ŁEMKOWIE ODKRYWAMY NA NOWO

Projekt edukacyjny Uczniów Szkoły Podstawowej Nr 1 im. Władysława Jagiełły w Kamionce Wielkiej

Łemkowie

ODKRYWAMY NA NOWOHISTORIĘ KULTURĘ I ŻYCIE CODZIENNE ŁEMKÓW

Cerkiew św. Dymitra w Boguszy

ŁEMKOWIEODKRYWAMY NA NOWO...

Obecnie kościół RZYMSKokatolickiśw. Antoniego Padewskiego

O PROJEKCIE

TRUDNA HISTORIA

ŻYCIE CODZIENNE

KULTURA

SZLAK ARCHITEKTURY DREWNIANEJ

CIEKAWOSTKI

fot. Prywtne archiwum

Projekt Odkrywamy na nowo...

Przejeżdżając przez miejscowości Królowa Górna, Bogusza musimy zauważyć charakterystyczne sylwetki cerkwi. Tak się wpisały w krajobraz, że nie dziwi nas ich odmienność od otaczającej architektury. Kto je budował? Dlaczego tak a nie inaczej wyglądają? Starsi mieszkańcy pamiętają, że kiedyś-jeszcze nie tak niedawno Królowa Górna to była Królowa Ruska a do cerkwi chodzili się modlić Rusini czyli Łemkowie. Nasi uczniowie nie wiedzieli nic na temat cerkwi ani też o ich budowniczych. Realizując ten projekt chciałyśmy przypomnieć o Łemkach-grupie etnicznej i ich dziedzictwie kulturowym, które jest częścią naszej gminy. Zasada była prosta odkrywać i poznać to, co dla mieszkańców gminy jest zapomniane lub nieznane a przecież tak bliskie.

Tu kliknij i czytaj więcej

...historię, kulturę i życie codzienne Łemków

Obraz namalowonay podczas jednego z Plenerów letnich organizowanych przez GOK w Kamionce Wielkiej

Cofnij

PRZYCZYNAWYSIEDLENIA ŁEMKÓW?

Tu kliknij i czytaj więcej

TRUDNA historia

Introduction here

Cofnij

Rys. Wiktoria Jeleńska

Rys. Oliwia Miarczyńska

kim są łemkowie?

Zobacz tereny, które zamieszkiwali

Cofnij

Cerkiew w Boguszy

PROPOZYCJE WYCIECZek

profesor Reinfus

SŁAWNI ŁEMKOWIE

Ciekawostki

Rys. Patrycja Filipowicz

Cofnij

Nikifor Krynicki

Jerzy Nowosielski

Andy Warhol

Igor HERBUT

Artyści pochodzenia łemkowskiego

Zagroda Łemkowska: rys. Wiktoria Sawicka

Cofnij

Jerzy Nowosielski

Jerzy Nowosielski (ur. 7 stycznia 1923 w Krakowie, tam też zmarł 21 lutego 2011 r.) – polski malarz, rysownik, scenograf, filozof i teolog prawosławny. Uważany za jednego z najwybitniejszych współczesnych pisarzy ikon.Urodził się w Krakowie. Jego ojciec był Łemkiem wyznania unickiego i pochodził z Odrzechowej w powiecie sanockim, matka była Polką mającą niemieckie korzenie. Od najmłodszych lat był zafascynowany liturgią wschodnią, w której został wychowany (najpierw jako grekokatolik, później prawosławny). Pisał ikony głównie przedstawione w metafizycznych kompozycjach figuralnych i pejzażach; płasko malowane formy obwodził konturem. Tworzył monumentalne dekoracje ścienne, m.in. w kościele w Lourdes, kościele Ducha Świętego w Tychach, kościele Niepokalanego Poczęcia NMP na Azorach w Krakowie. (Źródło Wikipedia)

COFNIJ

andy warhol

ANDY WARHOL BYŁ Z POCHODZENIA ŁEMKIEM. JEGO RODZICE PRZED PRZENOSINAMI ZA OCEAN MIESZKALI W NIEWIELKIEJ WSI MIKOVA, NIEOPODAL MIASTA MEDZILABORCE, W BESKIDZIE NISKIM, A ON SAM URODZIŁ SIĘ JAKO ANDREJ WARHOLA (VARHOLA)

