Kampania wrześniowa. Życie pod okupacją niemiecką i rosyjską.

Kampania

wrześniowa

Życie pod okupacją niemiecką

Plany agresji

Blitzkrieg

Po odrzuceniu przez Polskę żądań niemieckich i po przekonaniu się Hitlera, że państwa zachodnie nie udzielą Polsce wsparcia, konflikt wojenny był już nieunikniony.

A więc wojna!

Jakie było przesłanie plakatu?

Był skierowany tylko do zawodowych żołnierzy Odwoływał się do idei wojny agresywnej Odwoływał się do poczucia patriotyzmu Odwoływał się do nienaruszalności terytorium

Ze względu na naciski państw zachodnich stosunkowo późno ogłoszono mobilizację.

Pytania: Na kiedy ogłoszono mobilizację? Czy twoim zdaniem możliwe było zakończenie jej przed rozoczęciem działań wojennych?

Atak na radiostację w Gliwicach

hasło "babka umarła"

Co oznaczało?

Początek walk

1 września 1939 roku w piątek o godzinie 4.45 rozpoczął się niemiecki atak na Polskę. Do Zatoki Gdańskiej wpłynął pancernik Schleswig‑Holstein i rozpoczął ostrzał polskiego garnizonu na Westerplatte. Niemcy przekroczyli granicę II RP, niszcząc szlabany i polskie symbole państwowe.

Dlaczego na westerplatte stacjonował polski garnizon wojskowy?

>

wynikało to z konwencji zawartej pomiędzy polską a wolnym mistem gdańsk

>

było to zgodne z polskim planem obrony wybrzeża

>

rząd polski podjął decyzję o ulokowaniu tam jednostki

bombardowanie wielunia

Wkrótce po niemieckim ataku prezydent Mościcki wydał orędzie do Polaków.

ignacy mościcki

Dysproporcja sił

Przewaga militarna III Rzeszy była ogromna, zarówno pod względem liczby żołnierzy, jak i ilości sprzętu wojskowego. Ponadto polski sprzęt był przestarzały, w większości nie dorównywał uzbrojeniu armii niemieckiej, co także osłabiało możliwości obronne II RP.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Kamp-wrzes22-anim.gif

kampania wrześniowa

kampania

obrona westerplatte

1 września - 6 października

info

Bitwa nad Bzurą

Obrona poczty gdańskiej

info

info

Napaść Armii Radzieckiej

17 września 1939 r.

cios w plecy

Koniec kampanii wrześniowej

kapitulacja

Trwająca 35 dni wojna obronna zakończyła się klęską Polski. W kampanii wrześniowej zginęło około 70 tys. żołnierzy, śmierć poniosło niemal 300 tys. cywilów. Do niewoli niemieckiej dostało się prawie 420 tys., a rannych zostało około 134 tys. osób. Kilkanaście tysięcy żołnierzy polskich zginęło również w walkach z czerwonoarmistami, a 250 tys. dostało się do niewoli radzieckiej. Niemcy stracili około 17 tys., a rannych zostało około 27 tys. żołnierzy.

Pod okupacjąradziecką i niemiecką

Podział ziem polskich

• 28 IX 1939 r. Niemcy dokonały korekty paktu Ribbentrop- Mołotow. Granica miała przebiegać teraz wzdłuż linii rzek Pisa- Narew- Bug- San.

• Po stronie niemieckiej znajdowało się 48,5% terytorium Polski z 20,4 mln ludności.

• Po stronie radzieckiej 50% terytorium z 14,5 mln ludności (6 mln Polaków, reszta to Ukraińcy, Białorusini i in.)

geneza

– 28 IX 1939 traktat o granicach i przyjaźni między Niemcami i ZSRR (modyfikacja paktu Ribbentrop-Mołotow: granica na linii Pisa-Narew-Bug-San, Litwa w strefie wpływów ZSRR, wspólne zwalczanie polskiego podziemia) – cele ZSRR: depolonizacja zajętych terenów (obejmujących 52% terytorium Polski i ok. 14 mln ludności, w tym ok. 5 mln Polaków) – koordynacja działań niemiecko-radzieckich przeciwko Polakom (konferencje Gestapo-NKWD w Krakowie i Zakopanem, częściowa wymiana jeńców i ludności cywilnej)

Okupacja radziecka

ZSRR na zagarniętych terenach (tzw. Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi) przeprowadził pseudowybory a nowo wybrane, komunistyczne zgromadzenia zwróciły się do władz radzieckich z prośbą o przyłączenie do ZSRR, co też uczyniono oficjalnie na początku listopada 1939. Wszystkim nadano oficjalnie obywatelstwo radzieckie, co m.in. pociągnęło za sobą obowiązek służby w Armii Czerwonej.

