Geneza "Wesela"
OSOBY
OSOBY DRAMATU
Pan Młody – Lucjan Rydel Panna Młoda – 16-letnia Jadwiga Mikołajczykówna.
Gospodarz – Włodzimierz Tetmajer Gospodyni – wówczas 27-letnia żona Włodzimierza Tetmajera. Marysia – trzecia z sióstr Mikołajczykówien. Poeta – Kazimierz Przerwa-Tetmajer Dziennikarz – Rudolf Starzewski Radczyni – profesorowa Antonina Domańska Haneczka – Anna Rydlówna, młodsza siostra Lucjana Rydla.
Zosia i Maryna – siostry Pareńskie, córki znanego lekarza krakowskiego. Żyd – Hersz Singer, karczmarz z Bronowic.
Rachela – Pepa (Józefa) Singer, córka bronowickiego karczmarza.
Czepiec – Błażej Czepiec, wuj Gospodyni, wójt i starosta weselny. Jasiek - Jan Mikołajczyk, brat Panny Młodej Ojciec - Jacek Mikołajczyk Nos - połączenie dwóch malarzy: Tadeusza Nosowskiego i Stanisława Czajkowskiego
Widmo – malarz Ludwik de Laveaux Stańczyk – znany z ciętego języka nadworny błazen ostatnich Jagiellonów. Rycerz Czarny – Zawisza Czarny z Garbowa, bohater spod Grunwaldu Hetman – zdrajca Franciszek Ksawery Branicki, jeden z przywódców konfederacji targowickiej. Upiór – Jakub Szela, przywódca rabacji galicyjskiej z 1846 roku. Wernyhora – legendarny lirnik ukraiński z XVIII wieku.
CHOCHOŁ
Kompozycja dramatu
Dramat realistyczno-symboliczny w trzech aktach. Dwa plany zdarzeń: relistyczny i symboliczny.
AKT I
AKT III
AKT II
01 Didaskalia - niezwykle ważne, dostarczają informacji o czasie, miejscu akcji, technice pisarskiej, wystroju chaty, poglądach bohaterów
Noc listopadowa; w chacie, w świetlicy. Izba wybielona siwo, prawie błękitna, jednym szarawym tonem półbłękitu obejmująca i sprzęty, i ludzi, którzy się przez nią przesuną. Przez drzwi otwarte z boku, ku sieni, słychać huczne weselisko, buczące basy, piskanie skrzypiec, niesforny klarnet, hukania chłopów i bab i przygłuszający wszystką nutę jeden melodyjny szum i rumot tupotających tancerzy, co się tam kręcą w zbitej masie w takt jakiejś ginącej we wrzawie piosenki...I cała uwaga osób, które przez tę izbę-scenę przejdą, zwrócona jest tam, ciągle tam; zasłuchani, zapatrzeni ustawicznie w ten tan, na polską nutę... wirujący dookoła; w półświetle kuchennej lampy, taniec kolorów, krasych wstążek, pawich piór, kierezyj, barwnych kaftanów i kabatów, nasza dzisiejsza wiejska Polska.
- Czas akcji
- Technika pisarska widoczna w didaskaliach
- Nastrój sceny
- Środki poetyckie zastosowane w didaskaliach
02 Didaskalia c.d.
A na ścianie głębnej: drzwi do alkierzyka, gdzie łóżka gospodarstwa i kołyska, i pośpione na łóżkach dzieci, a górą zszeregowani Święci obrazkowi. Na drugiej bocznej ścianie izby: okienko przysłonione białą muślinową firaneczką; nad oknem wieniec dożynkowy z kłosów; - za oknem ciemno, mrok - za oknem sad, a na deszczu i słocie krzew, otulony w słomę, w zimową ochronę okryty.
- Zwróć uwagę na sprzęty / rzeczy znajdujące się w izbie. O czym one świadczą?
- Jaki nastrój pojawia się w drugiej części fragmentu?
- W jaki sposób fragment ten zapowiada dalsze wydarzenia w dramacie?