Rys. Patrycja Filipowicz

cofnij

Nikifor Krynicki

Nikifor Krynicki, właściwie Epifaniusz Drowniak (ur. 21 maja 1895 w Krynicy, zm. 10 października 1968 w Foluszu) – polski malarz łemkowskiego pochodzenia, przedstawiciel prymitywizmu. Twórczość Nikifora odkryta została w 1930 roku przez ukraińskiego malarza Romana Turyna, który zapoznał z nią polskich i ukraińskich malarzy kapistów, przebywających w Paryżu. Obrazy Nikifora wzbudziły ich zachwyt, zwracali przede wszystkim uwagę na bezbłędne operowanie kolorem. Entuzjastyczne opinie środowiska artystycznego nie zmieniły jednak nieprzychylnego stosunku do jego twórczości – nadal nie znajdował nabywców na swoje prace i zrozumienia dla swej sztuki. (Źródło: Wikipedia)

cofnij

IGOR HERBUT

Igor Herbut (ur. 17 grudnia 1990 w Przemkowie)– polski piosenkarz, autor tekstów i kompozytor, pochodzenia łemkowskiego. Założyciel i wokalista zespołu LemON (Źródło Wikipedia)

cofnij

Лемківщина (Łemkowszczyzna) – potoczna nazwa obszaru zamieszkiwanego przez Łemków. Po polskiej stronie Karpat był to teren od Wysokiego Działu w Bieszczadach, po dolinę Popradu w Beskidzie Sądeckim, oraz tzw. Ruś Szlachtowska na pograniczu Małych Pienin i Beskidu Sądeckiego, natomiast po stronie słowackiej – pas Beskidów.