Represje wobec ludności polskiej (1939-1941)

paszportyzacja

aresztowania

zsyłki

Historie

Okupacja radziecka

Decyzja Biura Politycznego WKP (b) w sprawie jeńców polskich (15 III 1940) W związku z tym, że wszyscy oni są zatwardziałymi i niepoprawnymi wrogami władzy radzieckiej, NKWD i ZSRR uważa za niezbędne: I. Polecić NKWD i ZSRR: Sprawy znajdujących się w obozach dla jeńców wojennych 14 700 byłych polskich oficerów, urzędników, obszarników, policjantów, funkcjonariuszy wywiadu, żandarmów, osadników (wojskowych) i strażników więziennych. A także sprawy aresztowanych i przebywających w więzieniach w zachodnich obwodach Ukrainy i Białorusi 11 000 członków różnych szpiegowskich i dywersyjnych organizacji kontrrewolucyjnych, byłych obszarników, fabrykantów, byłych polskich oficerów, urzędników i dezerterów – rozpatrzyć w trybie specjalnym, wymierzając im najwyższy wymiar kary – rozstrzelanie. Sprawy rozpatrzyć bez wzywania aresztowanych, bez przedstawiania zarzutów, postanowienia o zakończeniu śledztwa i aktu oskarżenia.

zbrodnia katyńska

zbrodnia katyńska

pod okupacją niemiecką

Tymczasowa administracja na okupowanych obszarach.

W wyniku przegranej przez Polskę wojny obronnej Niemcy zajęły terytorium o powierzchni 188 000 km. kw. (48,2% obszaru II RP) oraz ok. 22 mln ludności (ok. 63% ludności II RP). 1 września, zaraz po rozpoczęciu wojny, na mocy ustawy Reichstagu do Rzeszy włączono Wolne Miasto Gdańsk. Tymczasowo (formalnie od 3 do 25 października) władzę w okupowanej przez Niemców Polsce sprawowało Naczelne Dowództwo na Wschodzie (Ober-Ost) na czele którego stali: gen. płk Walther von Brauchitsch; gen.płk. Gerd von Rundstedt; od 20 X gen. Johannes Blaskowitz, zaś szefem cywilnej administracji od 13 września 1939 był Hans Frank.

Koncepcje polskiego „państwa szczątkowego”

Początkowo władze niemieckie rozważały różne plany dotyczące przyszłości polskich ziem okupowanych przez Niemcy, w tym m.in. powołanie marionetkowego polskiego „państwa szczątkowego” (niem.: Reststaat) pomiędzy granicami wschodnimi Rzeszy z 1914 roku a nową zachodnią granicą ZSRR na Bugu.

29 września 1939 Adolf Hitler wyraził chęć podziału okupowanych przez Niemcy polskich obszarów na trzy części:

1. Obszar między Wisłą a Bugiem (Lubelszczyzna) – przeznaczony dla Żydów przesiedlanych z innych obszarów polskich, a także z Rzeszy Niemieckiej. 2. Nad dotychczasową granicą polsko-niemiecką pas germanizacji i kolonizacji. 3. Pomiędzy nimi polska „państwowość”.

Generalne Gubernatorstwo

(1939–1945) - czasem Generalna Gubernia, w skrócie GG; niem. Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete, dosłownie Generalne Gubernatorstwo dla okupowanych ziem polskich. jednostka administracyjno-terytorialna utworzona na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października 1939 z mocą obowiązującą od 26 października 1939, obejmująca część okupowanego wojskowo przez Niemcy terytorium II Rzeczypospolitej, która nie została wcielona bezpośrednio do Rzeszy.

generalne gubernatorstwo

Hans Frank

Naczelną władzę sprawował generalny gubernator (niem. Generalgouverneur), mający swą siedzibę w Krakowie. Warszawa została zredukowana do roli siedziby władz dystryktu warszawskiego. Stanowisko generalnego gubernatora przez cały czas istnienia pełnił Hans Frank.

Generalne Gubernatorstwo

Generalne Gubernatorstwo podzielono na cztery (później pięć) jednostki administracyjne (dystrykty, niem. Distrikt):

• krakowski,
• lubelski,
• radomski,
• warszawski,
• galicyjski (od 1 sierpnia 1941).

Dystrykty dzieliły się na powiaty (niem. Kreis). Zlikwidowano polską administrację, pozostawiając tylko polską policję jako jednostkę pomocniczą przy policji niemieckiej oraz sądy rozpatrujące drobne sprawy karne dot. Polaków oraz sprawy cywilne między Polakami. Jednak sądy niemieckie mogły przejąć do swojej właściwości każdą sprawę. Jedyne jednostki samorządowe pozostawione w Generalnego Gubernatorstwa to gminy i sołectwa. Niemcy dopuścili działanie straży pożarnej, PCK, a od roku 1940 Rady Głównej Opiekuńczej.

Populacja

pod okupacją niemiecką

10 mln

Polacy

1350 tys.