03 Didaskalia c.d.
Na środku izby stół okrągły, pod białym, sutym obrusem, gdzie przy jarzących brązowych świecznikach żydowskich suta zastawa, talerze poniechane tak, jak dopiero co od nich cała weselna drużba wstała, w nieładzie, gdzie nikt o sprzątaniu nie myśli. Około stołu proste drewniane stołki kuchenne z białego drzewa; przy tym na izbie biurko, zarzucone mnóstwem papierów; ponad biurkiem fotografia Matejkowskiego "Wernyhory" i litograficzne odbicie Matejkowskich "Racławic". Przy ścianie w głębi sofa wyszarzana; ponad nią złożone w krzyż szable, flinty, pasy podróżne, torba skórzana. W innym kącie piec bielony, do maści z izbą; obok pieca stolik empire, zdobny świecącymi resztami brązów, na którym zegar stary, alabastrowymi kolumienkami dźwigający złocony krąg godzin; nad zegarem portret pięknej damy w stroju z lat 1840 w lekkim muślinowym zawoju przy twarzy młodej w lokach i na ciemnej sukni.
- Przyporządkuj sprzęty do jednego z czterech kręgów kulturowych: żydowski, szlachecki, inteligencji, chłopski. Sformułuj wnioski.
- Które elementy wystroju mają charakter symboliczny i wiążą się z treścią dramatu? Określ symboliczne znaczenie tych rekwizytów.
04 Didaskalia c.d
U boku drzwi weselnych skrzynia ogromna wyprawna wiejska, malowana w kwiatki pstre i pstre desenie; wytarta już i wyblakła. Pod oknem stary grat, fotel z wysokim oparciem. Nad drzwiami weselnymi ogromny obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej z jej sukienką srebrną i złotym otokiem promieni na tle głębokiego szafiru; a nad drzwiami alkierza takiż ogromny obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, w utkanej wzorzystej szacie, w koralach i koronie polskiej Królowej, z Dzieciątkiem, które rączkę ku błogosławieniu wzniosło. Strop drewniany w długie belki proste z wypisanym na nich Słowem Bożym i rokiem pobudowania.
Przyporządkuj sprzęty do jednego z czterech kręgów kulturowych: żydowski, szlachecki, inteligencji, chłopski.O czym świadczy obecność obrazów z Matką Boską? Dlaczego wymieniono dwie Matki Boskie? Jakie jest znaczenie tych obrazów w kulturze polskiej? Znając wystrój bronowickiej chaty, scharakteryzuj jej mieszkańców.
06 Dlaczego takie didaskalia?
Wyspiański był "artystą teatru". Sam projektował dekoracje, rekwizyty, kostiumy dla swoich sztuk, dbał o zestrojenie tych elementów z oświetleniem i muzyką. Niektóre detale scenografii sam rzeźbił lub malował, inne były wykonywane według jego ścisłych zaleceń, szkiców, makiet. Nic dziwnego, że zadbał o szczegółowe didaskalia do "Wesela". Poza tym didaskalia nie tylko organizowały scenę, ale w znacznej mierze wprowadzały czytelnika w nastrój i tematykę dzieła.
07 Poćwicz
Które zestawy słów użyjesz, aby określić nastrój poszczególnych aktów "Wesela"?
Akty
A. apatia, wizje oniryczne, refleksyjność, pesymizm B. radość, śpiew, taniec, barwa, hałas C. zaduma, nostalgia, tajemnica, mistyka
Akt I Akt II Akt III
08 Poćwicz
Na podstawie poniższego fragmentu spróbuj określić rolę dźwięku w utworze Wyspiańskiego. Omów, w jakim stopniu muzyka buduje przestrzeń sceniczną.
RACHELA, ten pęd; a potem te głosy coraz cichsze, ta muzyka bliska; te wszystkie na sadzie zjawiska, którem ja widziała, że to tak przemija; że my się rozejdziemy, że się wzajem zapomniemy, to jest, pan mnie zapomni, jak się Rachel oprzytomni, to będzie marzyć, może będzie smutna.
09 Poćwicz
Przeczytaj didaskalia kończące scenę 37, aktu III. Jaką technikę pisarską zastosował Wyspiański? Jak wpływa ona na nastrój sceny?
Od sadu, od pola, we świetle szafiru,
co idzie jak łuna błękitna -
głosy się cisną przedrannych ptasich świergotań; niebieskie to Światło wypełnia jakby Czarem izbę i gra kolorami na ludziach pochylonych w pół-śnie, pół-zachwycie. - Przeze drzwi w głębi wraca Jasiek i patrzy dokoła, i oczom nie wierzy, i coraz się słania od grozy
Wesele jest dramatem synestezyjnym, co oznacza, że autor połączył w nim różne konwencje estetyczne: symbolizm, impresjonizm, realizm, naturalizm, ale sięgnął też po tradycję dramatu szekspirowskiego i romantycznego (zwłaszcza technikę oniryzmu zainspirowaną przez Sen srebrny Salomei Juliusza Słowackiego), a także − rozmaite dziedziny sztuki: słowo, dźwięk, muzykę, taniec, ruch sceniczny.
