KRV KAO DIJAGNOSTIČKI MATERIJAL

Uzorkovanje krvi za laboratorijske analize

nastavnik slađana Jovanović

gasne analize krvi

opšti pojmovi o krvi

opšti pojmovi o laboratorijskim analizama

CRP

sadržaj

Određivanje koagulacionog statusa

sedimentacija krvi

sestrinske procedure pri uzorkovanju krvi

krvna slika

biohemijske analize krvi

Kraj

Šta je krv?

1. Krv je tečno tkivo koje ispunjava srce i krvne sudove. Putem krvi sve ćelije dobijaju kiseonik i hranjive materije, a osobađaju ugljen dioksid i druge materije kao krajnje produkte metabolizma. Eskretornim organima se izlučuju u spoljašnju sredinu.
2. Krvne analize su važan deo dijagnostičkih procedura, utvrđuju se patološki procesi, kontroliše se manifestacija i tok bolesti,faze poboljšanja i pogoršanja bolesti, kao i prognoze toka bolesti.

nazad

Opšti pojmovi o laboratorijskim analizama

Priprema pacijenta za uzorkovanje krvi vrši se u zavisnosti od laboratorijske analize, uzrasta i stanja pacijenta.Krv se uzorkuje najčešće iz površinskih krvnih sudova (v. cefalike i v.bazilike). Krv se uzorkuje preko vakutajner sistema, ređe putem igle i brizgalice ili samo igle. Epruvete za prihvatanje krvi mogu biti plastične i staklene, biohemijski čiste ili sterilne, sa ili bez antikoagulantnog sredstva.

dalje

Opšti pojmovi o laboratorijskim analizama

Antikoagulantno sredstvo moze biti EDTA, natrijum citrat, heparin, amonijum i kalcijum oksalat i drugo.Krv se uzorkuje poštujući sve principe aseptičnog rada, koristeći sve mere lične i tehničke zaštite. Epruvete se adekvatno obeležavaju, imenom i prezimenom pacijenta ili bar-kodom. Uputnica za laboratoriju se adekvatno popunjava i sa biološkim materijalom transportuje do laboratorije. Ubodno mesto zaštititi tupferom natopljenim antiseptikom, uz digitalnu kompresiju, desetak minuta. Ruka treba da bude u opruženom položaju.

Sedimentacija eritrocita

1. Sedimentacija predstavlja brzinu taloženja eritrocita van krvnog suda uz dodatak antikoagulantnog sredstva natrijum citrata.Odnos natrijum citrata i krvi je 1:4
2. Fiziološki sedimentacija je ubrzana kod menstrualnog krvavljenja, u trudnoći, laktaciji, nakon toplih kupki i obilnih obroka
3. Brzina sedimentacije zavisi od broja eritrocita , proteina plazme i količine lipida
4. Sedimentacija je ubrzana patološki kod leukoza, infarkta miokarda, intoksikacija, malignih oboljenja, zapaljenskih procesa i dr.

dalje

Sedimentacija eritrocita

1. Sedimentacija je usporena kod policitemije i povrećane koncentracije elektrolita
2. Očitavanje vrednosti se vrši nakon prvog i drugog sata , retko kada nakon 24h
3. Vrednost sedimentacije se izražava u milimetrima plazme iznad istaloženih eritrocita
4. Vrednosti za muškarce prvi sat 3- 5 mm, drugi sat 7-12mm.
5. Vrednosti za žene u prvom satu 6-12 mm, u drugom satu do 24 mm.
6. Nekda se sedimentacija postavljala u Westergrinov stalak, danas se postavlja u seditajnere.

+ info

nazad

Kompletna krvna slika

1. U rutinsku krvnu analizu spadaju kompletna krvna slika, sedimentacija eritrocita.
2. U KKS spada vrednost eritrocita, leukocita, leukocitarna formula, vrednost trombocita, hemoglobin, hematokrit
3. Krv se može uzorkovati iz površinskih venskih krvnih sudova, iz kapilarnih i arterijskih krvnih sudova
4. Za uzorkovanje krvi koristi se biohemijski čista epruveta sa antikoagulansom EDTA

nazad

Biohemijske analize krvi

• Alkalna fosfataza (ALT)
• Gama glutamil transferaza (GGT)
• Aminotransferaze (transaminaze)
• Alfa amilaza
• Kreatin kinaza (CPK)
• Laktat dehidrogenaza (LDH)
• Bilirubin
• Urea
• Kreatinin
• Mokraćana kiselina
• Lipidi
• Holesterol
• Trigliceridi
• Ukupni proteini
• Albumini
• Glukoza
• Gvožđe
• Elektroliti

nazad

Gasne analize krvi

Jedan od osnovnih faktora stabilnosti unutrašnje sredine je održavanje acido bazne ravnoteže.Gasnim analizama kontroliše se vrednost PH krvi 7,35 - 7,40, HCO3 20 - 26 mmol, PO2 10,5 kPa, PCO2 4,5 - 6 kPa, SaO2 97 - 100%. Za ovu analizu krv se uzorkuje iz arterijskih ili kapilarnih krvnih sudova. Krv se uzorkuje u heparinizirane kapilarne cevčice.

nazad

C- reaktivni protein CRP

1. Protein krvi koji se proizvodi u jetri. Uloga mu je važna u odbrani organizma od infekcije. Povišene vrednosti ovog proteina ukazuju na zapaljenski proces, stres, traumu,infarkt miokarda ili neko drugo akutno stanje.
2. Za ovu laboratorijsku analizu potreban je uzorak venske ili kapilarne krvi, u biohemijski čistu epruvetu.
3. Referentne vrednosti iznose od 0,08 - 6,1 mg/l

nazad

Određivanje koagulacionog statusa

Određivanjem vremena krvavljenja određuju se poremećaji spoljašnjih i unutrašnjih faktora, dok određivanjem vremena koagulacije samo poremećaji unutrašnjih faktora. Vreme krvavljenja je vreme potrebno da se zaustavi krvavljenje nakon uboda u jagodicu prsta ili resicu uha, dubine 3 mm. Iznosi 1 - 3 minuta. Vreme koagulacije pokazuje brzinu zgrušnjavanja krvi van organizma, iznosi od 3 - 9 minuta. Određivanje faktora koagulacije ( II,V,VII) Određivanje protrombinskog vremena (odnos krvi i natrijum citrata je 9:1, normalno protrobinsko vreme iznosi 11- 15 sek.)

nazad

Faza izvođenja

Pripremna faza

Završna faza

Zbrinjavanje pacijentaPranje i dezinfekcija ruku Adekvatno obeležavanje uzorka i propratnog materijala Dokumentovanje procedure Razvrstavanje i odlaganje medicinskog otpada Transport uzorka krvi do laboratorije

Priprema prostorijePriprema medicinske sestre Priprema materijala Priprema pacijenta Priprema medicinske dokumentacije

Po nalogu lekara medicinska sestra samostalno izvodi proceduru

+ info

+ info

+ info

hvala na pažnji