionów, Piłsudski, link do filmu: https://youtu.be/_k24j4F2o9w

Przy tworzeniu prezentacji wykorzystano następujące materiały:

e) Muzeum Historii Polski, Przystanek Niepodległość - część 1, link do filmu: https://youtu.be/2bY47meWvgo

1. Filmy:

a) Dziecięcy Uniwersytet Ciekawej Historii, Powstanie listopadowe, link do filmu: https://youtu.be/6SMMb0chnvo

f) Pieśni Patriotyczne i Narodowe, Rota, link do filmu: https://youtu.be/PsUIGY_b99M?t=9

b) Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Rozbiory Polski, link do filmu: https://youtu.be/ZBx40SBSvoU

g) Polish Eagle, Pieśń powstańców z 1863 roku, link do filmu: https://youtu.be/ad8zGjdbrio

c) Gordon218, Hymn Polski HQ, link do filmu: https://youtu.be/AJsWz9SlpfA

2. Portale i strony internetowe:

a) www.dzieje.pl

b) www.encyklopedia.pwn.pl

c) www.wikipedia.pl

d) www.youtube.com/