Dziękuję!
Geneza "Wesela" Wyspiańskiego
magda_filolog
Created on November 2, 2020
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Fill in Blanks
View
Countdown
View
Stopwatch
View
Unpixelator
View
Break the Piñata
View
Bingo
View
Create a Secret Code
Explore all templates
Transcript
Geneza "Wesela"
OSOBY
OSOBY DRAMATU
Pan Młody – Lucjan Rydel Panna Młoda – 16-letnia Jadwiga Mikołajczykówna. Gospodarz – Włodzimierz Tetmajer Gospodyni – wówczas 27-letnia żona Włodzimierza Tetmajera. Marysia – trzecia z sióstr Mikołajczykówien. Poeta – Kazimierz Przerwa-Tetmajer Dziennikarz – Rudolf Starzewski Radczyni – profesorowa Antonina Domańska Haneczka – Anna Rydlówna, młodsza siostra Lucjana Rydla. Zosia i Maryna – siostry Pareńskie, córki znanego lekarza krakowskiego. Żyd – Hersz Singer, karczmarz z Bronowic. Rachela – Pepa (Józefa) Singer, córka bronowickiego karczmarza. Czepiec – Błażej Czepiec, wuj Gospodyni, wójt i starosta weselny. Jasiek - Jan Mikołajczyk, brat Panny Młodej Ojciec - Jacek Mikołajczyk Nos - połączenie dwóch malarzy: Tadeusza Nosowskiego i Stanisława Czajkowskiego
Widmo – malarz Ludwik de Laveaux Stańczyk – znany z ciętego języka nadworny błazen ostatnich Jagiellonów. Rycerz Czarny – Zawisza Czarny z Garbowa, bohater spod Grunwaldu Hetman – zdrajca Franciszek Ksawery Branicki, jeden z przywódców konfederacji targowickiej. Upiór – Jakub Szela, przywódca rabacji galicyjskiej z 1846 roku. Wernyhora – legendarny lirnik ukraiński z XVIII wieku.
CHOCHOŁ
Kompozycja dramatu
Dramat realistyczno-symboliczny w trzech aktach. Dwa plany zdarzeń: relistyczny i symboliczny.
AKT I
AKT III
AKT II
01 Didaskalia - niezwykle ważne, dostarczają informacji o czasie, miejscu akcji, technice pisarskiej, wystroju chaty, poglądach bohaterów
Noc listopadowa; w chacie, w świetlicy. Izba wybielona siwo, prawie błękitna, jednym szarawym tonem półbłękitu obejmująca i sprzęty, i ludzi, którzy się przez nią przesuną. Przez drzwi otwarte z boku, ku sieni, słychać huczne weselisko, buczące basy, piskanie skrzypiec, niesforny klarnet, hukania chłopów i bab i przygłuszający wszystką nutę jeden melodyjny szum i rumot tupotających tancerzy, co się tam kręcą w zbitej masie w takt jakiejś ginącej we wrzawie piosenki...I cała uwaga osób, które przez tę izbę-scenę przejdą, zwrócona jest tam, ciągle tam; zasłuchani, zapatrzeni ustawicznie w ten tan, na polską nutę... wirujący dookoła; w półświetle kuchennej lampy, taniec kolorów, krasych wstążek, pawich piór, kierezyj, barwnych kaftanów i kabatów, nasza dzisiejsza wiejska Polska.
02 Didaskalia c.d.
A na ścianie głębnej: drzwi do alkierzyka, gdzie łóżka gospodarstwa i kołyska, i pośpione na łóżkach dzieci, a górą zszeregowani Święci obrazkowi. Na drugiej bocznej ścianie izby: okienko przysłonione białą muślinową firaneczką; nad oknem wieniec dożynkowy z kłosów; - za oknem ciemno, mrok - za oknem sad, a na deszczu i słocie krzew, otulony w słomę, w zimową ochronę okryty.