W Królowej i Boguszy możemy zobaczyć połemkowskie cerkwie

CERKWIE I IKONY-SYMBOLIKA

IKONOSTAS

CERKIEW

SZTUKA PISANIA IKON

NA PODSTWIE CERKWI W KRÓLOWEJ GÓRNEJ I BOGUSZY

Trudna historia- Wysiedlenia „Akcja Wisła” Łemkowie przed rokiem 1947 zamieszkiwali obszar Beskidu Niskiego, a także bieszczadzką dolinę Osławy na wschodzie i Beskid Sądecki, po dolinę Popradu na zachodzie.W 1939 roku tereny Beskidu Niskiego zamieszkiwało około 150 tysięcy Łemków. Dwa lata po II Wojnie Światowej władze komunistyczne rozpoczęły akcję wysiedlenia ludności ukraińskiej, łemkowskiej i bojkowskiej z Bieszczad. Deportacja ludności nosiła nazwę Akcja lub Operacja „Wisła”. Przymusowe wysiedlenia rozpoczęły się 28 kwietnia 1947 roku o godzinie 4 nad ranem i trwały do 8 sierpnia 1947 roku. Z terenu Bieszczad wysiedlono 140 tys. osób. Dzisiaj swoje domy ma w beskidzkich wioskach ponad 8 tysięcy Łemków natomiast Akcja "Wisła" jest różnie interpretowana przez historyków. Jedni twierdzą, że jej celem było zniszczenie UPA (Ukraińska Armia Powstańcza), inni podkreślają, że w ramach odpowiedzialności zbiorowej dotknęła niewinnych ludzi. Warto wspomnieć, że „czystka etniczna” na obszarze Beskidu Niskiego rozpoczęła się jeszcze przed końcem wojny. Przed Łemkami roztaczano wizję wspaniałej i bogatej Ukrainy dlatego też niektórzy Łemkowie decydowali się na wyjazd dobrowolnie. Jednak w większości rozczarowani przesiedleńcy woleli wrócić na swoje ziemie, choć udawało się tylko tym, którzy podawali się za Polaków lub decydowali się przekroczyć granicę nielegalnie. Na skutek tych decyzji tracili cały swój dobytek, ponadto w rodzinnej wsi czekało ich aresztowanie. W 1945 roku w akcji wysiedleńczej zaczęło brać udział wojsko, które nadal żądano od wyrzucanych z własnych domów Łemków oświadczenia, że robią to nieprzymuszeni. Trzeba pamiętać, że koniec wojny nie zakończył walk partyzanckich. Zwłaszcza te, między Ukraińską Powstańczą Armią a Ludowym Wojskiem Polskim oraz podziemiem niepodległościowym na terenach południowo-wschodniej Polski nie ustały. UPA chciała zapobiec akcji repatriacji na tereny ZSRR i stworzyć z terenów polskich własne, niepodległe państwo. Palenie wsi i terroryzowanie Polaków stało się przerażającą codziennością. 28 marca 1947 roku w zasadzce w Jabłonkach koło Baligrodu w Bieszczadach zginął gen. Karol Świerczewski. To wydarzenie dla ówczesnych władz stało się pretekstem do rozprawy z podziemiem ukraińskim działającym na południowo-wschodnich obszarach Polski, i można powiedzieć, że stanowiło genezę akcji "Wisła". Akcji wysiedleńczej połączonej z operacją rozbicia podziemia ukraińskiego. Decyzję o represyjnej „Akcji” podjęło Biuro Polityczne Komitetu Centralnego PPR dzień po śmierci gen. Świerczewskiego. Istotą „Akcji Wisła" było wysiedlenie Ukraińców z obszarów, które zwarcie zasiedlali, czyli pasa południowo-wschodniego, głównie na obszarze Bieszczad. Ludność ta miała zostać przesiedlona na tereny północno-zachodnie w charakterze osadników rolnych. Na czele grupy operacyjnej odpowiedzialnej za wykonanie tego zadania stał gen. Stefan Mossor. – Zadaniem tej grupy było, przy współdziałaniu jednostek NKWD, które uszczelniały granice wschodnią i południową, obsadzenie wsi, które zamieszkiwali Ukraińcy i przeprowadzenie przy pomocy transportów wojskowych wysiedlenia tej ludności. Osadzenie Ukraińców-Łemków na nowych terenach było szczegółowo określone. Chodziło o to, aby Łemkowie zamieszkali jak najdalej od granic oraz aby nie tworzyli zwartych skupisk wysiedlonej ludności. Część osób pojmanych w czasie „Akcji Wisła", których nazwiska widniały w aktach wywiadu wojskowego w kontekście podziemia ukraińskiego, była zsyłana do obozu w Jaworznie. Dzięki Akcji "Wisła" zostały rozbite oddziały UPA, które działały na terenie Bieszczad. Niestety dramat wysiedlenia dotyczył często ludzi w żaden sposób niezwiązanych z działalnością ukraińskiej partyzantki. Zadziałał system odpowiedzialności zbiorowej. Koszty przesiedlenia Ukraińców i zagospodarowania wyludnionych terenów były ogromne. Władza nie obawiała się protestów ze strony ludności polskiej. Nadal silne były antagonizmy między Polakami i Ukraińcami. Nie zabliźniły się rany ostatniej wojny, świeża była pamięć o okrucieństwach wyrządzonych Polakom przez UPA. Komuniści czuli społeczne przyzwolenie na działania represyjne. „Akcja Wisła" spowodowała wyludnienie części obszarów Roztocza, Pogórza Przemyskiego, Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Dziedzictwo kulturowe tych regionów zostało zniszczone, a wiele miejscowości w ogóle przestało istnieć. Ze spalonych wiosek i wyniszczonych gospodarstw wyprowadziła się także ludność polska. Przesiedleńcy nie mieli szans, by przewieźć swój dobytek na Ziemie Odzyskane. Na miejscu osiedlani byli zwykle w gospodarstwach po wysiedlonych Niemcach. Jeśli uogólniać „Akcję Wisła" i porównywać do innych akcji represyjnych podejmowanych po wojnie przeciwko społeczeństwu polskiemu, to na pewno ta zasługuje na miano największej pod względem liczebności. Akcję wysiedlania Ukraińców na Ziemie Odzyskane negatywnie oceniło już w 1956 roku Kolegium Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Wydawałoby się, że Łemkowie wyginęli - czyli powiodło się to, o co chodziło. Stało się jednak inaczej tragedia wysiedlenia bardzo ich zjednoczyła. Jednym z wielu zjawisk potwierdzających to zjawisko jest odrodzenie się kultury łemkowskiej. Na Ziemiach Zachodnich powstały zespoły folklorystyczne i pisma łemkowskie, kultywuje się zwyczaje przodków. W Beskidzie Niskim co roku odbywa się największa łemkowska impreza: „Łemkowska Watra w Zdyni. Największe skupiska ludności łemkowskiej znajdziemy m in. Łosiu, Krynicy, Zdyni, Gładyszowie oraz Bartnem i Bielance. Stowarzyszenie Łemków – łemkowska organizacja społeczna, założona w Legnicy 15 marca 1989, a zarejestrowana 7 kwietnia 1989, należąca do Światowej Rady Rusinów.

cofnij

COFNIJ

Author's name

cofnij

ChyżaŁemkowska

Want to make creations as awesome as this one?

to ślady po życiu codziennym grupy etnicznej, która przeżyła swoistą apokalipsę: Łemkowie zostali wygnani ze swoich domów, które znikły z krajobrazu miejscowości naszej gminy.

Zagroda łemkowska, którą możemy zobaczyć np.: w Skansenie Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej czy Skansenie wsi pogórzańskiej im. prof R. Reinfussa –w Szymbarku

wnętrze chyży budynki gospodarskie

cofnij

Łemkowie posiadali odrębny język

Kliknij żeby zobaczyć alfabet

Home

DO ZOBACZENIANA SZLAKU