Powstanie cesarstwa.

Cesarstwo rzymskie

Oktawian August

Gdy dowiedział się o śmierci Cezara i wyznaczeniu go na spadkobiercę, długo wahał się, co robić, na koniec jednak udał się do pretora rzymskiego Gajusza Antoniusza i oznajmił, że dziedzictwo przyjmuje.

August miał 3 żony: - Klodia Pulchra (Clodia Pulchra, córka Klodiusza i Fulwii, od 43 p.n.e. do rozwodu w 41 p.n.e.) - Skrybonia (Scribonia, od 40 p.n.e.) córka Julia - Liwia Druzylla (Livia Drusilla, od 39 p.n.e.)

Oktawian August

Ściągał jednak podatki także z prowincji cesarskich. Od roku 23 p.n.e. miał władzę wojskową nad wszystkimi prowincjami i całą armią (imperium proconsulare). 23 czerwca 23 roku p.n.e. otrzymał także władzę cywilną cenzora i trybuna ludowego, która gwarantowała mu nietykalność, czyli tribunicia potestas. 6 marca 12 roku p.n.e. został wybrany najwyższym kapłanem (Pontifex Maximus) po śmierci dotychczasowego piastuna tej godności, Lepidusa. Był to dożywotni urząd najwyższego zwierzchnika rzymskich kultów religijnych. Dnia 5 lutego 2 p.n.e. August przyjął na prośbę senatu i ludu rzymskiego tytuł Pater Patriae - Ojciec Ojczyzny. 1 sierpnia tego samego roku uroczyście otworzył świątynię Marsa Ultora, której zbudowanie ślubował przed czterdziestu laty, na polu bitwy pod Filippi.

Oktawian August

Reforma armii:

Legiony – wojsko zawodowe (20 lat służby), liczące pod koniec życia Augusta 150 tysięcy żołnierzy, ze stałym wyposażeniem weteranów, do którego rzadko byli wcielani ludzie z prowincji. Auxilia – wojska z prowincji, oddziały posiłkowe, głównie oparte na jeździe. Żołnierze po odbyciu służby otrzymywali obywatelstwo rzymskie. Oficerami byli ekwici. Pretorianie – gwardia cesarska z praefecti praetorio jako dowódcy (wyłącznie ekwici), którzy zajmowali najwyższe po cesarzu miejsce w państwie. Cohortes urbanae – kohorty miejskie, paramilitarne oddziały o charakterze policji miejskiej w Rzymie, na czele których stał prefekt miasta (praefectus urbi)

Oktawian August

Ponadto zastąpiono dziesięcinę bezpośrednim opodatkowaniem pieniężnym - stipendium - usunięcie Zgromadzenia Ludowego Oktawian powiększył państwo o nowe prowincje: Egipt, Panonię i Dalmację-Illyricum. Nie miał potomka męskiego. Na następcę wybrał Tyberiusza, syna swojej trzeciej żony Liwii, którego adoptował. Wybudował Mauzoleum Augusta - mauzoleum dynastii Julijsko-klaudyjskiej. Po jego śmierci zapanował przez dwa wieki Pax Romana - pokój rzymski.

Oktawian August

Okres panowania Oktawiana jest określany często mianem pax Romana. Panuje ogólny pogląd, że był to okres względnego spokoju, pozbawiony walk. Tak naprawdę jednak na terenach przygranicznych bez przerwy toczono walki i to na każdym krańcu rozległego imperium. Po Bitwie pod Akcjum Egipt został uznany za królestwo osobiste Augusta. Było ono rządzone przez namiestników - Korneliusza Gallusa, Eliusza Gallusa i Gajusza Petroniusza. W samej Afryce do walk nie dochodziło, jedynie Juba II (stojący na czele Mauretanii (dzisiejsze Maroko) był wasalem Rzymu.