03 Didaskalia c.d.
Na środku izby stół okrągły, pod białym, sutym obrusem, gdzie przy jarzących brązowych świecznikach żydowskich suta zastawa, talerze poniechane tak, jak dopiero co od nich cała weselna drużba wstała, w nieładzie, gdzie nikt o sprzątaniu nie myśli. Około stołu proste drewniane stołki kuchenne z białego drzewa; przy tym na izbie biurko, zarzucone mnóstwem papierów; ponad biurkiem fotografia Matejkowskiego "Wernyhory" i litograficzne odbicie Matejkowskich "Racławic". Przy ścianie w głębi sofa wyszarzana; ponad nią złożone w krzyż szable, flinty, pasy podróżne, torba skórzana. W innym kącie piec bielony, do maści z izbą; obok pieca stolik empire, zdobny świecącymi resztami brązów, na którym zegar stary, alabastrowymi kolumienkami dźwigający złocony krąg godzin; nad zegarem portret pięknej damy w stroju z lat 1840 w lekkim muślinowym zawoju przy twarzy młodej w lokach i na ciemnej sukni.
04 Didaskalia c.d
U boku drzwi weselnych skrzynia ogromna wyprawna wiejska, malowana w kwiatki pstre i pstre desenie; wytarta już i wyblakła. Pod oknem stary grat, fotel z wysokim oparciem. Nad drzwiami weselnymi ogromny obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej z jej sukienką srebrną i złotym otokiem promieni na tle głębokiego szafiru; a nad drzwiami alkierza takiż ogromny obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, w utkanej wzorzystej szacie, w koralach i koronie polskiej Królowej, z Dzieciątkiem, które rączkę ku błogosławieniu wzniosło. Strop drewniany w długie belki proste z wypisanym na nich Słowem Bożym i rokiem pobudowania.
Przyporządkuj sprzęty do jednego z czterech kręgów kulturowych: żydowski, szlachecki, inteligencji, chłopski.O czym świadczy obecność obrazów z Matką Boską? Dlaczego wymieniono dwie Matki Boskie? Jakie jest znaczenie tych obrazów w kulturze polskiej? Znając wystrój bronowickiej chaty, scharakteryzuj jej mieszkańców.
06 Dlaczego takie didaskalia?
Wyspiański był "artystą teatru". Sam projektował dekoracje, rekwizyty, kostiumy dla swoich sztuk, dbał o zestrojenie tych elementów z oświetleniem i muzyką. Niektóre detale scenografii sam rzeźbił lub malował, inne były wykonywane według jego ścisłych zaleceń, szkiców, makiet. Nic dziwnego, że zadbał o szczegółowe didaskalia do "Wesela". Poza tym didaskalia nie tylko organizowały scenę, ale w znacznej mierze wprowadzały czytelnika w nastrój i tematykę dzieła.
07 Poćwicz
Które zestawy słów użyjesz, aby określić nastrój poszczególnych aktów "Wesela"?
Akty
A. apatia, wizje oniryczne, refleksyjność, pesymizm B. radość, śpiew, taniec, barwa, hałas C. zaduma, nostalgia, tajemnica, mistyka
Akt I Akt II Akt III
08 Poćwicz
Na podstawie poniższego fragmentu spróbuj określić rolę dźwięku w utworze Wyspiańskiego. Omów, w jakim stopniu muzyka buduje przestrzeń sceniczną.
RACHELA, ten pęd; a potem te głosy coraz cichsze, ta muzyka bliska; te wszystkie na sadzie zjawiska, którem ja widziała, że to tak przemija; że my się rozejdziemy, że się wzajem zapomniemy, to jest, pan mnie zapomni, jak się Rachel oprzytomni, to będzie marzyć, może będzie smutna.
09 Poćwicz
Przeczytaj didaskalia kończące scenę 37, aktu III. Jaką technikę pisarską zastosował Wyspiański? Jak wpływa ona na nastrój sceny?
Od sadu, od pola, we świetle szafiru, co idzie jak łuna błękitna - głosy się cisną przedrannych ptasich świergotań; niebieskie to Światło wypełnia jakby Czarem izbę i gra kolorami na ludziach pochylonych w pół-śnie, pół-zachwycie. - Przeze drzwi w głębi wraca Jasiek i patrzy dokoła, i oczom nie wierzy, i coraz się słania od grozy
Wesele jest dramatem synestezyjnym, co oznacza, że autor połączył w nim różne konwencje estetyczne: symbolizm, impresjonizm, realizm, naturalizm, ale sięgnął też po tradycję dramatu szekspirowskiego i romantycznego (zwłaszcza technikę oniryzmu zainspirowaną przez Sen srebrny Salomei Juliusza Słowackiego), a także − rozmaite dziedziny sztuki: słowo, dźwięk, muzykę, taniec, ruch sceniczny.
Dziękuję!