Żydzi

500 tys.

Ukraińcy

Inne grupy

300 tys.

Od początku istnienia Generalnego Gubernatorstwa niemieckie władze okupacyjne stosowały politykę wszechogarniającego terroru realizowanego za pomocą aparatu policyjno-represyjnego, wojskowego, administracyjnego i gospodarczego. Teren Generalnego Gubernatorstwa objął surowy reżim policyjny:

• miejscową ludność osadzano w różnych obozach, wysiedlano, wywożono do prac przymusowych do Niemiec, dokonując zatrzymań ludzi w obławach ulicznych zwanych łapankami.
• Niszczono polską inteligencję, atakowano kościoły (zwłaszcza Kościół katolicki, a także Kościół Ewangelicko-Augsburski),
• zakazano narodowej działalności kulturalnej,
• zlikwidowano szkolnictwo wyższe,
• celowo stworzono niezwykle ciężkie warunki materialne ludności miejskiej (m.in. głodowe racje żywnościowe i system kartek żywnościowych) sprzyjające wysokiej śmiertelności.

Polscy rolnicy województwa krakowskiego pochwyceni przez policję niemiecką i wywiezieni na roboty przymusowe w Rzeszy, 1941.

Łapanka w jednym z miast polskich

Grabież dzieł sztuki i dóbr kultury narodowej

Od chwili zajęcia przez wojska niemieckie głównych miast na terenie Generalnego Gubernatorstwa trwała systematyczna grabież dóbr kultury narodowej, podczas której nie dbano o ustalenia IV konwencji haskiej (1907) zakazującej takich praktyk. W ciągu pierwszych 6 miesięcy okupacji niemieckiej ograbiono Generalne Gubernatorstwo z dzieł sztuki niemalże całkowicie, Hans Frank w końcu 1942 raportował o „zabezpieczeniu” 90% polskich zbiorów sztuki i kolekcji.

Rafael – „Portret młodzieńca” – obraz ukradziony przez Niemców (Hans Frank) w roku 1940 z kolekcji Muzeum Czartoryskich w Krakowie; do 2013 nie odnaleziony i nie zwrócony właścicielom...

Masowe egzekucje

Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej dzięki współpracy niemieckiej mniejszości narodowej oraz kontrwywiadu służby bezpieczeństwa SS tzw. Sicherheitsdienst i Gestapo w Berlinie powstała tzw. „Lista wrogów Rzeszy” – niem. Sonderfahndungsbuch Polen, na której umieszczono przedstawicieli polskiej inteligencji, księży, działaczy społecznych i politycznych, powstańców wielkopolskich i śląskich. Osoby te były wyznaczone do eliminacji i po aresztowaniu mordowane w masowych egzekucjach przez oddziały Einsatzgruppen oraz paramilitarne bojówki mniejszości niemieckiej Volksdeutscher Selbstschutz

Ludzie spaleni na warszawskiej Woli w trakcie pacyfikacji powstania warszawskiego

Zbrodnia w Bochni w dniu 18 XII 1939

Pacyfikacje wsi

Konfiskaty mienia

Praca przymusowa

Jednym z celów polityki prowadzonej w Generalnym Gubernatorstwie było stworzenie zasobów ludności polskiej wykorzystywanych w charakterze niewolniczej siły roboczej. 26 października 1939 r. w GG objęto nakazem pracy przymusowej wszystkich Polaków w wieku 18–60 lat, 12 grudnia 1939 r. przesunięto dolną granicę wieku do lat 14. Oficjalnie dla Polaków istniał tzw. obowiązek pracy, a dla Żydów tzw. przymus pracy, w praktyce jednak oba te pojęcia oznaczały zatrudnianie przymusowe.

Ciężkie więzienia Gestapo

Pod koniec 1939 na terenie Generalnego Gubernatorstwa rozpoczęto tworzenie systemu więzień tajnej policji Gestapo, znajdowały się one m.in. w Kielcach, Ciechanowie, Radomiu, Nowym Sączu, Tarnowie, Warszawie (Aleja Szucha), Zamościu i Zakopanem. Spośród 7 największych ciężkich więzień Gestapo, w których katowano, torturowano i mordowano Polaków, 5 mieściło się na terenie Generalnego Gubernatorstwa (pozostałe dwa znajdowały się w Poznaniu – Fort VII w Poznaniu i w Łodzi – Radogoszcz)

• Pawiak (Warszawa)
• Montelupich (Kraków)
• Zamek Królewski w Lublinie (Lublin)
• Firlej (Radom)
• Rotunda Zamojska (Zamość)

Pokój dyżurującego funkcjonariusza gestapo w areszcie na Szucha. Tu odbywały się także przesłuchania więźniów.

https://www.youtube.com/watch?v=tchQpMXc5S0

Polskie Państwo Podziemne

• https://www.youtube.com/watch?v=Bi71_5SawQ0