Oktawian August

W Hiszpanii toczono nieudane walki z Asturiami i Kantabrami, w tym celu przekupiono także ich wodza, Korokotta. W latach 26 p.n.e.-24 p.n.e. August toczył z tymi plemionami iberyjskimi wojnę, lecz w końcu rozbił je doszczętnie Agryppa. W Galii Druzus podbił w latach 12 p.n.e.-9 p.n.e. tereny aż do rzeki Łaby, jednak wkrótce zmarł po upadku z konia. W 15 p.n.e. utworzono w dzisiejszych południowych Niemczech i Austrii Noricum i Recję. Następnie tereny te podbijał Tyberiusz, jednak wybuchło powstanie iliro-panońskie. Po jego stłumieniu władzę w Germanii zachodniej miał Warus, który wpadł w zasadzkę w 9 r. Jego legiony zostały doszczętnie rozbite, on sam popełnił samobójstwo i w konsekwencji Rzym musiał z terenów nadłabskich zrezygnować.

Oktawian August

W walkach o Mezję (dzisiejszą Serbię i Bułgarię) odznaczył się Krassus, wnuk byłego triumwira, zachodnią jej część przyłączając do imperium, wschodnią do Tracji, będącej wasalem Rzymu do roku 46. Zdobyto Dalmację i Panonię. W Azji Mniejszej podbił środkową Galację, Kapadocja stała się wasalem, Armenia częściowo była uzależniona. Do Rzymu należała Cylicja i Syria. Palestyna była początkowo wasalem pod władzą Heroda Wielkiego, później z jej części utworzono prowincję rzymską Judeę a na pozostałym obszarze utrzymano dwie zależne od Rzymu tetrarchie. „Krwawa granica” przebiegała z Partami.

Oktawian August

Okres panowania Oktawiana uznawany jest za złoty wiek literatury rzymskiej. Tworzyli wówczas m.in. Horacy i Wergiliusz - ten ostatni otrzymał od Oktawiana Augusta zlecenie na napisanie narodowego eposu dla Rzymian, który legitymizowałby władzę Oktawiana i jednoczył lud wokół tradycyjnych wierzeń i historii legendarnej. Tak powstała Eneida. Oktawian w czasie swego panowania doprowadził do umocnienia roli rodziny w państwie. Karano senatorów i ekwitów za bezżeństwo i bezdzietność odebraniem prawa dziedziczenia. Rodzinom wielodzietnym nadawano liczne przywileje. Dodatkowo wprowadzono ustawy przeciwko cudzołóstwu, rozpuście i zbytkowi. Samego Oktawiana uznano za syna boga Cezara, tzw. divi filius. Czczono „genius augusta”, czyli jego boską cząstkę, zwłaszcza w kapliczkach na skrzyżowaniach ulic, obok larów. Na Wschodzie Imperium Rzymskiego występował jeszcze bardziej wyraźny kult jego osoby. Wzniesiono świątynie Romy i Augusta w Pergamonie. Częściej składano ofiary w jego intencji (pro salute). Już po śmierci, która nastąpiła w roku 14, został uznany przez senat za boga. Liwia Druzylla została jego kapłanką.

Oktawian August

Podczas rządów Augusta zawiązywano wielokrotnie spiski na życie cesarza. Pierwszy zorganizował Faniusz Cepion. Kolejny zorganizowany przez Pompejusza w 23 roku przed n. e., w którym brali udział wpływowi senatorowie, wraz z konsulem Warronem. Sprzysiężenie upadło dzięki udaremnieniu go przez Mecenasa. Spiskowców ukarano śmiercią. Kolejny zamach na cesarza zorganizowano podczas jego pobytu na Wschodzie w roku 19 przed n. e. Na jego czele stał Egnacjusz Rufus, który prawdopodobnie z osobistych animozji do cesarza chciał pozbawić go życia. Najbardziej niebezpieczny zamach miał miejsce w 2 roku przed n. e. W spisku brali udział wysocy urzędnicy, senatorowie i przedstawiciele wybitnych rodów arystokratycznych. Wiele wskazuje na to, że w nieudany zamach stanu wmieszana była również córka władcy, Julia. Część spiskowców skazano na śmierć, innych na dożywotnie zesłanie. Kolejny zamach zorganizował w 4 roku n. e. Korneliusz Cynna, wnuk Pompejusza Wielkiego. Cynna uniknął kary dzięki wstawiennictwu żony Augusta, Liwii oraz Tyberiusza, który w tym czasie został wyznaczony na następcę Augusta. Ostatnim zorganizowanym zamachem na życie cesarza był spisek Emiliusza Paulusa i Plaucjusza Rufusa. Spiskowcy zostali skazani na wygnanie.

Tyberiusz

cesarz rzymski, syn Tyberiusza Klaudiusza i Liwii Druzylli. Tyberiusz był członkiem rodu Klaudiuszów. Dzięki adopcji przez Augusta wszedł natomiast do rodu Juliuszów. Wszyscy kolejni cesarze aż do Nerona byli w różnym stopniu spokrewnieni z tymi rodami, stąd nazwa dynastii julijsko-klaudyjska.

Tyberiusz

w 14 w.n.e objął władzę. Był adoptowanym przez Oktawiana, Utrwalił on jego ustrój. Prowadził pokojową politykę zagraniczną i dbał o rozwój prowincji.

Kaligula

cesarz rzymski od 37 r. - 41 r.n.e. Jego ojciec Germanik, dowódca uwielbiany przez wojsko, zaraz po narodzinach syna znalazł się wraz ze swoją rodziną nad Renem, gdzie dowodził tamtejszą armią. Rodzice często pokazywali syna w stroju żołnierskim. Wkładali mu buty (sandały), które nazywały się caligae, stąd też chłopiec otrzymał przydomek Caligula, czyli "Bucik", i był traktowany jako maskotka armii.

znany z niezrównoważonego zachowania i nieobliczalnych decyzji politycznych. zamordowany przez trybuna pretorianów

Klaudiusz

41-54 r.

Śliniący się, jąkający, utykający i półgłuchy, uważany był przez mu współczesnych za osobę upośledzoną umysłowo. Z tego powodu nie dopuszczano go do piastowania urzędów. W czasach, gdy jego stryj Tyberiusz był cesarzem, Klaudiusz skupiał się na nauce, zagłębiał się w zagadnienia związane z historią i prawem, pracował też nad swoją wadą wymowy. Przede wszystkim jednak uważnie przyglądał się politycznej grze dworskiej.

otruty przez żonę, która chciała zapewnić tron swojemu synowi Neronowi

Szalony cesarz padł ofiarą oficerów własnej gwardii. To właśnie pretorianie obwołali kolejnym władcą Klaudiusza. Po raz pierwszy unaoczniło się to, co będzie w przyszłości jedną z przyczyn upadku Cesarstwa rzymskiego: żołnierze zdecydowali, kto ma zasiąść na tronie.

W czasie jego rządów podporządkowali sobie Rzymianie Brytanię, Mauretanię oraz Trację.

Neron

Neron dał się poznać jako despota i ekscentryk.

Neron

Ciekawostki o Neronie: “Kazał zabić matkę, pozbawił życia żonę, oskarżany jest o podpalenie Rzymu i prześladowanie chrześcijan” – taki portret Nerona nakreślił w “Żywotach cezarów” kronikarz rzymski – Swetoniusz. Popełniając samobójstwo Neron miał powiedzieć: “Jaki artysta ginie we mnie”. Neron w opinii jemu współczesnych był pewnie najkrwawszym cesarzem w historii. Wychowawcą Nerona był niezwykła i wybitny pisarz, poeta oraz filozof, czyli same we własnej osobie – Seneka Młodszy. Opisy rządów Nerona w zasadzie wypełniają całą powieść pt. “Quo vadis” Henryka Sienkiewicza. Pomimo licznych wad, miał i Neron swe zasługi. Otóż Na jego rozkaz rozpoczęto wiekopomną budowę Kanału Korynckiego, który to miał za zadanie pozwolić statkom na omijanie całego półwyspu Peloponez. Projekt jednak ukończono dopiero w XIX wieku.

Dziękuję